II SA/Łd 128/25
WyrokWSA w Łodzi2025-06-24
Skład orzekający: Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając co do istoty sprawy w postępowaniu naprawczym, prawidłowo rozpoznał wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu, w szczególności dotyczące budynku gospodarczego/garażu, stosunków wodnych oraz bezpieczeństwa przeciwpożarowego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając co do istoty sprawy, naruszył zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.), poprzez nierozważenie wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, w tym dotyczących budynku gospodarczego/garażu, stosunków wodnych oraz bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Brak wyczerpującego uzasadnienia i oceny tych kwestii uniemożliwił kontrolę rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postępowania naprawczego w przedmiocie wykonania robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym oraz sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Po wieloletnim postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego, organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy, nakazując wykonanie określonych robót budowlanych. Skarżący zarzucił decyzji organu odwoławczego nierozważenie wszystkich podniesionych kwestii, w tym dotyczących budynku gospodarczego/garażu, stosunków wodnych oraz bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. W. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 23 stycznia 2025 r. nr 8/2025 w przedmiocie wykonania określonych robót budowalnych oraz sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz skarżącego G. W. od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także: organ odwoławczy, organ II instancji, WINB), po rozpoznaniu odwołania G. W. (dalej także: skarżący) , decyzją z dnia 23 stycznia 2025 r. nr 8/2025, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 poz. 572) (dalej: k.p.a.), uchylając zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach (dalej także: organ I instancji, PINB, organ szczebla powiatowego) z dnia 27 listopada 2024r., nr 57/2024 w całości, nakazał, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, A. S. i P. S. (dalej: inwestorzy), w terminie do dnia 31 lipca 2025r.:
- wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr ewid. gruntu [...] w miejscowości [...], gm. B.(dalej: sporna nieruchomość, działka inwestorów), następujących robót budowlanych: likwidację dwóch otworów okiennych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką nr [...] (dalej: działka skarżącego); doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu; likwidację okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki,
- sporządzenie i przedstawienie 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz nakazanych robót budowlanych.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 7 listopada 2017 r. PINB zawiadomił strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie legalności wykonania okien dachowych i ocieplenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego na spornej działce.
W dniu 17 listopada 2017 r. organ I instancji przeprowadził oględziny, w trakcie których ustalił, że: inwestorzy przeprowadzili remont budynku mieszkalnego na spornej nieruchomości; zgłoszenie remontu w Starostwie Powiatowym z dnia 12 maja 2010 r. obejmowało zmianę pokrycia dachu na blachodachówkę; inwestorzy oprócz remontu dachu zamontowali dwa okna dachowe w połaci od strony działki skarżącego; okna o wysokości mierzonych w świetle ościeżnicy 77cm x 130cm usytuowane są 50cm od lica ściany budynku; według oświadczenia inwestora budynek mieszkalny na spornej nieruchomości odsunięty jest od granicy z działką skarżącego o 1 m; w 2013 r. inwestorzy ocieplili budynek metodą lekką – mokrą; materiałem ocieplającym jest styropian; od strony działki skarżącego budynek ocieplony jest styropianem o gr. 10 cm na wysokości 1,2 m od gruntu (cokół), pozostała część ściany ocieplona jest styropianem o gr. 5 cm. Skarżący oświadczył do protokołu, że budynek inwestorów usytuowany jest 35 cm od granicy z działką i potwierdzają to pomiary geodezyjne z lat ubiegłych i obecne. Przy tak zbliżonym budynku do granicy woda opadowa z jednej połaci dachu spada na działkę skarżącego.
Następnie w dniu 31 stycznia 2018 r. PINB wydał decyzję nr 3/2018, którą nakazał inwestorce wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na spornej nieruchomości, następujących robót budowlanych: likwidację dwóch otworów okiennych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego; doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60, w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r.
WINB, po rozpatrzeniu odwołania inwestorki, decyzją nr 159/2018 z dnia 18 maja 2018r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie zamontowanie styropianu na ścianie oddzielania pożarowego narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wątpliwości wzbudziła również prawidłowość usytuowania budynku względem granicy działki sąsiedniej, bowiem w aktach sprawy brak jest decyzji o pozwoleniu na budowę spornego budynku mieszkalnego oraz jego projektu budowlanego. Dodatkowo organ I instancji nie pozyskał zawiadomienia o zakończeniu budowy rzeczonego budynku oraz informacji o przyjęciu takiego zawiadomienia bez sprzeciwu. Zauważono również brak inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej. Poza zakresem analizy organu I instancji pozostała również kwestia odprowadzania wody na własną działkę. Nadto, w zaskarżonej decyzji, nie wskazano zakresu robót budowlanych koniecznych do wykonania, celem doprowadzenia przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego.
Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, organ I instancji pozyskał kopię pozwolenia na budowę, projekt budowlany stanowiący jej integralną część, zawiadomienie o zakończeniu budowy, a także kopię mapy zasadniczej oraz szkicu polowego z dnia 28 lipca 1997 r.
Następnie decyzją nr 43/2018 z dnia 18 września 2018 r. PINB, nakazał inwestorce wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na spornej nieruchomości, następujących robót budowlanych: zdemontowania dwóch okien dachowych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego, a pozostałe otwory wypełnić materiałami z zachowaniem warstw połaci dachowej w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r.
Postanowieniem nr 309/1/2018 z dnia 9 października 2018 r. WINB stwierdził, że organ I instancji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie spornego budynku mieszkalnego, a niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednakże odmówiono PINB wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy i zarządzono wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.
WINB, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją nr 359/2018 z dnia 08 listopada 2018 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji nr 43/2018 z dnia 18 września 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia WINB ponownie wskazał, że w przedmiotowej sprawie zamontowanie styropianu na ścianie oddzielania pożarowego narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dodatkowo wskazano, że organ I instancji nie wyjaśnił w pełni wątpliwości odnośnie prawidłowości usytuowania spornego budynku względem granicy działki skarżącego. W aktach sprawy w dalszym ciągu brak jest zawiadomienia o zakończeniu budowy rzeczonego budynku, informacji o przyjęciu takiego zawiadomienia bez sprzeciwu, a także inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej. Organ I instancji miał ustalić rzeczywiste odległości spornego budynku od granicy z działką skarżącego oraz, ustalić czy okap dachu tego budynku przechodzi poza linię graniczną, wchodząc na działkę skarżącego.
Postanowieniem nr 15/2018 z dnia 18 grudnia 2018 r. PINB, odmówił sporządzenia i przesłania skarżącemu, potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pisma/oświadczenia M. W. o wyrażeniu zgody na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego inwestorów w odległości 1 m od granicy z działką skarżącego. WINB po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, postanowieniem nr 32/2019 z dnia 18 lutego 2019 r. utrzymał powyższe postanowienie PINB w mocy.
Prowadząc ponownie postępowanie PINB pozyskał ze Starostwa Powiatowego kopię protokołu wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków.
Postanowieniem nr 19/1/2019 z dnia 14 stycznia 2019 r. WINB stwierdził, że organ I instancji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie spornego budynku mieszkalnego, a niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie wyznaczono PINB dodatkowy termin załatwienia sprawy - do dnia 28 lutego 2019 r., jednocześnie zarządzono wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.
W dniu 1 kwietnia 2019 r. do organu I instancji wpłynęło pismo inwestorki z dnia 1 kwietnia 2019 r., w którym wskazała, że: sporny budynek został zlokalizowany w odległości 1 m od granicy zgodnie z zatwierdzonym projektem i w oparciu o ówczesny przebieg granicy między sporną nieruchomością a działką skarżącego; okapy budynku są wysunięte 60 cm (z rynną 70 cm) poza obrys budynku zgodnie z zatwierdzonym projektem; przebieg granicy, według której odległość od budynku wynosi 35 cm do ocieplenia jest wynikiem późniejszych zmian map geodezyjnych i stanowi podstawę sprawy sądowej; montaż ogrodzenia przez skarżącego spowodował, że okap budynku znajduje się poza tym ogrodzeniem. Jednakże ogrodzenie to nie stanowi przebiegu granicy; budynek mieszkalny na działce inwestorów został zaprojektowany w odległości 1 m od granicy i 8 m od narożnika istniejącego budynku mieszkalno-gospodarczego na działce skarżącego, w rzeczywistości ta odległość wynosi 8,1 m; ściana budynku mieszkalnego znajdująca się 1 m od granicy z działką sąsiednią nie musi być ścianą oddzielenia przeciwpożarowego, bowiem nie znajduje się bezpośrednio w granicy - § 272 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Decyzją z dnia 26 kwietnia 2019 r., nr 16/2019 PINB, nakazał inwestorce, wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na spornej nieruchomości, następujących robót budowlanych: likwidacji dwóch otworów okiennych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego, doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 - w terminie do dnia 31 sierpnia 2019 r.
