II SA/Łd 125/11

Dnia 14 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. K., L. K. i J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia postanawia: - odmówić przyznania L. K. prawa pomocy. k.o. L. K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi B. K., L. K. i J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 marca 2011 roku odmówił przyznania L. K. i J. K. prawa pomocy. L. K. wniósł sprzeciw od tego postanowienia wskazując, że działalność gospodarcza polegająca na hurtowej sprzedaży artykułów chemicznych zlokalizowana jest poza centrum miasta, zatem głównymi odbiorcami są hurtownicy, których z każdym dniem jest coraz mniej. Skarżący od lat leczy się na serce i kręgosłup. Miesięcznie wraz z B. K. wydają ok. 200 do 300 zł na leki. Jak przyznał skarżący, nie żyje w ubóstwie, ale bardzo skromnie. Biorąc kredyt hipoteczny w roku 2007 wspólnie z żoną nie mieli zdolności kredytowej, zatem do dochodu doliczyli dochód siostry. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z unormowaniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W stanie faktycznym sprawy, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 marca 2011 roku odmówił przyznania L. K. i J. K. prawa pomocy. Sprzeciw od tego postanowienia wniósł L. K.. Z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw jedynie przez L. K., postanowienie referendarza sądowego utraciło moc prawną tylko w części odnoszącej się do jego osoby. W tej sytuacji wniosek L. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd na nowo. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Merytorycznie oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w pierwszej kolejności podkreślić należy, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie posiada środków na pokrycie pełnego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Przedstawione przez stronę informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, L. K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z B. K. i J. K. Na dochody rodziny składają się emerytura B. K. w wysokości 1.151 złotych, emerytura wnioskodawcy w wysokości 1.261,84 złotych oraz dochody skarżącej z tytułu działalności gospodarczej w wysokości ok. 1.300 złotych. Na majątek rodziny składa się dom o powierzchni 240 m kw. oraz samochód dostawczy (rok produkcji - 2002). W uzasadnieniu wskazano, że małżonkowie otrzymują niskie emerytury, a syn nie ma stałego zatrudnienia. Z uwagi na brak zatrudnienia syn wyjechał do Rygi na kurs doskonalenia języka łotewskiego. Ze skromnych dochodów skarżąca spłaca 2 kredyty hipoteczne, zaciągnięte na remont i rozbudowę domu, których miesięczna rata wynosi ok. 1500 złotych. L. K. choruje na serce i kręgosłup, a wspólnie z żoną na leki wydaje miesięcznie ok. 200 -300 złotych. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ma na uwadze przede wszystkim fakt, iż zadeklarowane przez stronę łączne dochody rodziny kształtują się na poziomie 3.712 złotych, zatem średni miesięczny dochód przypadający na członka rodziny wynosi 1.237 złotych (jeśli uwzględnić nawet J. K., który przebywa poza miejscem zamieszkania). Wysokość deklarowanych dochodów nie świadczy zatem o trudnej sytuacji materialnej rodziny wnioskodawcy. Również majątek rodziny wykazany w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zwłaszcza w postaci domu o powierzchni 240 m kw. nie przemawia za uznaniem, że wnioskodawca jest osobą ubogą. Co prawda, skarżący, jak i jego żona mają emerytury, jednak nie można stracić z pola widzenia faktu prowadzenia przez żonę wnioskodawcy działalności gospodarczej. Z przedstawionej kopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2009 wynika, że B. K. z tytułu działalności gospodarczej osiągnęła przychody w wysokości 204.371,25 złotych, ponosząc koszty jej prowadzenia w kwocie 188.986,43 złotych, co świadczy o prowadzeniu działalności znacznych rozmiarów. Oczywistym jest, iż rozmiar działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, musi być, uwzględniony przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 roku, II FZ 193/08, Lex Nr 493771). W dalszej kolejności należy wskazać, że wysokość spłacanych przez rodzinę rat kredytowych nie stanowi argumentu przemawiającego za uznaniem, że strona znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Sama okoliczność spłacania kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Nie zasługuje na akceptację pogląd, że zaciągnięcie kredytu hipotecznego przez stronę na okres kilku (czy nawet kilkudziesięciu) lat, skutkujące obowiązkiem uiszczania comiesięcznych rat, powoduje po stronie tej osoby powstanie prawa do odstąpienia od regulowania innych zobowiązań. Odnosząc się zatem do wskazywanej przez stronę wysokości wydatków, które uniemożliwiają ponoszenie ciężaru udziału w postępowaniu sądowym, stwierdzić należy, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez stronę nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, środków czystości czy zapewnienia opieki lekarskiej dla członków rodziny, to jednak posługiwanie się argumentem o przeznaczeniu znacznej kwoty na spłatę kredytów nie może zasługiwać na aprobatę. Jak wskazał skarżący, koszty leków ponoszone przez niego i żonę wynoszą ok. 200 - 300 złotych, Zdaniem Sądu, nie jest to kwota, która po uwzględnieniu w dochodzie rodziny, uniemożliwia uiszczenie wpisu od skargi. Reasumując - strona jest w stanie znaleźć pokrycie dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym, w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji. k.o.