II SA/Łd 1252/14

Dnia 8 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego po sprzeciwie M. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2015 roku w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. LS W związku ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego M. P. wystąpił do tut. Sądu o ustanowienie radcy prawnego, składając oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym na urzędowym formularzu. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych informacji o majątku i dochodach skarżący, w piśmie z dnia 24 lutego 2015 r., oświadczył, że: "wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy tylko ustanowienia radcy prawnego bez zwolnienia od ciężaru ponoszenia wydatków i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w sprawie (...). Z tego względu wnoszę o rozpoznanie mojego wniosku tylko co do ustanowienia radcy prawnego w sprawie oraz orzeczenia pokrycia w całości wydatków i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika przez wnioskodawcę". Postanowieniem z dnia 27 lutego 2015 roku referendarz sądowy umorzył postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odpis powyższego postanowienia doręczono stronie dnia 9 marca 2015 roku. Pismem z dnia 12 marca 2015 roku skarżący wniósł sprzeciw na rozstrzygnięcie referendarza sądowego. W ocenie wnioskodawcy sąd mylnie założył, że nie jest możliwe ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika bez uprzedniego zwolnienia (choćby w części) z opłat sądowych dotyczących wydatków i wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Skarżący stanął na stanowisku, iż jego wniosek nie jest bezprzedmiotowy z powodu sprecyzowania jego zakresu, a ponadto wniosek nie został cofnięty. W odpowiedzi na ponowne wezwanie do nadesłania dodatkowych informacji o majątku i dochodach skarżący nie nadesłał żadnych danych o stanie majątkowym, lecz podtrzymał dotychczasowe stanowisko: "ponownie proszę o rozpoznanie mojego wniosku tylko co do ustanowienia radcy prawnego w sprawie i orzeczenie pokrycia w całości wydatków z tym związanych przez wnioskodawcę". Wnioskodawca odczytał ponowne wezwanie jako formę nacisku ze strony sądu mającą na celu zmianę zakresu wnioskowanej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie sprzeciw skarżącego został wniesiony w ustawowym terminie, a więc jego konsekwencją jest utrata mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2015 roku i rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zasada dotyczy zarówno ponoszenia kosztów sądowych, jak i kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, z pomocy którego korzysta strona w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W niniejszej sprawie skarżący jest zwolniony z mocy prawa od uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków (do których należą w szczególności: należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie; koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach) (art.211-213 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, iż prawo skarżącego do sądu nie jest zagrożone, bowiem tut. Sąd jest obowiązany sprawę rozpoznać bez potrzeby obciążania skarżącego kosztami sądowymi. Ponadto ustawa - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co do zasady umożliwia stronie samodzielne podejmowanie czynności przed sądem (wyjątek stanowi sporządzenie skargi kasacyjnej od orzeczeń sądu I instancji, gdy obowiązuje przymus adwokacko-radcowski). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a. określił, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Z zestawienia powyżej przytoczonych norm wynika, iż w niniejszej sprawie na wniosek skarżącego można przyznać tylko prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, bowiem w pozostałym zakresie pomoc prawna przysługuje mu z mocy ustawy. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a., następuje w sytuacji wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynymi przesłankami warunkującymi udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem przesłanki materialne. Podkreślenia bowiem wymaga, iż instytucja pomocy prawnej ze swej istoty dotyczy zdjęcia ciężaru finansowego z wnioskodawcy i przeniesienia go na Skarb Państwa. Z tego właśnie powodu także ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w ramach pomocy prawnej polega na poniesieniu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków związanych z udzieleniem pomocy prawnej przez Skarb Państwa. Na marginesie można tylko wyjaśnić, iż ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie wymaga uprzedniego zwolnienia od kosztów sądowych. Przechodząc zatem do wniosku skarżącego należy dostrzec, że skarżący konsekwentnie wnosi o ustanowienie radcy prawnego w sprawie i orzeczenie pokrycia w całości wydatków z tym związanych przez wnioskodawcę. Analiza pism skarżącego z dnia 24 lutego 2015 r. oraz 24 marca 2015 roku daje podstawy do stwierdzenia, że intencją strony jest tylko wyznaczenie osoby pełnomocnika do reprezentowania skarżącego przed sądem administracyjnym, nie zaś uzyskanie prawa pomocy rozumianego jako ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ciężar działania którego przejmuje na siebie Skarb Państwa. Zaakcentowania zatem wymaga, że skoro strona nie oczekuje odjęcia ciężaru finansowego związanego z profesjonalną pomocą prawną, to powinna we własnym zakresie ustanowić pełnomocnika z wyboru i udzielić mu pełnomocnictwa do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Mając powyższe uwadze Sąd uznał wniosek skarżącego za bezprzedmiotowy, zatem postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji. LS