Rozpatrując odwołanie inwestorki, WINB decyzją z dnia 12 lipca 2019 r., nr 192/2019, uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia 26 kwietnia 2019r., nr 16/2019, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż PINB wydał skarżone rozstrzygnięcie bez uprzedniego dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzono, że postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie przez PINB narusza podstawowe zasady procedury administracyjnej, określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
PINB decyzją z dnia 23 września 2019 r. nr 36/2019, nakazał inwestorce, wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na spornej nieruchomości, następujących robót budowlanych: likwidacji dwóch otworów okiennych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego; doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60; likwidacji okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki - w terminie do dnia 31 sierpnia 2020 r.
Rozpatrując odwołanie inwestorki WINB decyzją z dnia 24 lutego 2021 r., nr 59/2021, uchylił w całości decyzję z dnia 23 września 2019 r., nr 36/2019 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ szczebla powiatowego pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. wystąpił do Sądu Rejonowego z prośbą o udzielenie informacji, co jest dokładnie przedmiotem postępowania sądowego I C 608/17 oraz na jakim jest ono etapie. Odpowiadając na powyższe wystąpienie Sąd Rejonowy pismem z dnia 21 czerwca 2021 r. poinformował, iż postępowanie w sprawie I C 608/17 z powództwa skarżącego przeciwko inwestorce o wydanie nieruchomości jeszcze się nie zakończyło. W sprawie został wyznaczony termin oględzin na dzień 11 sierpnia 2021 r.
PINB zaskarżoną decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. nr 33/2021, nakazał inwestorce wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na spornej nieruchomości, następujących robót budowlanych: zdemontowanie dwóch okien dachowych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego oraz wypełnienie powstałych otworów z zachowaniem warstw połaci dachowej; doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu; likwidacji okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki - w terminie do dnia 30 listopada 2021 r.
Rozpatrując odwołanie inwestorki, w którym m.in. wskazano, że postępowanie I C 608/17 zostało umorzone, a w jego miejsce wszczęto pod sygnaturą I Ns 259/22 postępowanie w przedmiocie zasiedzenia części działki skarżącego przez oboje inwestorów (rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej inwestorów o sporną nieruchomość na mocy aktu darowizny inwestorki z dnia [...] Rep. [...] nr [...]), WINB decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr 192/2022, uchylił w całości decyzję z dnia 2 sierpnia 2021 r., nr 33/2021 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W związku z wnioskiem inwestorów PINB postanowieniem z dnia 11 października 2022 r., nr 15/2022, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie legalności wykonania okien dachowych, okapu i ocieplenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego na spornej nieruchomości od strony działki skarżącego.
Rozpatrując zażalenie skarżącego, reprezentowanego przez adwokata WINB postanowieniem z dnia 3 lutego 2023 r., nr 35/2023, uchylił w całości postanowienie z dnia 11 października 2022 r., nr 15/2022 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
PINB decyzją z dnia 4 kwietnia 2023 r., nr 20/2023, nakazał inwestorom wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na spornej nieruchomości, następujących robót budowlanych: zdemontowanie dwóch okien dachowych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego oraz wypełnienie powstałych otworów z zachowaniem warstw połaci dachowej; doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu; likwidacji okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki; sporządzenie i przedstawienie 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w/w nakazanych robót budowlanych - w terminie do dnia 30 września 2023 r.
Rozpatrując odwołanie inwestora i skarżącego organ II instancji decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r., nr 123/2023 uchylił decyzję z dnia 4 kwietnia 2023 r., nr 20/2023 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji postanowieniem z dnia 20 września 2023 r., nr 12/2023, zobowiązał inwestorów do przedłożenia dokumentacji geodezyjnej budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na spornej nieruchomości, zawierającej:
- geodezyjną inwentaryzację powykonawczą budynku,
- informację o zgodności usytuowania budynku z planem realizacyjnym zagospodarowania działki lub odstępstwach od tego planu,
- opinię geodezyjną
- sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii w terminie 45 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.
Przy piśmie z dnia 10 listopada 2023 r. inwestorzy przedłożyli: geodezyjną inwentaryzację powykonawczą budynku mieszkalnego, opinię geodezyjną dotyczącą zgodności usytuowania budynku.
Pismem z dnia 27 listopada 2023 r. PINB poinformował inwestorów, że przedłożona dokumentacja nie obejmuje geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku i w związku z tym wezwano inwestorów do uzupełnienia dokumentacji o: geodezyjną inwentaryzację powykonawczą budynku, informację o zgodności usytuowania budynku z planem realizacyjnym zagospodarowania działki lub odstępstwach od tego planu.
Przy piśmie z dnia 4 grudnia 2023 r. inwestorzy przedłożyli: geodezyjną inwentaryzację powykonawczą budynku mieszkalnego, oświadczenie geodety dotyczące zgodności usytuowania budynku.
Przy piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r. skarżący przedłożył do akt sprawy następujące dokumenty: protokół biegłego z oględzin przeprowadzonych w dniu 11 sierpnia 2021 r. do sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy o wydanie nieruchomości, pismo Starosty Brzezińskiego z dnia 12 lipca 2017 r., sprawozdanie techniczne z dnia 8 kwietnia 2016r., protokół wyznaczenia punktów granicznych nr [...].
W dniu 25 stycznia 2024 r. PINB przeprowadził oględziny ustalając, że kontrolowany budynek został wybudowany na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Skierniewicach Nr O.Z.NB.7351/13/93 z dnia 10 lutego 1993 r. Jest to budynek murowany z pustaków betonowych Alfa. Budynek wykonany jest w technologii tradycyjnej. Budynek ma dwie kondygnacje - parter i poddasze użytkowe. Zgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania działki budynek powinien być usytuowany 1 m od granicy z działką skarżącego. W aktach sprawy znajduje się protokół wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków. Z powyższych dokumentów wynika, że budynek mieszkalny jest usytuowany 35 cm od granicy z działką skarżącego. Okap budynku od strony działki skarżącego ma szerokość 69 cm i jest na wysokości 3,45 m od poziomu gruntu. Przyjmując, że budynek jest usytuowany 35 cm od granicy działek, część okapu budynku - czyli 34 cm, jest w przestrzeni działki skarżącego. Elewacja budynku od strony działki skarżącego jest ocieplona styropianem o grubości 10 cm do wysokości ok. 1,2m (cokół). Powyżej cokołu ocieplenie ma grubość 5 cm. Dach budynku jest dwuspadowy z kalenicą równoległą do granicy między działkami. Dach pokryty jest blachodachówką. W połaci dachu od strony działki skarżącego są zamontowane dwa okna dachowe. Odległość okien od granicy z działką skarżącego wynosi 90 cm. Wymiary budynku: długość i szerokość mieszczą się w granicach dopuszczonych odstępstw, które nie są zmianami istotnymi. Nie stwierdzono innych odstępstw o charakterze istotnym i nieistotnym przy budowie budynku mieszkalnego. Budowa budynku, z technicznego punktu widzenia, zakończyła się w 1999 r.
PINB decyzją z dnia 26 lutego 2024 r., nr 9/2024, nakazał inwestorom: wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na spornej nieruchomości, następujących robót budowlanych: likwidację dwóch otworów okiennych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego, doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu, likwidację okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki, sporządzenie i przedstawienie 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w/w nakazanych robót budowlanych - w terminie do dnia 30 września 2024 r.
