II SA/Łd 1296/13

Dnia 19 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] z dnia [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł. Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267, w skrócie: "K.p.a."), utrzymał w mocy decyzje własną z dnia [...], nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie wniosku J. K. z dnia 10 października 2013r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że pismem z dnia 21 października 2011r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 1996r., nr 87, poz. 395 ze zm.) na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. Skarżący powoływał się na brak możliwości działania (zaskarżenia ostatecznej decyzji do sądu) z uwagi na stan zdrowia oraz na błędną ocenę przesłanek deportacji do pracy przymusowej. Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia [...], nr [...], odmówił stronie wznowienia postępowania. Skarżący nie wniósł zażalenia na powyższe postanowienie. Następnie organ administracji stwierdził, że wniosek skarżącego z dnia 10 października 2013r. jest tożsamy z wnioskiem o wznowienie postępowania, który został już rozpoznany w postępowaniu zakończonym prawomocnym postanowieniem Kierownika Urzędu. W związku z tym organ umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. uznając, że wydanie kolejnego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o te same przesłanki prowadziłoby do obejścia zakazu ponownego rozstrzygania w tej samej sprawie (res iudicata). Na ostateczną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skargę do sądu administracyjnego złożył J. K., nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją i wnosząc o rozpatrzenie jego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. W uzasadnieniu skargi J. K. podniósł zarzuty do merytorycznych rozstrzygnięć organów, zarzucając błędne ustalenie, że nie podlegała deportacji i represjom, które stanowią przesłankę przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a."). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak zakreślona kognicja sądu czyni skargę zasadną, pomimo nietrafności jej zarzutów. Kontroli sądu poddane zostały decyzje wydane w postępowaniu nadzwyczajnym, z wniosku o wznowienie postępowania. Podkreślić należy, że charakter wydanych rozstrzygnięć uniemożliwia ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego, który w swej argumentacji odwołuje się do kwestii merytorycznych, oceny charakteru wysiedlenia i doznawanych represji. Na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego przesadzić należy jednak jedynie kwestie natury proceduralnej, co czyni rozważania dotyczące oceny zdarzeń z okresu II wojny światowej przedwczesnymi. Na wstępie wskazać należy, ze w decyzji zaskarżonej do sądu organ błędnie wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Powołany przepis stanowi o umorzeniu posterowania odwoławczego. Tymczasem organ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, zatem podstawą orzekania stanowi art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie ten błąd jednak przesadza o konieczności wyeliminowania kontrolowanych decyzji z obrotu prawnego. Organy umorzyły postępowanie uznając, że wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] jest tożsamy z wnioskiem z 2011 roku, rozstrzygniętym ostatecznym postanowieniem z dnia [...]. Zgodzić się trzeba z organem, że obydwa wnioski skarżącego oparte są na tych samych podstawach faktycznych i prawnych, skarżący żądał wznowienia, powołując za każdym razem tożsame przesłanki i podstawy wznowienia – art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., odwołując się do niemożności zaskarżenia w trybie zwykłym ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu z uwagi na stan zdrowia i kwestionując ocenę przedstawionych przez niego okoliczności faktycznych. Gdyby postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku było rozstrzygnięciem ostatecznym, to decyzję o umorzeniu niniejszego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. uznać należałoby za trafną. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego zachodzi bowiem wówczas, kiedy w obrocie prawnym znajduje się wydana wcześniej ostateczna decyzja rozstrzygająca sprawę. Obowiązkiem organu jest umorzenie wszczętego po raz kolejny postępowania. W przeciwnym wypadku doszłoby do ponownego rozstrzygania w tej samej sprawie administracyjnej, a to stanowiłoby niedopuszczalne w sensie prawnym działanie organów administracji. Skutkowałoby naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych (wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a.), w dalszej zaś konieczności obligatoryjnym stwierdzeniem nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. takiej ponownie wydanej decyzji. Nie sposób jednak podzielić stanowiska Kierownika Urzędu, że postanowienie z dnia [...] roku, odmawiające wznowienia postępowania jest ostateczne. Umknęło uwadze organu, że postanowienie to skarżący otrzymał w dniu 7 listopada 2011r., a już w dniu 14 listopada 2011r. nadał pocztą pismo, zatytułowane "Zażalenie". Wprawdzie wskazał błędną datę "pisma" organu (10 października 2011r.), ale wskazał w nagłówku pisma, że zażalenie dotyczy "pisma" organu z dnia [...], nr [...]. Podany numer jest numerem postanowienia, w aktach sprawy brak jest pisma o tym numerze z daty 10 czy [...] roku, co ewentualnie usprawiedliwiałoby niezakwalifikowanie pisma jako zażalenia. Niezasadnie zatem organ pismem z dnia 18 listopada 2011 roku poinformował skarżącego, że termin do wniesienia zażalenia upłynął bezskutecznie, a w dalszej części pisma ustosunkował się do podniesionych zarzutów. Powołanie przez skarżącego danych identyfikujących postanowienie, zatytułowanie pisma zażaleniem, zawarcie w jego uzasadnieniu treści wskazujących na kwestionowanie rozstrzygnięcia organu winno skłonić do wniosku, że jest to środek odwoławczy od ww. postanowienia. Co więcej, w owym zażaleniu skarżący, kierując wprawdzie swe zarzuty bardziej pod adresem pracownika rozpoznającego jego wniosek, zawarł jednak zastrzeżenia co do podejmowanych rozstrzygnięć. Nawet jeśli treść pisma budziła wątpliwości co do intencji autora, organ winien wezwać skarżącego do wyjaśnienia zamiaru. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, iż brak jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. Jeżeli bowiem charakter pisma budzić może wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek, stosownie do postanowień powołanych wyżej przepisów, wyjaśnić rzeczywistą wolę strony i treść jej żądania. Nie można przyjąć, że jeżeli podanie jest zredagowane niezręcznie, bądź mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Ponadto kodeks postępowania administracyjnego przewiduje stosowną procedurę w sytuacji wniesienia środka odwoławczego z uchybieniem terminu. Informowanie pismem o bezskutecznym upływie terminu do wniesienia zażalenia w sytuacji, gdy organ dysponuje pismem zatytułowanym "zażalenie" obliguje organ do innego zgoła działania. Reasumując, przedwczesne było uznanie przez organ orzekający w niniejszym postępowaniu, że wniosek o wznowienie postępowania z [...] roku został rozstrzygnięty ostatecznym postanowieniem, tylko zaś taka konstatacja uprawniałaby do umorzenia w trybie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 13 października 2013 roku. Nie rozpoznano bowiem wniesionego w dniu 14 listopada 201 roku zażalenia. Tym samym nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych, niezbędnych do wydania decyzji w niniejszym postępowaniu, co czyni zaskarżone rozstrzygnięcia przedwczesnymi, wydanymi z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. Organ winien przede wszystkim rozważyć rozpoznanie zażalenie z dnia 14 listopada 2011 roku od postanowienia z dnia [...] roku, ewentualnie ponownie ustalić, czy złożone zostało ono w terminie. W takiej zaś sytuacji wniosek z dnia 13 października 2013 roku byłby kolejnym pismem procesowym w sprawie o wznowienie z wniosku z dnia 21 października 2011 roku. Na obecnym etapie brak było podstaw do oceny, że z uwagi na powagę rzeczy osądzonej mamy do czynienia z bezprzedmiotowością niniejszego postępowania. Z uwagi na powyższe sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. A. P.