II SA/Łd 1263/12

Dnia 11 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant pomocnik sekretarza sądowego Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., po rozpoznaniu wniosku M. J. z dnia [...], na podstawie art. 7, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 27 ust. 1 i 1a, art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 1, poz. 7 ze zm. – w dalszej części przywoływana także jako: ustawa), orzekł o odmowie rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej P. J. za okres od dnia 1 października 2009r. do dnia 30 września 2011r. w wysokości 6.230,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości 1.493,10 zł oraz kosztami upomnień w wysokości 17,60 zł - łącznie 7.740,70 zł. We wniosku o rozłożenie na raty strona oświadczyła, iż mieszka z niepełnosprawną matką, zatrudniona jest w A Sp. z o.o. na czas określony od 2 stycznia 2012r. do 31 grudnia 2012r., w ostatnich trzech miesiącach uzyskał dochód w wysokości 980 zł w maju, 1065 zł za czerwiec i 1120 zł za lipiec. Matka strony pobiera świadczenie emerytalno-rentowe w wysokości 260,07 zł miesięcznie oraz korzysta z pomocy MOPS w postaci zasiłku stałego w wysokości 216,93 zł miesięcznie. Stałe miesięcznie wydatki to opłata za czynsz w wysokości 507,89 zł, opłata za energię w wysokości około 90 zł. Nadto strona zgłaszała problemy zdrowotne i przedstawiła zaświadczenie o pozostawaniu pod opieką lekarza specjalisty, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Mając na uwadze oświadczenie strony organ stwierdził, iż wnioskodawca jest osobą zatrudnioną i osiąga stały dochód, okoliczności przedstawione we wniosku nie są wystarczające dla zastosowania ulgi w postaci rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ zauważył, iż obecnie strona nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki, w związku z czym decyzją z dnia [...] przyznane zostały na rzecz uprawnionej świadczenia z funduszu na okres od 1 października 2011r. do dnia 30 września 2012r. Pomimo, iż od dnia 2 stycznia 2012r. strona podjęła zatrudnienie to do dnia wydania niniejszej decyzji na konto organu nie wpłynęła żadna kwota tytułem spłaty zadłużenia. W terminie prawem przewidzianym M. J. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji. Podkreślił, iż dochód jego rodziny w wysokości 1476 zł składa się ze świadczenia emerytalnego matki 260 zł, zasiłku stałego matki 216 zł i jego wynagrodzenia w wysokości 1000 zł. Odwołujący nie zgadza się z organem, iż sytuacja materialna jego rodziny poprawiła się od daty zatrudnienia, gdyż po wszystkich stałych opłatach pozostaje kwota 300 zł, która nie jest wystarczająca na utrzymanie dwóch osób, które mają problemy zdrowotne i muszą chociażby kupić odpowiednie leki. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji i na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy orzeczenie tegoż organu. W uzasadnieniu Kolegium przywołało dotychczasowy stan faktyczny oraz wyjaśniło zasady działania organu w ramach uznania administracyjnego. Wskazując na art. 30 ustawy, organ stwierdził, iż ramy uznania administracyjnego nie zostały przekroczone w postępowaniu przed organem I instancji a sytuacja strony nie kwalifikuje jej do zastosowania wyjątku jakim jest rozłożenie na raty zadłużenia, tym bardziej, iż strona nadal nie uiściła żadnej kwoty tytułem przedmiotowego zadłużenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi M. J. powtórzył argumenty odwołania i wniosku o rozłożenie zaległości alimentacyjnych na raty. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, iż nie dokonał żadnej wpłaty tytułem zadłużenia, gdyż od lipca 2012r. do listopada 2012r. uiszczał kwoty od 50 zł do 200 zł, nie dysponuje zaś kwotą, którą jednorazowo mógłby pokryć zadłużenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Odpowiadając na argument strony, w kwestii dokonywanych wpłat, Kolegium stwierdziło, iż nie ma on wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż strona nadal nie wywiązuje się z bieżących zobowiązań alimentacyjnych w wysokości 350 zł miesięcznie, które uległy zwiększeniu od września 2012 roku. Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013r. skarżący poparł skargę i oświadczył, iż spłaca miesięcznie kwotę 200 zł należności głównej i problemem dla niego są odsetki, które wciąż powiększają kwotę do spłaty w skutek czego obawia się, że dług nie maleje. Skarżący oświadczył, iż w przyszłości zamierza spłacać kwotę 300 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., Nr 270, powoływanej dalej, jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na akt, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W następstwie Sąd obowiązany był rozstrzygnąć stosownie do art. 145 §1 pkt 1 lit. lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie rozłożenia na raty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki P. J. za okres od dnia 1 października 2009r. do dnia 30 września 2011r. w wysokości 6.230,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania niniejszej decyzji w wysokości 1.493,10 zł oraz kosztami upomnień w wysokości 17,60 zł - łącznie 7.740,70 zł.. Rozstrzygnięcie