Rozpatrując odwołanie inwestorów oraz skarżącego WINB decyzją z dnia 13 czerwca 2024 r., nr 137/2024, uchylił w całości decyzję z dnia 26 lutego 2024 r., nr 9/2024 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżący przy piśmie z dnia 8 lipca 2024 r. przesłał organowi I instancji opinię sporządzoną w dniu 15 kwietnia 2024 r. przez geodetę dla Sądu do sprawy I Ns 259/22 oraz opinię hydrologiczną dotyczącą zalewania obszaru działki skarżącego wodami opadowymi pochodzącymi ze spornej nieruchomości, sporządzoną przez eksperta ds. hydrologii. W omawianym piśmie skarżący zawarł również wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie pracownika PINB – R. K.
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2024 r., nr 27/2024, PINB odmówił wyłączenia wskazanego pracownika – [...] w PINB od udziału w postępowaniu prowadzonym przez PINB w sprawie istotnych odstępstw budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na spornej nieruchomości.
W dniu 18 września 2024 r. organ I instancji przeprowadził oględziny na spornej nieruchomości ustalając, że do budynku mieszkalnego jednorodzinnego przylega budynek gospodarczy o wymiarach 5,50 m x 4,0 m. Wysokość budynku mierzona w kalenicy wynosi 2,70 m. Ściany budynku wymurowane są z pustaków siporex. Dach jest dwuspadowy o konstrukcji drewnianej krokwiowej, pokryty blachą trapezową. Budynek nie jest funkcjonalnie (brak bezpośredniego przejścia między budynkiem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym) i konstrukcyjnie powiązany z budynkiem mieszkalnym. Budynek gospodarczy powstał w 2000 r. W budynku gospodarczym przechowywany jest drobny sprzęt ogrodowy. Ukształtowanie terenu spornej nieruchomości, w tym rzędna działki, nie były zmienione w związku z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego jak również pozostałych budynków na działce. Podczas oględzin porównano rzedną działki sąsiedniej (nr [...] i działki skarżącego). Rzędna obu działek jest bardzo zbliżona. Inwestorzy podwyższyli część działki bezpośrednio przy zjeździe z drogi publicznej na działkę. Podwyższenie strefy wjazdu na działkę jest związane z budową drogi ok. 2000 r. Podwyższenie wjazdu na działkę nie powoduje spływu wód opadowych na sąsiednie działki. Oprócz odstępstw istotnych stwierdzonych podczas poprzednich oględzin budynku mieszkalnego nie stwierdzono innych istotnych odstępstw wymienionych w art. 36a ust. 5 i 5b Prawa budowlanego. Na wniosek skarżącego oględziny uzupełniono o fakt utwardzenia miejsca parkingowego przed budynkiem mieszkalnym. Utwardzenie jest wykonane z ażurowych płyt betonowych. Powierzchnia utwardzenia ma wymiary 4,27 m x 4,87 m. Teren na którym wykonano miejsce parkingowe jest podniesiony o ok. 10 cm. Teren utwardzony jest zbliżony do granicy działki skarżącego na odległość 3,87m. Przed ułożeniem płyt ażurowych teren wykorzystywano, wykonano podbudowę z tzw. chudego betonu, na którym ułożono płyty ażurowe. Ziemię z korytowania zagospodarowano w innej części działki.
Pismem z dnia 25 października 2024 r. PINB wezwał inwestorów, w wyznaczonym terminie, do złożenia osobiście zeznań w charakterze świadków w przedmiotowej sprawie.
Następnie dnia 29 października 2024 r. organ I instancji zlecił geodecie, wykonanie pomiarów budynku mieszkalnego oraz usytuowania budynku na spornej nieruchomości. Zlecone pomiary miały obejmować usytuowanie budynku w stosunku do stałych punktów wskazanych na projekcie zagospodarowania działki, czyli:
- odległość między najbliższymi narożnikami budynku mieszkalnego na działce skarżącego i budynku mieszkalnego na działce inwestorów uwzględniającą wymiary budynku zlokalizowanego pod adresem [...], podane na planie realizacyjnym zagospodarowania działki w projekcie technicznym domu mieszkalnego jednorodzinnego na działce inwestorów, będący załącznikiem do decyzji udzielającej pozwolenia na budowę z dnia 10 lutego 1993 r., nr OZ.NB.7351/13/93;
- odległość budynku mieszkalnego na działce skarżącego od granicy pasa drogowego (działka nr ewid. gruntu [...]);
- odległość budynku mieszkalnego od pozostałości istniejącego ogrodzenia pomiędzy działkami skarżącego i inwestorów.
Pomiary zlecono dokonać z uwzględnieniem (zmierzeniem) grubości ocieplenia wykonanego na elewacjach budynków mieszkalnych.
W dniu 6 listopada 2024 r. w siedzibie organu I instancji, po uprzednim pouczeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, przesłuchano inwestora, który zeznał, że budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce inwestorów zakończono w 1999 r. W 2000 r. do wybudowanego budynku mieszkalnego dobudowano odrębny budynek gospodarczy, który przylega do budynku mieszkalnego. Budynek gospodarczy jest konstrukcyjnie, technologicznie i funkcjonalnie odrębny od budynku mieszkalnego. Małe wymiary budynku nie umożliwiają użytkowania budynku jako garażu. Ponadto budynek nie posiada wentylacji, kratek ściekowych wymaganych w garażu. Budynek gospodarczy wybudowany został bez dokonania zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor zeznał, że obecna funkcja gospodarcza będzie zachowana. W momencie nabycia spornej nieruchomości, tj. w 1992 r. na działce oczko wodne już było. Pierwotne przeznaczenie oczka wodnego było gospodarcze - udostępnianie wody zwierzętom gospodarskim. W 1996 r. inwestor ustabilizował i utwardził linię brzegową oczka, a dno oczka wyłożył folią. Po przebudowaniu w 1996 r. oczko wodne pełniło funkcję przelewową a nie retencyjną ponieważ z oczka wodnego wody opadowe zgromadzone w oczku płynęły rurami drenarskimi do rowu na działce skarżącego w północno - zachodniej części tej działki. Przy dużych opadach wody opadowe stoją na obu działkach, tj. działce skarżącego i działce inwestorów. Oczko wodne zostało zlikwidowane w 2015 r. Skarżący zlikwidował drenaż odprowadzający wody opadowe z oczka wodnego do rowu, w północno - zachodniej części działki skarżącego. Wykonanie oczka wodnego nie było częścią budowy budynku mieszkalnego na działce inwestorów, ponieważ było wybudowane znacznie wcześniej i jego istnienie nie było związane z istnieniem budynku mieszkalnego. Miejsca parkingowe na dwa samochody osobowe przed budynkiem mieszkalnym wykonane zostały w sierpniu 2024 r. Jako utwardzenie zastosowane zostały betonowe płyty ażurowe na podbudowie z chudego betonu o grubości 15 cm. Utwardzenie terenu nie jest związane z budową budynku mieszkalnego gdyż powstało ok. 15 lat od daty zakończenia budowy.
Przy piśmie z dnia 25 listopada 2024 r. geodeta przekazał szkic połowy z pomiaru sytuacyjnego wykonanego zgodnie ze zleceniem PINB z dnia 29 października 2024 r.
PINB decyzją z dnia 27 listopada 2024 r., nr 57/2024, nakazał inwestorom:
1. sporządzenie i przedstawienie w PINB zamiennego projektu zagospodarowania działki i zamiennego projektu architektoniczno - budowlanego w trzech egzemplarzach budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na spornej nieruchomości,
2. wykonanie, w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce inwestorów, następujących robót budowlanych:
likwidację dwóch otworów okiennych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego,
doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu,
likwidację okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki - w terminie do dnia 30 maja 2025 r.
W ustawowym terminie odwołanie wniósł skarżący, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem.
Skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie i dokonanie błędnej oceny dowodów, z pominięciem istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, powielonej z poprzednio wydanych rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie, pomimo jasno sprecyzowanych wytycznych w wielokrotnie wydawanych decyzjach kasatoryjnych organu odwoławczego. W szczególności skarżący organowi I instancji zarzucił brak należytego uwzględnienia wszelkich nieprawidłowości związanych z budową oraz rozbudową i sytuowaniem budynku mieszkalnego wraz z garażem na działce inwestorów, rzeczywistymi istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz warunków pozwolenia na budowę, a także od warunków technicznych oraz warunków ochrony przeciwpożarowej.
Następnie w dniu 31 grudnia 2024 r. do WINB wpłynęło pismo skarżącego, w treści którego złożył wniosek o przeprowadzenie WINB własnego, odrębnego postępowania w celu zaniechanie dalszego precedensu, który może wpływać na wykładnię i stosowanie prawa.
W odpowiedzi na odwołanie WINB, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 23 stycznia 2025 r., uchylił decyzję PINB z dnia 27 listopada 2024 r. w całości i orzekł co do istoty sprawy - nakazując, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, inwestorom, w terminie do dnia 31 lipca 2025 r.:
- wykonanie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na spornej nieruchomości, następujących robót budowlanych: likwidację dwóch otworów okiennych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego; doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu; likwidację okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki,
- sporządzenie i przedstawienie 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz nakazanych robót budowlanych.
W uzasadnieniu organ odwoławczy na wstępie wskazał na to, że jeśli organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego prowadzi postępowanie naprawcze, w związku z faktem dokonania istotnego odstąpienia od projektu bez zmiany pozwolenia i nałoży na inwestora obowiązek wykonania projektu zamiennego, a zamierzenie budowlane realizowane jest w oparciu o projekt budowlany sporządzony na podstawie przepisów "starej" ustawy, to projekt zamienny też wykonujemy na podstawie przepisów "starej" ustawy w tym zgodnego z przepisami nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.
Wskazano, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. W postępowaniu naprawczym prowadzonym w tym trybie, organy nadzoru budowlanego przejmują niejako kompetencje przyznane organom administracji architektoniczno-budowlanej, bowiem projekt budowlany zamienny ma zastąpić pierwotny projekt budowlany, który został usunięty z obrotu decyzją właściwego organu. Kontynuacja robót budowlanych nastąpi zatem na podstawie projektu budowlanego zamiennego, o ile jego zatwierdzenie jest możliwe. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane zawiera wytyczne dla organu nadzoru budowlanego, który ocenia przedłożony projekt budowlany zamienny w odniesieniu do dokonanych przez Inwestora zmian istotnych. Skoro bowiem uprawniony podmiot nabył prawo wykonania określonego obiektu budowlanego, i w przeważającej części wykonał go zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę, tej części inwestycji nie można już kwestionować. Organy nadzoru budowlanego skupiają się jednak na ocenie wprowadzonych przez Inwestora zmian istotnych, i analizują, czy takie rozwiązania są możliwe do zaakceptowania, biorąc pod uwagę przepisy o warunkach technicznych, jak również przepisy związane z zagospodarowaniem przestrzennym.
Organ odwoławczy wskazał, że z przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie wynika, że inwestor ma doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę, tylko że nakazane czynności mają doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z przepisami prawa.
Organ II instancji wyjaśnił, iż unormowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego dotyczy dwóch odrębnych sytuacji. Mianowicie gdy w toku postępowania organ nadzoru budowlanego ustali, że do stanu zgodnego z prawem nie jest potrzebne wykonanie żadnych robót budowlanych czy wykonania czynności wówczas ogranicza się do zobowiązania strony do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. To pierwsza z podstaw zastosowania wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Druga zaś dotyczy sytuacji, gdy w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem konieczne jest oprócz sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego wykonanie jeszcze innych czynności lub robót budowlanych. Wówczas organ nadzoru budowlanego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy powinien wskazać czynności lub roboty budowlane, które powinny być wykonane w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i nałożyć obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego te czynności i roboty budowlane. Oznacza to, że przy nakładaniu obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru powinien na wstępie ustalić, czy wzniesiony obiekt narusza aktualnie obowiązujące przepisy, czy też nie. Tylko w tym drugim przypadku, gdy stwierdzi, że wykonane roboty, chociaż w sposób istotny odbiegają od zatwierdzonego projektu lub innych warunków pozwolenia na budowę, ale jednak nie naruszają aktualnie obowiązującego prawa, może ograniczyć się tylko do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, iż PINB nakazał w sentencji zaskarżonej decyzji "przedłożenia 3 egzemplarzy projektu zamiennego zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu zamiennego architektoniczno-budowlanego" tj. wg. "nowej" ustawy, a obowiązek przedłożenia projektu zamiennego w przedmiotowej sprawie powinien być nałożony wg. "starej" ustawy - 4 egzemplarze projektu budowlanego.
Na podstawie odnalezionych dokumentów, PINB stwierdził, że przedmiotowy budynek nie powstał w warunkach samowoli budowlanej. Roboty budowlane przy budowie przedmiotowego obiektu były prowadzone na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 10 lutego 1993 r. znak: OZ.NB.7351/13/93 wydanej przez Urząd Rejonowy w Skierniewicach. Powyższa decyzja uprawniała inwestorów do budowy budynku mieszkalnego według opracowania indywidualnego o powierzchni zabudowy 109 m2, powierzchni użytkowej 167,6 m2, kubaturze 590,0m3, powierzchni całkowitej 218,0 m2. Przedmiotem projektu technicznego jest domek mieszkalny jednorodzinny przewidziany do usytuowania na działce inwestorów.
W ocenie organu odwoławczego, nie może budzić wątpliwości, że zasadą prawa budowlanego pozostaje, iż inwestor, realizując obiekt budowlany na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę, jest związany treścią decyzji i nie może w sposób samodzielny zmieniać jej ustaleń i warunków. Budowa obiektu budowlanego z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę bez uzyskania decyzji zmieniającej pozwolenie stanowi samowolę budowlaną w części dotyczącej tych odstępstw. W konsekwencji w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem organ nadzoru budowlanego, stosownie do treści art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego, zobowiązany jest nałożyć decyzją obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu, lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego).
W tym miejscu podkreślono, że lokalizacja budynków jest objęta opracowaniem projektu zagospodarowania działki lub terenu choćby z tego względu, iż kwestia położenia budynku, w tym zmiany jego pierwotnej lokalizacji, może potencjalnie naruszać interesy osób trzecich. Wobec czego może zatem zostać zakwalifikowana przez organy nadzoru budowlanego jako istotne odstępstwo od projektu budowlanego.
Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, że inwestorzy, realizując inwestycję z istotnymi odstępstwami od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego, w związku z jego przesunięciem o zbliżenie do granicy, spowodowali, że budynek usytuowano ok. 35 cm od granicy z działką sąsiednią.
Wskazano, że w ustawie Prawo budowlane został zawarty katalog zamknięty działań inwestora uznanych za stanowiące istotne odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Dokonanie istotnego odstąpienia jest dopuszczone jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę (art. 36a ust. 1). Istotne odstępstwa dokonane w trakcie budowy bez zmiany pozwolenia na budowę skutkują wszczęciem procedury określonej w art. 51 powołanej ustawy.
Uznano, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r., z zastrzeżeniem art. 36a ust 5 i 5a ustawy Prawo budowlane, które stosuje się w brzmieniu aktualnym nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r.
Organ wskazał, że kryteria normatywne definiujące, to czym jest istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę zostały ustalone w art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471), zgodnie z którym: istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie: 1. projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany; 2. charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących: a. powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%, b. wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%, c. liczby kondygnacji; 3. warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze; 4. zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części; 5. ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; 6. wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia: a. budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub b, przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d; 7. zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym. Z kolei art. 36 a ust. 5b tej ustawy przewiduje, że przepisów ust. 5: 1. pkt 1 nie stosuje się do urządzeń budowlanych oraz obiektów małej architektury; 2. pkt 6 nie stosuje się w zakresie odstąpienia od: a. projektowanych warunków ochrony przeciwpożarowej, jeżeli odstąpienie zostało uzgodnione pod względem ochrony przeciwpożarowej, b. wymagań zawartych w pozwoleniu właściwego konserwatora zabytków wydanego na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jeżeli odstąpienie zostało uzgodnione z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków, c. projektowanych warunków higienicznych i zdrowotnych, jeżeli odstąpienie zostało uzgodnione z właściwym państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym.
