II SA/Łd 130/05

Dnia 14 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska (spr.), Asesor WSA: Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant Referendarz sądowy: Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] [...]. II SA/Łd 130/05 Uzasadnienie Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] przyznał D. W. zasiłek rodzinny na dzieci P. i E. B., R. i S. B., dodatek z tytułu opieki nad córką S. w czasie urlopu wychowawczego, dodatek z tytułu samotnego wychowywania E. i P.B., dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz E., odmówił przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz syna P. z uwagi na brak przesłanek. Świadczenia powyższe przyznano na podstawie wniosku złożonego przez D.W. w dniu 6.05.2005r. Wniosek został złożony w postaci wypełnionego formularza. Wnioskodawczyni wskazała w nim czwórkę dzieci i zakreśliła rodzaje świadczeń, o które się ubiega. Podała również, iż nie otrzymuje żadnych dochodów. We wniosku tym nie wskazała, iż wnosi świadczenie z tytułu samotnego wychowywania dwójki najmłodszych dzieci S. i R. W odwołaniu z dnia 1.10.2004r. od decyzji organu I instancji zażądała wypłaty dodatku z tytułu samotnego wychowywania S. i R. podnosząc zarzut, że nie została pouczona przez urzędnika przyjmującego wniosek o możliwości ubiegania się o to świadczenie. Organ przyjął odwołanie jako złożone w terminie wobec niemożności ustalenia daty doręczenia D.W. decyzji z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w sprawach o świadczenia rodzinne orzeka na podstawie wniosku i w jego granicach, zaś skarżąca we wniosku nie żądała przyznania jej powyższych dodatków. W skardze zakwestionowała zasadność powyższego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 wyżej powołanego aktu). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny żądania strony. Z obowiązku tego nie zwalnia organu ani okoliczność, że wniosek został złożony na urzędowym formularzu, ani też fakt, iż w sprawach o świadczenia rodzinne organ orzeka nie z urzędu a na wniosek. Jeżeli z wniosku strony nie można wywieźć w sposób niewątpliwy, jakich świadczeń domaga się jego autor, czy też treść zgłoszonych żądań może rodzić podejrzenie, że wnioskodawca nie ma pełni rozeznania o przysługujących mu świadczeniach, obowiązkiem organu jest przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego co do treści żądania i ustalenie, czy żądanie, wynikające z literalnej treści wniosku odpowiada intencji wnioskodawcy. Należy również w toku tego postępowania wyczerpująco i należycie poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i słusznym interesem strony. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie art. 7. 8 i 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W wyroku z dnia 12 października 1987 r., wydanym w sprawie sygn. akt IV S.A. 334/87 (niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował zasługujący na pełną aprobatę pogląd, iż organy administracji mają obowiązek rozpatrywania sprawy w świetle wszystkich przepisów, które mogą wchodzić w rachubę i powinny czynić to tak, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd w sprawie II SA/Łd 1167/04, iż obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany jak najszerzej. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji. Działający w sprawie organ ma obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać ryzyko wiążące się z działaniami strony. Dodatkowo organ nie może ograniczać się wyłącznie do udzielenia informacji prawnej, lecz winien także podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody. W rozpoznawanej sprawie należało wyjaśnić, jakich świadczeń domaga się faktycznie D. W. w sytuacji, gdy we wniosku wykazuje, iż jest osobą samotnie wychowującą czwórkę dzieci, nie mającą źródeł dochodów oraz czy miała uzasadnione powody, iż nie wystąpiła o dodatki z tytułu samotnego wychowywania dziecka dla najmłodszych córek. Dopiero po wyjaśnieniu powyższych wątpliwości należało przystąpić do wydania decyzji. Uchylenie decyzji powinno prowadzić do powtórnego postępowania, w którym interesy skarżącej zostaną skrupulatnie i poważnie rozważone w świetle wszystkich okoliczności faktycznych, a przede wszystkim prawnych. Z powyższych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit.c i art. 135 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.. nr 153 poz. 1270 ze zm.).