to wydane zostało na skutek wniosku skarżącego, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i przepisy postępowania. Zasadą wynikającą z art. 27 ust. 1 i ust. 1a ustawy jest, iż dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, naliczanymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Ustawodawca przewidział jednakże, iż na wniosek dłużnika alimentacyjnego organ może umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną (art. 30 ust. 2 ustawy). Z przytoczonego unormowania wynika, iż organ w takich przypadkach działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, iż po wszechstronnej i obiektywnej analizie wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego, może lecz nie musi uwzględnić wniosku strony. Podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może jednak oznaczać arbitralności i dowolności. Z uwagi na uznaniowy charakter decyzji, organy administracji publicznej rozstrzygające sprawę winy zatem dołożyć szczególnej staranności przy ich uzasadnianiu. W uzasadnieniu tym winny być więc przede wszystkim sformułowane przesłanki jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie w sprawie, dając jednocześnie stronie poczucie rzetelnego, a nie powierzchownego jej rozpoznania. W szczególności korespondować musi ono z treścią podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie wszak z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Naruszenie zaś tego obowiązku samo w sobie może stać się skutecznym zarzutem skargi. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu organy administracji nie uwzględniły całokształtu ustalonego w sprawie stanu faktycznego i indywidualnych uwarunkowań towarzyszących tej konkretnej sprawie. Nie budzi zaś wątpliwości, iż w tego rodzaju sprawach automatyzm w działaniu organów jest niedopuszczalny. Pamiętać bowiem trzeba, iż tego rodzaju rozstrzygnięcia maja istotny wpływ na sytuację życiową strony postępowania. W niniejszej sprawie trudno dopatrzeć się precyzyjnego wskazania argumentów jakie legły u podstaw podjętych rozstrzygnięć, co oznacza, iż nie jest możliwa weryfikacja prawidłowości poczynionych przez organy ustaleń. Organ I instancji skupił się na ustaleniu, iż od dnia 2 stycznia 2012r. skarżący podjął zatrudnienie, jednakże nadal nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, nie wspominając o spłacie zadłużenia. Organ odwoławczy utrzymuje tę argumentację w mocy, kładąc nacisk na argument, iż skarżący nie wykazuje dostatecznego zainteresowania oraz zaangażowania, starań w kierunku spłaty zaległości. W ocenie Sądu przywołana argumentacja organów zdaje się odbiegać od podjętych ustaleń faktycznych, z których wywieść należy, iż pomimo podjęcia zatrudnienia i niewątpliwej poprawy sytuacji materialnej rodziny skarżącego, sytuacja ta niewątpliwie nie umożliwi mu spłaty zarówno bieżących, jak i zaległych należności. Nie sposób również zgodzić się z organem, iż bez wpływu na wynik sprawy pozostaje, iż skarżący w okresie od lipca 2012 roku do listopada 2012 roku dokonywał co miesiąc wpłat w wysokości od 50 zł do 200 zł tytułem istniejącego zadłużenia. Co za tym, nie można zgodzić się z argumentem, iż skarżący nie wykazuje wystarczającego zainteresowania i zaangażowania w kwestii spłaty. Owszem skarżący dokonuje wpłat w wysokości mniejszej niż należne, ale czyni to co miesiąc i niewątpliwie dąży do zmniejszenia swojego zadłużenia. Co zaś tyczy bieżących wpłat, to w ocenie Sądu organ winien ponownie pochylić się na sprawą, ustalić stan faktyczny, sytuację majątkową i powtórnie rozważyć, czy w istocie możliwości finansowe strony umożliwiają mu zabezpieczenie bieżących, podstawowych potrzeb swoich i matki z jednoczesną spłatą świadczeń bieżących i zadłużenia. Organ obowiązany będzie również mieć na uwadze skutki jakie może wywołać negatywne dla strony rozstrzygnięcie, w związku z kumulacją, powstaniem nowych długów, także w aspekcie motywacyjnym dla skarżącego, który pracuje i co ważne nie uchyla się od swoich obowiązków w zakresie jaki wyznaczają mu środki finansowe jakimi dysponuje. Mieć na uwadze również organ winien, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której strona sama stanie się beneficjentem środków pomocowych Państwa, bądź popadnie w jeszcze większe zadłużenie. Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w warunkach uznania administracyjnego, jak również to, że organy obu instancji podkreślając, że uznanie nie oznacza dowolności, w rzeczywistości – zdaniem Sądu – nie ustrzegły się tej dowolności. Z tego względu Sąd podkreśla, że dla uniknięcia zarzutu dowolności organy są zobowiązane do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a decyzja powinna spełniać wymogi wskazane w przytoczonym wyżej art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie rozważono należycie wszelkich okoliczności sprawy niezbędnych dla rozstrzygnięcia, co miało przełożenie na naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 30 ust. 2 ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, na mocy art. 152 p.p.s.a.. Z uwagi na uchylenie ww. decyzji sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. a.tp.