Organ odwoławczy podniósł, iż w aktach sprawy znajduje się dokument zatytułowany "Opinia", sporządzony i podpisany przez geodetę uprawnionego nr zaświadczenia [...] oraz innego geodetę z dnia 10 listopada 2023 r. - zatem opinia ta została sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednią wiedzę fachową z zakresu geodezji oraz wymagane ustawą uprawnienia zawodowe a wpisom uprawnionego geodety, posiadającego wymagane uprawnienia zawodowe do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii, na mocy przepisu art. 76 ust. 2 k.p.a., przysługuje domniemanie prawdziwości i domniemanie zgodności z prawdą. Przypomniano, że prace geodezyjne takie jak projektowanie i wykonywanie pomiarów geodezyjnych, wykonywanie zdjęć lotniczych, dokonywanie obliczeń, sporządzanie i przetwarzanie dokumentacji geodezyjnej, a także zakładanie i aktualizację baz danych, pomiary i opracowania fotogrametryczne, grawimetryczne, magnetyczne i astronomiczne, związane z realizacją zadań w dziedzinie geodezji i kartografii oraz krajowego systemu informacji o terenie; nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego.
Dalej organ II instancji doszedł do wniosku, że z treści tej opinii budynek na działce inwestorów został wykonany z zachowaniem wymiarów zewnętrznych zgodnych z projektem i pozwoleniem na budowę. Pomiar inwentaryzacyjny pokrywa się ze szkicem polowym wykonanym w dniu 30 lipca 1997 r. również przez geodetę uprawnionego. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z analogową mapą do celów projektowych z 1997 r. budynek mieszkalny posadowiony został zgodnie z projektem. Budynek został zlokalizowany według planu sytuacyjnego, który nie był wykonany na podkładzie geodezyjnym, w związku z czym odległości na nim naniesione nie mogą stanowić podstawy do oceny zgodności lokalizacji budynku w stosunku do granic działki, w odległości 1,0 m od granicy północnej, 4,5 m od granicy południowej oraz 15m od granicy wschodniej (frontowej). Odległość pomiędzy narożnikami budynków mieszkalnych na działkach skarżącego i inwestorów wynosi ok. 9,0 m. Zgodnie z mapą do celów projektowych z dnia 7 listopada 2013 r. mapa numeryczna wykonana po modernizacji ewidencji gruntów z 2012 r. (po wykonaniu docieplenia budynku styropianem gr. 10 cm) analogiczne odległości ulegają zmianie: odległość budynku mieszkalnego na działce inwestorów od granicy północnej wynosi 0,7m (0,8m do fundamentu), 4,6 (4,7 do fundamentu) od strony południowej oraz 13,5m od granicy frontowej. Odległość pomiędzy narożnikami budynków mieszkalnych na działkach skarżącego i inwestorów wynosi 7,0 m. Budynek na działce skarżącego został w międzyczasie rozbudowany. W chwili obecnej powyższe odległości, potwierdzone w terenie, wynoszą: od granicy północnej 0,4m (0,5m od fundamentu), 4,8 (4,9m od fundamentu) od strony południowej oraz 13,85m od granicy frontowej. Odległość pomiędzy narożnikami budynków mieszkalnych, na działkach skarżącego i inwestorów, wynosi 6,7m.
Omawiana opinia została sporządzona w związku z obowiązkiem wynikającym z postanowienia PINB z dnia 20 września 2023 r. Zdaniem organu odwoławczego opinia została sporządzona w sposób jasny i rzetelny, a wnioski sformułowane przez autora oparte zostały o wykonane pomiary inwentaryzacyjne na działce skarżącego. Przedmiotową opinię należy traktować jako opinię biegłego.
Organ odwoławczy przypomniał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, organ I instancji pismem z dnia 29 października
2024 r. zlecił geodecie uprawnionemu, wykonanie pomiarów budynku mieszkalnego oraz usytuowanie budynku na działce inwestorów. Zlecone pomiary miały obejmować usytuowanie budynku w stosunku do stałych punktów wskazanych na projekcie zagospodarowania działki czyli: odległość między najbliższymi narożnikami budynku mieszkalnego na działce skarżącego i budynku mieszkalnego na działce inwestorów, uwzględniającą wymiary budynku zlokalizowanego pod wskazanym adresem, podane na planie realizacyjnym zagospodarowania działki inwestorów w projekcie technicznym domu mieszkalnego jednorodzinnego, będący załącznikiem do decyzji udzielającej pozwolenia na budowę z dnia 10 lutego 1993 r.; odległość budynku mieszkalnego na działce inwestorów od granicy pasa drogowego (działka nr ewid. gruntu [...]); odległość budynku mieszkalnego od pozostałości istniejącego ogrodzenia pomiędzy działkami skarżącego i inwestorów. Pomiarów miano dokonać z uwzględnieniem (zmierzeniem) grubości ocieplenia wykonanego na elewacjach budynków mieszkalnych.
Przy piśmie z dnia 25 listopada 2024 r. geodeta uprawniony przekazał szkic połowy z pomiaru sytuacyjnego wykonanego zgodnie ze zleceniem PINB.
Organ II instancji zauważył, że jak wskazał PINB, istotnym nowym elementem dodatkowych pomiarów jest ustalenie odległości budynku inwestorów w stosunku do ogrodzenia pomiędzy działkami skarżącego i inwestorów. W tym miejscu zaznaczono, że budynek mieszkalny jest usytuowany na podstawie projektu zagospodarowania działki, w którym zaprojektowana jest odległość 1m od już nie istniejącego ogrodzenia pomiędzy działkami skarżącego i inwestorów, a nie od granicy tych działek. W opisie technicznym projektu budowlanego przedmiotowego budynku znajduje się zapis, iż "projektowany budynek mieszkalny usytuowano 13,5m od granicy działki przy drodze i 6m od linii zabudowy. Dodatkowo na planie zagospodarowania działki wskazane są odległości projektowanego budynku mieszkalnego na działce inwestorów od granicy działki drogowej - 13,5m, od ogrodzenia - 1m, oraz od budynku mieszkalnego usytuowanego na działce skarżącego - 9m. Jak wynika ze szkicu wyznaczenia punktów granicznych ujawnionych uprzednio w ewidencji gruntów i budynków z dnia 23 lutego 2016 r. sporządzonego przez uprawnionego geodetę ogrodzenie było usytuowane na działce skarżącego w odległości 30cm od granicy z działką inwestorów. Analiza tej dokumentacji geodezyjnej wskazuje, że budynek mieszkalny usytuowany jest 71cm od byłego ogrodzenia, czyli odstępstwo od projektu zagospodarowania działki wynosi 29cm. Natomiast z pomiarów wykonanych przez geodetę wynika, że dwa narożniki budynku mieszkalnego usytuowane są w odległości 14,21m i 13,95m w odległości od pasa drogowego - działki nr [...], co oznacza, że budynek jest wsunięty w głąb działki o 70cm więcej niż to przewidywał projekt zagospodarowania działki. W konsekwencji powyższego odległość wskazana na planie zagospodarowania działki projektu budowlanego pomiędzy dwoma narożnikami budynków mieszkalnych usytuowanych względem siebie w najmniejszej odległości zmniejszyła się z 9,0 m do 8,04 m.
Wyjaśniono, że zbliżenie budynku do granicy działki sąsiedniej stanowi niewątpliwie zagadnienie techniczno - budowlane, związane z bezpieczeństwem pożarowym, podlegające regulacjom rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Odstąpienie bowiem od dopuszczonych prawem odległości wiąże się z powstaniem zagrożenia dóbr chronionych prawem publicznym.
Wyjaśniono, że odległości budynku od granicy z sąsiednią działką regulują przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z dyspozycją § 12 tego rozporządzenia, jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych, określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków, nie wynikają inne wymagania - budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy; 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy powołał się na znajdującą się w aktach "Opinię" (sporządzoną i podpisaną przez geodetę uprawnionego nr zaświadczenia [...] oraz innego geodetę), z której wynika, że budynek na działce inwestorów został wykonany z zachowaniem wymiarów zewnętrznych zgodnych z projektem i pozwoleniem na budowę. Pomiar inwentaryzacyjny pokrywa się ze szkicem polowym wykonanym w dniu 30 lipcu 1997 r. przez geodetę uprawnionego. Zgodnie z analogową mapą do celów projektowych z 1997 r. budynek mieszkalny posadowiony został zgodnie z projektem.
Organ odwoławczy zauważył, że dokonując wnikliwej analizy materiału dowodowego, organ I instancji ustalił, że budynek mieszkalny usytuowany jest 71cm od byłego ogrodzenia, czyli odstępstwo od projektu zagospodarowania działki wynosi 29cm.
Następnie organ II instancji powołał § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. z 2022 r. poz. 1670), zgodnie z którym ze względu na wymaganą dokładność określenia położenia punktów szczegółów terenowych w państwowym układzie współrzędnych prostokątnych płaskich wyróżnia się następujące grupy szczegółów terenowych: 1) I grupa - szczegóły terenowe jednoznacznie identyfikowalne w terenie, zachowujące długookresową niezmienność kształtu i położenia, w szczególności: znaki i punkty graniczne; znaki geodezyjne; naziemne obiekty budowlane i urządzenia budowlane, w tym elementy naziemne sieci uzbrojenia terenu, 2) II grupa - szczegóły terenowe o mniej wyraźnych konturach lub obiekty podziemne, w szczególności: budowle i urządzenia ziemne w postaci nasypów, wykopów, grobli, zapór ziemnych, wałów przeciwpowodziowych, rowów, kanałów oraz sztuczne zbiorniki wodne; podziemne obiekty budowlane i urządzenia budowlane, w tym elementy podziemne sieci uzbrojenia terenu; elementy zagospodarowania terenu, w szczególności: parki, zieleńce, trawniki, place zabaw i wypoczynku, skwery, pojedyncze drzewa oraz boiska sportowe, 3) III grupa - szczegóły terenowe, których jednoznaczna identyfikacja w terenie jest utrudniona i zależna od oceny osoby wykonującej pomiar, w szczególności: kontury użytków gruntowych oraz odkrywki glebowe dla potrzeb gleboznawczej klasyfikacji gruntów; cieki i zbiorniki wodne o naturalnych liniach brzegowych; oddziały leśne na obszarach lasów i parków narodowych. Powołując się na § 16 pkt 1 tego rozporządzenia, organ odwoławczy przywołał, że geodezyjny pomiar sytuacyjny wykonuje się w sposób zapewniający określenie położenia szczegółu terenowego względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej, z dokładnością nie mniejszą niż 0,10m w przypadku szczegółów terenowych I grupy. Dokładność dokonywanego pomiaru w przypadku granicy działki oraz budynku powinna zatem mieścić się w zakresie wskazanej dokładności pomiaru, która wynosi dla grupy pierwszej 10 cm, co oznacza, że odchylenie pomiaru nie może przekroczyć wskazanej wyżej wartości. Jednocześnie warto zauważyć, że nie pomija się punktów szczegółu terenowego, nawet jeśli ich odchylenie od linii prostej konturu tego szczegółu sytuacyjnego nie przekracza 10 cm w przypadku, gdy szczegóły te jednocześnie determinują przebieg granicy działki (por. § 18 ust. 2 wskazanego rozporządzenia). Biorąc pod uwagę § 16 pkt 1 rozporządzenia oraz fakt, iż wykonane pomiary są pomiarami orientacyjnymi, organ odwoławczy doszedł do wniosku, że to brakujące 29cm do 1m, tj. odległości przedmiotowego budynku od granicy z działką zatwierdzonego w projekcie budowlanym, mieści się w granicy błędu określonego w tym przepisie rozporządzenia.
Natomiast przywołując, przepis § 12 ust. 5 rozporządzenia organ II instancji przypomniał, że okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać wymaganych w ust. 3, 6 i 7 odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 0,5 m, natomiast takie elementy jak balkony, galerie, werandy, tarasy lub schody zewnętrzne — o więcej niż 1 m. Przypomniano, że organ I instancji ustalił, że część okapu przedmiotowego budynku przechodzi poza linię graniczną pomiędzy działkami stron. Biorąc powyższe pod uwagę, wskazano, że prawidłowo organ szczebla powiatowego nakazał likwidację okapu dachu od strony działki skarżącego i ponowny montaż rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki.
Dalej podniesiono, że zgodnie z § 272 ust. 3 rozporządzenia, budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego od strony sąsiedniej działki, o odporności ogniowej określonej w § 233, oraz pozostałe elementy nie rozprzestrzeniające ognia, a dla budynków wymienionych w § 213 - o odporności ogniowej 60 min. Ponieważ dla przedmiotowego budynku, w ocenie organu odwoławczego, zastosowanie znajdzie § 213 rozporządzenia (budynek mieszkalny w zabudowie jednorodzinnej) to klasa odporności ogniowej ściany oddzielenia przeciwpożarowego zgodnie z § 270 ust. 2 rozporządzenia powinna mieć klasę odporności ogniowej 60 min.
W tym miejscu wyjaśniono, że jeśli roboty budowlane wykonano niezgodnie z warunkami technicznymi w dacie ich wykonania to celem ewentualnego postępowania naprawczego będzie doprowadzenie robót budowlanych do takiego stanu, który będzie akceptowalny w świetle obecnie obowiązujących przepisów. Dlatego, też doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem winno nastąpić w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Przypomniano, że zgodnie z § 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, a także oświetlenia awaryjnego, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi.
Wskazano, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że przepisy tego rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego znajdują zastosowanie także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, bez względu na datę ich budowy, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym" albo sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowych przepisów. Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem dopuszczalnym. Obiekty niespełniające wymogów bezpieczeństwa muszą być doprowadzone do stanu niezagrażającego życiu lub zdrowiu ludzi, nawet jeśli będzie to pewną trudnością dla zamieszkałych tam osób. Chodzi bowiem o ich bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo ekip strażackich w przypadku pożaru. W przekonaniu organu II instancji, trudno też zaprzeczyć istnieniu ważkiego interesu publicznego we wprowadzeniu nowych, skuteczniejszych środków ochrony przeciwpożarowej. Chodzi przecież o ochronę życia ludzkiego i mienia o znacznej wartości. Nie można też ograniczać ustawodawcy w dostosowaniu wymogów ochrony przeciwpożarowej do zmieniających się warunków społecznych. W szczególności dotyczy to właśnie budynków, które z natury rzeczy istnieją bardzo długo. Ustawodawca musi mieć w tej sytuacji swobodę w dostosowaniu ochrony przeciwpożarowej także istniejących budynków do postępów w nauce (nowe, skuteczniejsze środki ochrony przeciwpożarowej), czy zwiększenia się zagrożeń związanych z pożarami (wzrost zaludnienia, zagęszczenie zabudowy).
Powołując § 213 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ II instancji przytoczył, że wymagania dotyczące klasy odporności pożarowej budynków określone w § 212 nie dotyczą budynków: 1) do trzech kondygnacji nadziemnych włącznie: mieszkalnych: jednorodzinnych, zagrodowych i rekreacji indywidualnej; mieszkalnych i administracyjnych w gospodarstwach leśnych, 2) wolno stojących do dwóch kondygnacji nadziemnych włącznie: o kubaturze brutto do 1500 m3 przeznaczonych do celów turystyki i wypoczynku; gospodarczych w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej oraz w gospodarstwach leśnych; o kubaturze brutto do 1000 m3 przeznaczonych do wykonywania zawodu lub działalności usługowej i handlowej, także z częścią mieszkalną, 3) wolno stojących garaży o liczbie stanowisk postojowych nie większej niż 2. W ocenie organu odwoławczego w § 213 rozporządzenia ustanowiono zatem zasadę zwolnienia z wymagania klasy odporności pożarowej w odniesieniu do niewielkich budynków, w tym mieszkalnych jednorodzinnych o wysokości do 3 kondygnacji nadziemnych włącznie. Jednakże ustawodawca przewidział warunki szczególne, wyłączające stosowanie powyższej zasady, tj. warunek wykonania w budynku usytuowanym bezpośrednio przy granicy działki budowlanej ściany oddzielenia przeciwpożarowego o określonej odporności ogniowej, zgodnie z § 272 ust. 3 oraz § 232 ust. 4 i 5 cytowanego rozporządzenia.
