II SA/Łd 125/11

Dnia 24 marca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosków L.K. i J.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.K., L.K. i J.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia postanawia odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 125/11 U z a s a d n i e n i e B.K., L.K. i J.K. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia. Z uwagi na fakt, że oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 19 lutego 2011 r. zostało podpisane jedynie przez B.K., J.K. i L.K., w wykonaniu zarządzenia z dnia 1 marca 2011 r., zostali wezwani do podpisania złożonego już wniosku bądź nadesłania podpisanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykonując nałożony obowiązek skarżący nadesłali 2 egzemplarze formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawierające jedynie podpisy stron. Z uwagi zatem na brak jakichkolwiek nowych informacji o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, uprawnione było przyjęcie za podstawę oceny sytuacji materialnej skarżących, danych przedstawionych w oświadczeniu, zawartym we wniosku złożonym w dniu 19 lutego 2011 r. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach J.K. i L.K. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z B.K. Na dochody rodziny składają się emerytura B.K. w wysokości 1.151 złotych, emerytura L.K. w wysokości 1.261,84 złotych oraz dochody skarżącej z tytułu działalności gospodarczej w wysokości ok. 1.300 złotych. Na majątek rodziny skarżących składa się dom o powierzchni 240 m kw. oraz samochód dostawczy (rok produkcji - 2002). W uzasadnieniu wskazano, że małżonkowie otrzymują niskie emerytury, a syn nie ma stałego zatrudnienia. Z uwagi na brak zatrudnienia syn wyjechał do R. na kurs doskonalenia języka łotewskiego. Ze skromnych dochodów skarżąca spłaca 2 kredyty hipoteczne, zaciągnięte na remont i rozbudowę domu, których miesięczna rata wynosi ok. 1500 złotych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, publ. Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie, z przyczyn wskazanych już uprzednio w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie posiada środków na pokrycie pełnego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przedstawione przez stronę informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżących zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż zadeklarowane przez stronę łączne dochody rodziny kształtują się na poziomie 3.712 złotych, co oznacza, że średni miesięczny dochód przypadający na członka rodziny wynosi 1.237 złotych (jeśli uwzględnić także J.K., według oświadczenia z dnia 19 lutego 2011 r., przebywającego poza miejscem zamieszkania). Wysokość deklarowanych dochodów nie świadczy zatem o trudnej sytuacji materialnej skarżących. Również majątek skarżących wykazany w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zwłaszcza w postaci domu o powierzchni 240 m kw. nie przemawia za uznaniem, że wnioskodawcy są osobami ubogimi. Skarżąca oświadczyła co prawda, że utrzymuje się wraz z mężem z niskich emerytur, jednak nie można stracić z pola widzenia faktu prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej. Skarżąca przedstawiła bowiem również kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2009, z którego wynika, że skarżąca z tytułu działalności gospodarczej osiągnęła przychody w wysokości 204.371,25 złotych, ponosząc koszty jej prowadzenia w kwocie 188.986,43 złotych, co świadczy o prowadzeniu działalności znacznych rozmiarów. Ponadto należy stwierdzić, że wysokość spłacanych przez rodzinę rat kredytowych nie stanowi argumentu przemawiającego za uznaniem, że strona znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Przeciwnie, sytuacja rodziny wydaje się być dobra i ustabilizowana, czego dowodem jest potwierdzona przez instytucje bankowe udzielające kredytów zdolność kredytowa (a więc i płatnicza). Co więcej zdolność niezakłóconej obsługi zaciągniętych kredytów wskazuje na płynność finansową strony. Podkreślenia przy tym wymaga, że wysokość miesięcznych rat zaciągniętych kredytów przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (raty kredytów) znacznie przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę nie znajduje uzasadnienia. Ponadto sama okoliczność spłacania kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Nie zasługuje bowiem na akceptację pogląd, że zaciągnięcie kredytu hipotecznego przez stronę na okres kilku (czy nawet kilkudziesięciu lat), skutkujące obowiązkiem uiszczania comiesięcznych rat, powoduje po stronie tej osoby powstanie prawa do odstąpienia od regulowania innych zobowiązań. Odnosząc się zatem do wskazywanej przez stronę wysokości wydatków, które uniemożliwiają ponoszenie ciężaru udziału w postępowaniu sądowym, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez stronę nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, środków czystości czy zapewnienia opieki lekarskiej dla członków rodziny, to jednak posługiwanie się argumentem o przeznaczeniu znacznej kwoty na spłatę kredytów nie może zasługiwać na aprobatę. Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG