II SA/Łd 1247/03

Dnia 6 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego bezzwrotnego oddala skargę. - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu odwołania E.W. utrzymało w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka pomocy Społecznej Filia Ł. – B. z dnia [...] w sprawie przyznania E.W. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego bezzwrotnego w wysokości po 50 zł w miesiącu czerwcu i lipcu 2003 r. na częściowe pokrycie kosztów utrzymania. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że E.W. jest osobą samotną, bezrobotną bez prawa do zasiłku. Otrzymuje dofinansowanie do czynszu w wysokości 84,47 zł miesięcznie i został objęty pomocą MOPS Ł.-B. w formie zasiłków celowych w okresie od stycznia do lipca 2003 r. w wysokości po 50 zł miesięcznie z przeznaczeniem na utrzymanie. Ustawowe kryterium dochodu rodziny uprawnia go do ubiegania się o pomoc finansową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało ponadto, iż celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej i które nie są w stanie ich samodzielnie rozwiązać. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztu leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest fakultatywną formą pomocy społecznej, co oznacza, że jego przyznanie bądź odmowa następuje w ramach uznania administracyjnego. Przyznanie świadczenia odbywa się dopiero po zrealizowaniu zadań o charakterze obligatoryjnym, wyznacznikami zaś ustalenia wysokości zasiłków celowych są – z jednej strony – sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzja organu I instancji zapadła po wnikliwym wyjaśnieniu sprawy i nie narusza zasad oraz przepisów prawa. Środki finansowe, jakimi dysponuje ten organ nie wystarczają na realizację świadczeń o charakterze nieobowiązkowym, do których należą zasiłki celowe. MOPS dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i nie ma możliwości przyznania zasiłków okresowych. W tej sytuacji zadania pomocy społecznej realizuje poprzez przyznawanie zasiłków celowych. Środki finansowe jakimi dysponował MOPS Filia Ł.-B. na dzień 30.06.2003 r. w łącznej kwocie 539 600 zł nie pozwalały na zaspokojenie przewidywanych wydatków, których kwota sięgała 641 641,35 zł. Organ nie mógł zatem przyznać zainteresowanemu pomocy finansowej w większym zakresie. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Ł. wniósł E.W. podnosząc, iż organ winien mu przyznać zasiłek okresowy, a ponadto kwota zasiłku celowego jest poniżająca, a brak środków na utrzymanie prowadzi do biologicznego wyniszczenia organizmu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podnosząc, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów obowiązującego prawa. Szczupłość środków przeznaczonych na zadania pomocy społecznej na terenie miasta Ł. nie pozwala na przyznawanie zasiłków okresowych, a jedynie zasiłków celowych i to w bardzo ograniczonym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w dacie ich wydania, a regulującymi tryb i przesłanki przyznawania zasiłku okresowego oraz celowego z pomocy społecznej oraz z przepisami postępowania administracyjnego, a w konsekwencji brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Przedmiotem oceny Sądu była decyzja przyznająca skarżącemu zasiłek celowy bezzwrotny w kwocie 50 zł z przeznaczeniem na zaspokojenie bieżących kosztów utrzymana. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U. Nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm. ) celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przepis art. 31 ust. 1 powołanej ustawy przewiduje możliwość, a nie obowiązek przyznania uprawnionemu zasiłku okresowego. Możliwość ta uzależniona jest zaś od środków finansowych jakimi dysponuje organ. Jedynie osobom, o których stanowi art. 31 ust. 4a ustawy przysługuje gwarantowany zasiłek okresowy. Skarżący kryterium tego jednak nie spełnia. Wobec braku środków na przyznawanie fakultatywnych zasiłków okresowych, organy pomocy społecznej w ramach środków jakimi dysponują przyznają przeto uprawnionym pomoc finansową w postaci zasiłków celowych i praktyka ta nie może być oceniana jako naruszająca przepisy prawa. Jak wynika z konstrukcji art. 32 powołanej ustawy " w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej". Przyznawanie zasiłków celowych pozostawione zatem zostało przez ustawodawcę uznaniu organów administracji. W myśl stanowiska utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ administracji działając na podstawie przepisów prawa przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest stosownie do art. 7 k.p.a. załatwić sprawę zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu środków (przykładowo: wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r. S.A. 820/81, ONSA z 1, poz. 57, wyrok NSA z 9.09.2001 r. ISA 2116/00 LEX nr 79 609 w Warszawie, wyrok NSA z 26.09.2000 r. ISA 945/00 LEX nr 79608 w Warszawie, wyrok NSA z 5.03.1998 r. ISA 984/97 LEX nr 45812 w Warszawie). Jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, w tego typu sprawach rozstrzygnięcie uzależnione jest od okoliczności sprawy oraz od wielkości posiadanych środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej. W tej sytuacji o wysokości kwoty przyznanego zasiłku celowego przesądzają możliwości finansowe ( środki ), którymi dysponuje organ pomocy społecznej. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z zasadą ogólną sformułowaną w art. 2 ust. 4 wymienionej ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wykazał bezspornie, że środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie zapewniają realizacji wszystkich świadczeń żądanych przez podopiecznych nawet w zakresie podstawowego utrzymania. Przeciętna zaś kwota zasiłku celowego specjalnego na terenie Ł. wynosi 50 – 60 zł. Zasiłek przyznany skarżącemu odpowiada zatem przeciętnej przyznawanych zasiłków. Nie ulega wątpliwości, że skarżący znajduje się w relatywnie trudnej sytuacji finansowej, ale środki pozostające w dyspozycji organów pomocy społecznej są coraz mniejsze i wystarczające na zaspokojenie tylko minimalnych potrzeb osób nie posiadających żadnego dochodu. Wszystko to razem powoduje, że biorąc nawet pod uwagę trudną sytuację zdrowotną i materialną skarżącego, nie można zarzucić organom administracji naruszenia prawa. Organy te bowiem nie przekroczyły wyznaczonych przez prawo granic uznania administracyjnego, w ramach którego ten rodzaj pomocy może być udzielony. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami ), skargę jako bezzasadną oddalił.