WINB przypomniał, że styropian jest jednym z najpopularniejszych materiałów izolacyjnych stosowanych w budownictwie. Styropian jest materiałem wykonanym z polistyrenu, który jest tworzywem sztucznym. Polistyren jest substancją łatwopalną, co oznacza, że może się palić. Zgodnie natomiast z § 232 ust. 1 rozporządzenia ściany i stropy stanowiące elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wykonane z materiałów niepalnych, a występujące w nich otwory - obudowane przedsionkami przeciwpożarowymi lub zamykane za pomocą drzwi przeciwpożarowych bądź innego zamknięcia przeciwpożarowego. Zatem prawidłowo, w przekonaniu organu odwoławczego, organ I instancji nakazał doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 - poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu.
Ponadto WINB zauważył, że organ I instancji ustalił, iż w poszyciu dachowym budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce inwestorów od strony działki skarżącego dokonano wybicia dwóch otworów okiennych. Na podstawie szkicu sytuacyjnego oraz protokołu wyznaczenia znaków granicznych z dnia 23 lutego
2016 r. ustalono, że wskazane okna znajdują się w odległości ok. 1,2m od ogrodzenia między posesyjnego i w odległości ok. 0,85m od granicy z działką skarżącego. Zauważono, że w § 12 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. określono, że odległość od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 4 m do okna umieszczonego w dachu zwróconego w stronę tej granicy. Konstrukcja powołanego przepisu, w ocenie organu odwoławczego, wskazuje, że unormowaniem objęto jedynie przypadki, w których połać dachowa z otworem okiennym jest usytuowana równolegle do granicy z działką sąsiednią. Odległość od granicy mierzy się w poziomie od najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego w połaci dachowej budynku zwróconej w stronę tej granicy.
WINB zważył, że w aktach sprawy znajduje się opinia dotycząca kierowania wód opadowych i roztopowych z obszaru działki inwestorów, na obszar działki skarżącego, sporządzona w dniu 3 stycznia 2024 r. przez eksperta ds. hydrologii. Jak wynika z treści tej opinii na terenie działki skarżącego wykonano drogę dojazdową z przekruszu betonowego oraz destruktu drogowego, którą wyniesiono kilkanaście centymetrów powyżej poziomu terenu. Droga jest utwardzona jednak wsiąkanie i przepływ drogi nie jest utrudniony, a dodatkowo teren, na którym wykonano drogę dojazdową do części działki w drugim i kolejnych szeregach nie został dodatkowo utwardzony i umocniony przed wysypaniem przekruszu i destruktu. Dodatkowo z analizy terenu wynika, że głównym problemem powodującym zalewanie fragmentu działki skarżącego przez wody pochodzące z terenu działki inwestorów są dodatkowo połacie dachowe znajdujące się na obszarze działki inwestorów. Zgodnie z decyzją WINB z dnia 22 czerwca 2023 r. oraz decyzją PINB z dnia 4 kwietnia
2023 r. - w przedmiotowym budynku należy wykonać orynnowanie. Samo orynnowanie miałoby nie w pełni zabezpieczać działkę skarżącego przed dostawaniem się wód opadowych w jej stronę, a więc istotnym jest aby wody opadowe skierować do zbiornika szczelnego w celu zgromadzenia wód opadowych. Zbiornik z uwagi na ilość wód opadowych zgodnie z modelem obliczeniowym powinien mieć pojemność minimum 5m3. Autor omawianego opracowania stwierdził, że nadmiar wód opadowych z terenu działki inwestorów, które powodują rozlewiska na działce skarżącego pochodzi ze spływów i kierowania wód opadowych na terenie działki inwestorów bez ich zatrzymania na własnej działce. Sytuacja w terenie oraz rodzaj podłoża gruntowego uniemożliwiają swobodne wsiąkanie wód opadowych i roztopowych do gruntu. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie organu II instancji, nie wynika aby doszło do wywyższenia terenu podczas realizacji inwestycji związanej z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...].
Ponadto przypomniano, że w toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, przeprowadzając w dniu 18 września 2024r. oględziny na działce inwestorów w organ I instancji ustalił, że do budynku mieszkalnego jednorodzinnego przylega budynek gospodarczy o wymiarach 5,50m x 4,0m. Wysokość budynku mierzona w kalenicy wynosi 2,70m. Ściany budynku wymurowane są z pustaków siporex. Dach jest dwuspadowy o konstrukcji drewnianej krokwiowej, pokryty blachą trapezową. Budynek nie jest funkcjonalnie (brak bezpośredniego przejścia między budynkiem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym) i konstrukcyjnie powiązany z budynkiem mieszkalnym. Budynek gospodarczy powstał w 2000 r. W budynku gospodarczym przechowywany jest drobny sprzęt ogrodowy.
W uzasadnieniu badanej decyzji organ szczebla powiatowego wskazał, iż samodzielna konstrukcja budynku, brak wspólnych elementów z budynkiem mieszkalnym, np. bezpośrednie przejście do budynku mieszkalnego, dowodzi, że budynek gospodarczy nie stanowi rozbudowy budynku mieszkalnego, a jest to samowolna budowa budynku gospodarczego, która ewentualnie winna być objęta odrębnym postępowaniem administracyjnym.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono, iż PINB prawidłowo zastosował tryb art. 51 Prawa budowlanego. W związku z powyższym, z uwagi na błędnie wskazany, w podstawie prawnej, przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 "nowej" ustawy Prawo budowlane, WINB skorzystał z dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchylając zaskarżoną decyzję PINB w całości i nakazując, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego (Dz. U z 2020 r., poz. 1333), inwestorom wykonanie określonych w tej decyzji robót budowlanych oraz sporządzenie i przedstawienie 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w/w nakazanych robót budowlanych - w terminie do dnia 31 lipca 2025 r.
Odnosząc się natomiast do odwołania, a w szczególności do pisma skarżącego z dnia 23 grudnia 2024 r. wyjaśniono, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest między innymi utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jest on obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją. Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie. W szczególności obowiązany jest ustosunkować się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym. Ponadto zauważono, że organ odwoławczy nie może ograniczać się do badania zgodności z prawem decyzji zakwestionowanej przez stronę, ale powinien zbadać decyzję również z punktu widzenia celowości i słuszności rozstrzygnięcia.
Przypomniano, że kompetencje organu odwoławczego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego bądź postępowania administracyjnego, jak wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych.
Przypomniano, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest przez organy nadzoru budowlanego obu instancji od 2017 r., decyzje wydawane przez PINB wielokrotnie poddawane były ocenie organu odwoławczego ponieważ strony wnosiły środki zaskarżenia.
W ocenie WINB organ I instancji przed wydaniem badanej decyzji z dnia 27 listopada 2024 r., podjął wszelkie czynności i działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, co powoduje, iż brak jest podstaw do przeprowadzenia własnych czynności kontrolnych przez WINB.
