II SA/Łd 1258/10

Dnia 18 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji o oddanie w użytkowanie wieczyste działki budowlanej - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...]. E.K. pismem z dnia 17 listopada 2009r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] Kierownika Wydziału Urzędu Dzielnicowego Ł.-Śródmieście o oddanie w formie aktu notarialnego D. K. (synowi skarżącego) w użytkowanie wieczyste działki budowlanej położonej w Ł. przy ul. B. 40, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i opartej na fałszywych dokumentach w sprawie. W uzasadnieniu podał, iż jest użytkownikiem spornej działki na podstawie umowy dzierżawy od maja 1973 roku, wzniósł na niej tamże budynek warsztatu po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W ocenie skarżącego inwentaryzacja spornej nieruchomości, przeznaczonej do oddania w użytkowanie wieczyste innej osobie, nie objęła wzniesionych przez niego budynków. Skarżący stwierdził, że został w ten sposób pozbawiony własności poczynionych przez niego naniesień na spornej działce, które z chwilą uprawomocnienia się kwestionowanej decyzji i po sporządzeniu aktu notarialnego stały się własnością właściciela działki – D. K.. Zdaniem skarżącego skarżona decyzja pozbawiająca go warsztatu pracy nie jest możliwa do pogodzenia z obowiązującym porządkiem prawnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [..]. [...], na mocy art. 157 § 3 w związku z § 2, art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r Nr 98 poz.1071 z późniejszymi zmianami), zwanej dalej K.p.a., orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, z uwagi na brak przymiotu strony E. K. w postępowaniu. Pismem z dnia 17 maja 2010r. E.K. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższą decyzją ostateczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując powyższy wniosek, decyzją z dnia [...]roku, nr [...], utrzymało w mocy własną decyzję ostateczną. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 28 i art. 127 § 3 K.p.a. Kolegium wyjaśniło, iż nie budzi wątpliwości, że samo złożenie wniosku nie może stanowić jeszcze o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, bowiem ustawodawca nałożył na organ administracji obowiązek ustalenia, czy dany podmiot żądający wszczęcia postępowania nadzwyczajnego legitymuje się przymiotem strony w odniesieniu do tego postępowania (przyczyny podmiotowe), jak również, czy nie zachodzą inne przeszkody uniemożliwiające wszczęcie takiego postępowania (przyczyny przedmiotowe). Kolegium uznało, że E.K. nie wskazał konkretnie na żaden przepis prawa materialnego, z którego wynikałby dla niego przymiot strony tak w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym, tj. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, i z tego powodu nie może on zatem skutecznie żądać wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Dalej organ wyjaśnił, że obiektywne przekonanie, iż dany podmiot posiada przymiot strony w określonym postępowaniu, nie oznacza, że faktycznie taka sytuacja ma miejsce, bowiem niezależnie jakie są poglądy E. K., aby wywodzić o posiadaniu przymiotu strony, zawsze musi istnieć element materialnoprawny, a zatem interes prawny musi wynikać z konkretnej normy prawa. Kolegium stwierdziło, iż E.K. nie wykazał w sprawie niniejszej istnienia interesu prawnego a co najwyżej interes faktyczny wyrażający się w chęci, jak organ domniemał, nabycia przedmiotowej nieruchomości, na której, znajduje się dom mieszkalny i warsztat samochodowy wybudowany – wedle twierdzenia skarżącego – z jego środków. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do uznania, iż decyzja będąca przedmiotem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wydana została z naruszeniem obowiązującym norm prawnych zaś dokonana w niej ocena stanu faktycznego i prawnego nosiła cechy wadliwej. W konsekwencji organ doszedł do wniosku, że skoro przeprowadzone postępowanie nie wykazało, by E.K. posiadał przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Urzędu Dzielnicowego Ł. Śródmieście o oddanie w formie aktu notarialnego D. K. w użytkowanie wieczyste działki budowlanej położonej w Ł. przy ul. B. 40, to tym samym z przyczyn podmiotowych nie mógł on skutecznie żądać wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w sprawie, zatem wniosek w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną nie mógł być uwzględniony. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Kolegium nie dopatrzyło się ze strony Urzędu Miasta Ł. celowego i z premedytacją utrudniania dostępu do przedmiotowej dokumentacji, zatem złożony w tym przedmiocie wniosek o wydanie zatajonych dokumentów będących w posiadaniu organu, a związanych z dzierżawą nieruchomości przy ul. B. 40 od 1973 roku, uznało za bezzasadny. Również za bezzasadny, uznano wniosek skarżącego w sprawie zwrócenia się do Sadu Rejonowego w Z. o przesłanie tej części dokumentów, która dotyczy sprzedaży nieruchomości D. K. w 1984r, bowiem Kolegium badało wniosek tylko pod względem formalno-prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. E.K. podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. E.K., we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., wskazał, iż jego syn – D. K. nie żyje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, które musiały skutkować uchyleniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, nr [...], utrzymująca w mocy własną decyzję ostateczną z dnia [...]. [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, Nr [...] z dnia [...] Kierownika Wydziału Urzędu Dzielnicowego Ł.-Śródmieście o oddanie w formie aktu notarialnego D. K. (synowi skarżącego) w użytkowanie wieczyste działki budowlanej położonej w Ł. przy ul. B. 40, z uwagi na brak przymiotu strony E. K. w postępowaniu. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 28 i art. 127 § 3 K.p.a. Po pierwsze postępowanie wszczęte z wniosku Pana E. K. o stwierdzenie nieważności zostało przeprowadzone bez działu strony, której bezpośrednio dotyczyło czyli D. K. jako uźytkownika wieczystego działki budowlanej położonej w Ł. przy ul. B. 40 i to bez względu na to jakiej treści zostały wydane ostatecznie decyzje zaskarżone. Przewidywana treść decyzji nie moźe determinować kręgu stron postępowania administracyjnego. Po drugie przynajmniej przedwcześnie odmówiono skarźącemu przymiotu strony we wszczętym przez niego postępowaniu o stwierdzenie niewaźności ostatecznej decyzji Nr [...] z dnia [...] Kierownika Wydziału Urzędu Dzielnicowego Ł.-Śródmieście o oddanie w formie aktu notarialnego D. K. (synowi skarżącego) w użytkowanie wieczyste działki budowlanej położonej w Ł. przy ul. B. 40. Skoro postępowanie toczyło się bez udziału uźytownika wieczystego, nie moźna było wykluczyć, iź skarżący noszący to samo nazwisko jest jego następcą prawnym, bądź rodziną, co wynikało wprost z treści oświadczenia załączonego do pisma z 1 lutego 2010 r. , gdzie pisze o D. jako bracie. Powźysza okoliczność znalazła pewne potwierdzenie na etapie postępowania sadowego, gdzie ze złoźonego oświadczenia skarżącego o jego stanie majątkowym i dochodach wynika, źe syn jego D. K. nie źyje, a on zajmuje się wychowaniem i finansowaniem wnuków. Niezależnie więc od tego, czy D. K. był bratem skarżącego czy jego synem, to okoliczność ta winna być przedmiotem wyjaśnienia na etapie postępowania przed organem administracji, co w konsekwencji pozwoliłoby ustalić krąg uczestników tego postępowania i ewentualny przymiot strony – skarżącego jako potencjalnego następcę prawnego na podstawie ustawy, nie można teź wykluczyć dziedziczenia testamentowego dla potrzeb ustalania kręgu osób uprawnionych do udziału w nim. Z całą pewnością doszło więc do naruszenia przepisów art. 7, 8 i 10 K.p.a. przez niewyjaśnianie istotnych okoliczności sprawy i kręgu osób koniecznych, biorących udział w sprawie, niezależnie od tego czy byłby to użytkownik wieczysty czy jego następcy prawni, a tym samym do pozbawienia strony udziału w toczącym się postępowaniu nadzwyczajnym. W konsekwencji powyższe naruszenia doprowadziły do przedwczesnej odmowy przyznania przymiotu strony skarżącemu na gruncie art. 28 K.p.a. Nie przesądzając wyników ponownie przeprowadzonego postępowania przed organami administracji, organ winien uwzględnić powyższe wskazania przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy i ustalaniu interesu skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie niewźności ostatecznej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, źe następcy prawni ( spadkobiercy ) jako współwłaściciele nieruchomości mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie niewaźności decyzji przyznającej prawo ich poprzednikowi prawnemu. Zważywszy na to co zostało powiedziane powyżej, uznać należy, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego konsekwencją jest uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. m.ch.