Na marginesie wyjaśniono, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kierowanie zatem pism procesowych w jednej kopercie do obojga małżonków, jak to miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu, stanowi naruszenie przepisu art. 40
§ 1 i 3 k.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism. Doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków, do rąk jednego, może zostać uznane za skuteczne wobec drugiego małżonka tylko wówczas, jeśli drugi z małżonków nie zakwestionuje i nie podważy takiego sposobu doręczenia. Wskazano na art. 40 § 1 k.p.a., który stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Nie ma przy tym znaczenia, czy stroną jest osoba fizyczna, osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, a także, czy postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu. W razie wielości stron postępowania administracyjnego pisma doręcza się wszystkim stronom. Jedynie w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na skutek podania złożonego przez dwie strony lub więcej stron, które w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism, pisma doręcza się tylko tej stronie (art. 40 § 3 k.p.a.). W przekonaniu organu odwoławczego, jeśli małżonkowie nie wskazali w podaniu jednego z nich jako upoważnionego do odbioru pism, organ nie może wysłać im pism w jednej przesyłce. Pisma kierowane do strony powinny być adresowane do niej imiennie, czyli adresując przesyłkę organ musi wymienić stronę jako indywidualnie określonego adresata, wobec którego - jako podmiotu - dokonywana jest czynność doręczenia. Co za tym idzie, doręczanie pism łącznie współmałżonkom uznano za nieprawidłowe. Jednakże ze względu na fakt, iż stroną odwołującą się jest jedynie skarżący, a nie któreś z małżonków WINB wskazał jedynie nieprawidłowość, która nie miała wpływu na podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję z dnia 23 stycznia 2025 r. złożył skarżący zaskarżając ją w części:
- pkt. 2 decyzji, podpunkt drugi nakazu - doprowadzeniu ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu.
- pkt. 2 decyzji, podpunkt trzeci nakazu - likwidację okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki.
Skarżący wskazał, że zaskarża:
- brak rozstrzygnięcia i pominięcie zastosowania przywołanych przepisów
§ 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych Prawa Budowlanego i warunków PPOŻ wobec - rozbudowy domu wolno stojącego jednorodzinnego położonego na spornej nieruchomości o samowole budowlaną - garaż, określony przez PINB jako "odrębne pomieszczenie gospodarcze",
- brak rozstrzygnięcia i pominięcie jego żądania w świetle przepisów prawa materialnego, po wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157) - Rozdział 11 § 54 zarządzenia, który to zabrania, kierowania wód opadowo-roztopowych na grunt sąsiedni, jak również wzdłuż granicy sąsiedniej, co jednocześnie stanowi bezprawne naruszenie dóbr osobistych właściciela nieruchomości sąsiedniej.
Jednocześnie, równolegle skarżący wniósł, na wypadek niedopatrzenia się przez Sąd w zaskarżonej decyzji kwalifikowanej wady prawnej, o uchylenie decyzji ze względu na naruszenie art. 51 ust. 1 Prawa Budowlanego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. W związku z powyższym Sąd ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. W pierwszej kolejności kontroli Sądu podlega prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów proceduralnych. Bezbłędne stosowanie przepisów procesowych wpływa bowiem na zasadność ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić trafność zastosowanych w danej sprawie norm prawa materialnego.
Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z tym, że skarżący w skardze wniósł o skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a organ II instancji i uczestnicy nie sprzeciwili się temu wnioskowi i nie zażądali przeprowadzenia rozprawy, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania zaskarżonego aktu przepisów prawnych, stwierdził, że istnieje konieczność zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż decyzja organu II instancji została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontrolowanej sprawy jest wydana w trybie postępowania naprawczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzja organu odwoławczego, będącego organem nadzoru budowlanego, z dnia 23 stycznia 2025 r. nakładająca na inwestorów, obowiązek wykonania w budynku mieszkalnym jednorodzinnym robót budowlanych: polegających na likwidacji dwóch otworów okiennych w połaci dachowej zwróconej w stronę granicy z działką skarżącego; doprowadzenie ściany zewnętrznej od strony działki skarżącego do klasy odporności ogniowej REI 60 poprzez usunięcie docieplenia ze styropianu; likwidację okapu dachu od strony działki skarżącego i ponownego montażu rynny i rur spustowych odprowadzających wodę opadową z dachu na teren własnej działki. A nadto obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz nakazanych robót budowlanych.
Zważyć należy, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, obligująca organy administracji publicznej do strzeżenia praworządności i wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Organy administracji mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie powinny dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, w tym zgłoszonych przez strony postępowania zarzutów.
Realizacji wskazanej wyżej zasady służy między innymi uzasadnienie decyzji administracyjnej, które stanowi jej obligatoryjną część (art. 107 § 3 k.p.a.). Uzasadnienie z jednej strony ma na celu umożliwienie stronom postępowania poznanie motywów, którymi kierował się organ administracji wydając decyzję, a z drugiej strony kontrolę rozstrzygnięcia. Uzasadnienie aktu administracyjnego wskazuje jednocześnie na zakres rozstrzygnięcia dokonanego przez organ administracji. Brak rozważań w przedmiocie niektórych aspektów faktycznych i prawnych sprawy, w szczególności podnoszonych przez strony postępowania, uniemożliwia poznanie stanowiska organu w tej kwestii, poddaje w wątpliwość sam fakt rozstrzygania w tym zakresie, a co za tym idzie, wyklucza kontrolę rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny i same strony postępowania.
W kontrolowanej sprawie, organ II instancji (rozstrzygający tutaj sprawę co do istoty) wbrew wymogom wskazanych wyżej przepisów oraz pomimo zgłoszonych, w odwołaniu skarżącego, zarzutów dotyczących kwestii: bezpieczeństwa przeciwpożarowego (elementów elewacji wykonanych z sidingu PVC i podbitki dachu wykonanej z drewna, a także kwestii ogniomuru), stosunków wodnych, a nadto problemu budynku gospodarczego/garażu - nie rozważył ich, nie odnosząc się do nich w ogóle (w przypadku elementów elewacji wykonanych z sidingu PVC i podbitki dachu wykonanej z drewna) lub niewystarczająco (w przypadku ogniomuru, stosunków wodnych, a przede wszystkim budynku gospodarczego/garażu), w kontekście norm prawnych. Nie może umknąć uwadze, że w kwestii budynku gospodarczego/garażu organ II instancji ograniczył się jedynie do przytoczenia stanowiska organu I instancji zawartego w uzasadnieniu decyzji, nie zajmując swojego stanowiska w tej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy więc stwierdzić, że organ II instancji nie dokonał w istocie oceny, czy ustalony zakres robót budowlanych na przedmiotowej działce inwestorów jest wystarczający w świetle wszczętego postępowania naprawczego, a w przypadku odpowiedzi pozytywnej – nie uargumentował jej. Ocena ta ma zasadnicze znaczenie dla analizy prawidłowości zastosowania wybranego trybu postępowania przed organem nadzoru budowlanego, następczo - także przez kontrolujący to rozstrzygnięcie Sąd. Dlatego organ II instancji nie mógł uchylić się od zajęcia jednoznacznego stanowiska dotyczącego wskazanych przez skarżącego kwestii. Tym bardziej, że organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji który, w wyrugowanej w ten sposób decyzji, odnosił się częściowo do podanych wątpliwości skarżącego. Organ II instancji, decydując się na rozpoznanie sprawy co do istoty w całości, winien nie poprzestawać na pochyleniu się jedynie nad częścią okoliczności spornych, budzących wątpliwości w sprawie. Takie działanie co najmniej sugeruje, że organ II instancji nie dokonał w ogóle oceny prawnej wskazywanych przez skarżącego zagadnień, którą powinien był przeprowadzić - w świetle powołanego art. 7 k.p.a., co naraża dodatkowo organ na utratę zaufania stron.
Nie budzi wszak wątpliwości, iż szczegółowa klasyfikacja robót budowlanych koniecznych do realizacji w ramach postępowania naprawczego warunkuje o prawidłowości tego postępowania. Zatem obowiązkiem organów orzekających - tutaj organu odwoławczego rozstrzygającego, co do istoty, było dokonanie oceny prawnej w tym zakresie i wyjaśnienie swojego stanowiska w sposób umożliwiający jego weryfikację, bowiem obecne rozstrzygnięcie, jest na tyle niekompletne, że nie poddaje się kontroli Sądu.
Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana co najmniej przedwcześnie, bowiem organ administracji uchylił się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, naruszając art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji także art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uchybienia ww. przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu, które w kontrolowanej sprawie, jak wskazano wyżej było wadliwe.
Biorąc pod uwagę wskazane wyżej naruszenia, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu.
O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
a.tp.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło