II SA/Łd 134/11

WyrokWSA w Łodzi2011-04-26

Skład orzekający: Renata Kubot – Szustowska, Czesława Nowak – Kolczyńska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, które nie brało udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, może skutecznie żądać wznowienia tego postępowania po jego zakończeniu, powołując się na brak statusu strony?
Ratio decidendi
Stowarzyszenie, które nie zgłosiło formalnego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy przed jego zakończeniem, nie może być uznane za stronę tego postępowania. W konsekwencji, nie może skutecznie żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Brak statusu strony w postępowaniu zwyczajnym oznacza również brak takiego statusu w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie B. wniosło o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta Ł. ustalającą warunki zabudowy, zarzucając m.in. fałszywe dowody i pominięcie strony. Burmistrz odmówił uchylenia decyzji, uznając, że Stowarzyszenie nie było stroną postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów o udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz rażące naruszenie prawa przez brak raportu oddziaływania na środowisko.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Nakazano zwrot na rzecz skarżącego kwoty 300 zł tytułem nadpłaty wpisu od skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. nakazuje zwrot na rzecz skarżącego Stowarzyszenia A z siedzibą w Ł. kwoty 300 (trzysta) złotych tytułem nadpłaty wpisu od skargi, zaksięgowanej w dniu 10 stycznia 2011 r. pod poz. [...]. Zaskarżoną decyzją nr [...[ z dnia [...[ roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 127 §1 i 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w dalszej części K.p.a.). utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] nr [..] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia z dnia [...] nr [...]ustalającej warunki zabudowy. Decyzją z dnia [...] nr [...], znak [...], Burmistrz Miasta Ł., po rozpatrzeniu wniosku firmy A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynków usługowo- mieszkalnych i budynku usługowo-biurowego z parkingami, pylonami reklamowymi oraz niezbędnymi elementami infrastruktury technicznej i drogowej przewidzianej do realizacji w Ł. przy ul. B. i ul. S., na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki o nr 1051/1, 1051/2, 1054, 1055/1, 1055/2 i 790. Decyzja ta stała się decyzją ostateczną z dniem 18 grudnia 2008r. Pismem z dnia 17 sierpnia 2009r. Stowarzyszenie B. wniosło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 6 K.p.a. o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzja ostateczną o ustaleniu warunków zabudowy. Stowarzyszenie podniosło, iż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, a odnosi się to do pominięcia warunków, określonych w "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ł.", tj. zakazu zabudowy, adaptację czasową istniejącej zabudowy, a nadto objęcie terenu strefą ochrony ekologicznej oraz zaniechania zebrania i rozpoznania wyczerpującego materiału dowodowego, a nadto pominięcia treści Postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sygn. [....], odmawiającego uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy na wniosek spółki "A." dla inwestycji budowy obiektu handlowego o lokalizacji, wskazanej w kwestionowanej decyzji. Nadto – zdaniem Stowarzyszenia - strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu, więc pozbawiono prawa uczestniczenia w postępowaniu czynnik społeczny (mieszkańców) oraz Stowarzyszenie B. Do wniosku załączono oświadczenie opatrzone datą 13 sierpnia 2009 roku o treści: "Na podstawie art. 28 KPA Zarząd Stowarzyszenia wstępuje na prawach strony do postępowania sygn. [...] Burmistrza Miasta Ł., ze względu na interes prawnym jakim jest ochrona środowiska naturalnego." Po wznowieniu postępowania w dniu [..] roku, Burmistrz Miasta Ł. decyzją z dnia [...] znak [...], na mocy art. 151 § 1 pkt 1 z związku z art. 145 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a., odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji dotyczącej ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz Miasta Ł. wskazał, iż brak jest podstaw do zmiany własnej decyzji, bowiem Stowarzyszenie B. nie złożyło wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy, a więc nie było podstawy dla organu do dopuszczania tej organizacji do udziału w postępowaniu i w rezultacie traktowania jej jako strony w postępowania. Organ nadto ocenił, iż nie dostrzega interesu społecznego w udziale Stowarzyszenia B. w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, a zatem organizacja ta nie została uznana za stronę postępowania. Dodatkowo organ wskazał, że inwestycja nie wymagała wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zatem udział organizacji, której jednym z celów jest ochrona zdrowia i życia nie uzasadnia uznania jej za stronę w postępowaniu dla przedsięwzięcia, które nie oddziałuje znacząco na środowisko. Następnie odnosząc się do zarzutów o fałszywych dowodach, organ wyjaśnił, iż warunki określone w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ł., nie mogły być brane pod uwagę przy sporządzaniu decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ studium nie jest dokumentem, na podstawie którego wolno opracowywać warunki zabudowy dla planowanych przedsięwzięć. Nadto organ podniósł, że przytoczone przez Stowarzyszenie postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [..] r. sygn. [...] dotyczyło innego postępowania administracyjnego, dotyczącego wydania warunków zabudowy dla tego samego terenu, dla tego samego inwestora, ale dla innego zamierzenia inwestycyjnego, określonego we wniosku złożonym w dniu 5 stycznia 2004 r., a nie można wykorzystywać dokumentów wydanych w jednym postępowaniu do przeprowadzenia innego postępowania. W dniu 15 października 2009 roku Stowarzyszenie B. złożyło odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w treści pisma wskazując, że decyzja zawiera wadę powodująca jej nieważność z mocy prawa. Po wezwaniu Kolegium Stowarzyszenie sprecyzowało, iż złożone pismo należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] znak [..], zarzucając wadę powodującą nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a.) , w szczególności pominięcie strony w postępowaniu przez bezprawne uznanie, iż Stowarzyszenie B., które zgłosiło swój udział w postępowaniu, nie jest stroną. Zdaniem strony w świetle materiałów sprawy oczywiste jest, że Stowarzyszenie występowało w interesie społecznym i przystąpiło do postępowania na prawach strony, uzasadniając legitymację czynną celami statutowymi i istnieniem interesu prawnego w ochronie środowiska naturalnego przed zagrożeniami związanymi z inwestycją. Nadto strona zarzuciła organowi przyjęcie a priori, iż planowana budowa nie jest znacząco uciążliwa dla środowiska. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 7, art. 157 § 1 K.p.a., odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...]. W ocenie Kolegium zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie wskazuje, aby któraś z przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż decyzja z dnia [...] nr [..] nie została wydana z wadą: 1. naruszenia przepisów o właściwość, bowiem zgodnie z art. 150 K.p.a. organem administracji publicznej właściwym w sprawach o wznowienie postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Kolegium stwierdziło, że bezspornym jest, że to Burmistrz Ł. wydał decyzję z dnia [...] nr [..], znak [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy i decyzja ta stała się decyzją ostateczną, zatem Burmistrz Ł. jest organem właściwym w sprawie o wznowienie postępowania; 2. wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, bowiem przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 K.p.a. i nie ma oczywistej sprzeczności podjętego rozstrzygnięcia z normą prawa, która miała w tym przypadku zastosowanie; 3. nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, bowiem nie ma innej ostatecznej decyzji rozstrzygającej wniosek Stowarzyszenia B. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą ustalenia warunków zabudowy; 4. została skierowana do osoby nie będącą strona w postępowaniu, gdyż postępowanie wznowieniowe zostało przeprowadzone na wniosek Stowarzyszenia B.; 5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej nie wykonalność ma charakter trwały oraz w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, bowiem decyzja zapadła w wyniku wznowienia postępowania (jak i poprzedzająca ją ostateczna decyzja ustalająca warunki zabudowy) nie podlega wykonaniu i nie wywołuje powstania czynu zagrożonego karą. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że wskazana przez Stowarzyszenie B. przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] z art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. - byłaby spełniona a decyzja byłaby wadliwa, gdyby zawierała wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, co oznacza, że decyzja obarczona byłaby wadą inną niż wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-6 K.p.a., wadą która określana byłaby przez przepisy szczególne - w tym przypadku przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W kodeksie postępowania administracyjnego brak jest przepisu wskazującego na wadliwość - nieważność decyzji z dnia [...] z mocy prawa. W konsekwencji powyższego Kolegium uznało, że skoro przeprowadzone postępowanie nadzwyczajne nie wykazało w sposób jednoznaczny, iż przedmiotowa decyzja jest obarczona wadą art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a. czy też obarczona innymi wadami określonymi art. 156 § 1 pkt 1 - 6 K.p.a., to brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Kolegium nadto stwierdziło, iż nie uwzględniło podnoszonych przez Stowarzyszenie B. merytorycznych argumentów ponieważ te odnosiły się do decyzji ostatecznej z dnia [...], a nie zaskarżonej decyzji z dnia [...] W dniu 13 maja 2010r. Stowarzyszenie B. złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...]. Kolegium uznało, że przeprowadzone postępowanie wykazało, iż decyzja, o unieważnienie której wnosiło Stowarzyszenie B., została wydana zgodnie z przepisami prawa. Zdaniem Kolegium przesłanki wskazane we wniosku Stowarzyszenia B. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...]. nie potwierdziły się w przeprowadzonym postępowaniu, mianowicie w sprawie nie stwierdzono fałszywych dowodów, na podstawie których ustalone zostały istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W ocenie organu Stowarzyszenie B. nie złożyło wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy dla działek nr nr ewid. 1051/1, 1051/2, 1054, 790, 1055 położonych przy ul. B. i S. w Ł. dla inwestycji polegającej na budowie budynków usługowo-mieszkalnych i budynku usługowo-biurowego, z parkingami, pylonami reklamowymi wraz z niezbędnymi elementami infrastruktury technicznej i drogowej, a także nie wykazało, że za zmianą decyzji przemawia interes społeczny. W konsekwencji Stowarzyszenie B. nie zostało dopuszczone do udziału w tym postępowaniu, bowiem nie zostało uznane za stronę postępowania. Organ stwierdził, że powyższe ustalenia pozostają w zgodzie z przepisami prawa w tym zakresie, gdyż zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a., z którego wynika, że organizacja społeczna może wystąpić o wszczęcie postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby, gdy spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki: postępowanie jest uzasadnione celami statutowymi organizacji i przemawia za tym interes społeczny. Kolegium wyjaśniło, że ustawodawca - mocą art. 31 § 4 K.p.a. - zobowiązał organ administracji do informowania organizacji społecznej o prowadzonym postępowaniu w sprawie warunkach zabudowy, jednakże ograniczył ten obowiązek do przypadku, w którym organ uzna, że organizacja społeczna byłaby zainteresowana udziałem w tym postępowaniu ze względu na cele statutowe i gdy przemawia za tym interes społeczny. Kolegium podkreśliło, że ocena w tym zakresie należy do organu prowadzącego postępowanie i taka też została dokonana w decyzji z dnia [...] i znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Następnie organ podniósł, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 52 rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573) -sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko mogą wymagać przedsięwzięcia w postaci zespołów zabudowy: a) przemysłowej na terenie o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha; b) usługowej na terenie o powierzchni nie mniejszej niż 2 ha, centra handlowe i usługowe o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha lub o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż 1 ha, wraz z towarzyszącą infrastrukturą, Organ zauważył, że planowana inwestycja w postaci budowy budynków usługowo-mieszkalnych budynku usługowo-biurowego, z parkingami, pylonami reklamowymi i niezbędną infrastrukturą techniczną i drogową nie wpływa znacząco na środowisko i nie ma wymogu sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, udział społeczeństwa w postępowaniu nie jest wymagany, a tym samym brak jest podstaw do uczestniczenia w takim postępowaniu przez organizację społeczną na prawach strony. W ocenie Kolegium Stowarzyszenie B. we wniosku o wznowienie postępowania i w toku dalszego postępowania nie wskazało na czym miałby polegać interes społeczny uzasadniający uczestnictwo tegoż Stowarzyszenia w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia [...]. Tym samym brak jest uzasadnienia udziału Stowarzyszenia B. do uznania za stronę postępowania, a nie będąc stroną nie mogło ono żądać uchylenia decyzji. Odnosząc się do okoliczności podnoszonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do pisma Burmistrza Ł. z dnia 5 lutego 2010r. i informacji odnośnie łącznej powierzchni inwestycji - Kolegium wyjaśniło, że inwestycja określona we wniosku firmy A. Sp. z o.o. obejmuje działki o nr nr ewid. 1051/1, 1051/2,1054 (o łącznej powierzchni 0,9114ha), 790 i 1055, z tym że działki o nr nr ewid, 790 i 1055 - to działki drogowe ul. S. (droga krajowa) i ul. B. - na tych działkach planowana jest budowa infrastruktury technicznej i drogowej (przyłącza i zjazdy). Wobec powyższego Kolegium nie miało wątpliwości, że teren planowanej inwestycji nie powiększy się i nie będzie wymagał sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, tym bardziej, że na podstawie decyzji o warunkach zabudowy A. Sp. z o.o. została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę i zgłoszone zostało rozpoczęcie robót budowlanych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Stowarzyszenie B. zarzuciło skarżonej decyzji: 1) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wyrażonych w 31 § 1 K.p.a. w zw. z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227 z późn. zm.) polegające na uznaniu, iż Stowarzyszenie B. nie jest stroną postępowania w sprawie uchylenia decyzji o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy Stowarzyszenie B. jest organizacją ekologiczną, a wniesienie wniosku o uchylenie decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...]. motywowane brakiem oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko było (i jest) uzasadnione jest celami statutowymi, Stowarzyszeniu przysługują więc prawa strony w niniejszym postępowaniu. 2) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 127 § 3 K.p.a. i art 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] ustalającej warunki zabudowy wydanej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na braku raportu oddziaływania planowanej inwestycji na środowisku, pomimo iż raport taki z uwagi na łączną powierzchnię planowanej inwestycji nie mniejszej niż 1 ha był wymagany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , powoływanej w dalszej części rozważań jako p.p.s.a.). W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym jej zarzutami i wnioskami oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny skontrolował zaskarżoną decyzję w jej całokształcie i nie stwierdził uchybień, które powodowałyby konieczność jej eliminacji z obrotu prawnego. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Ł., wydanej po wznowieniu postępowania administracyjnego, a odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Ł. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w dalszej części K.p.a.), a w szczególności art. 156 § 1 K.p.a., stosownie do którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Na wstępie objaśnienia wymaga, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Żądając stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie wznowieniowym strona skarżąca wskazała jako podstawę prawną art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a, a więc powołała się na wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W ocenie strony skarżącej, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej po wznowieniu postępowania było uzasadnione tym, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy obarczone było w szczególności wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż Stowarzyszenie bez własnej winy nie brało w nim udziału. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy Stowarzyszenie B. było stroną postępowania w sprawie o wydanie warunków zabudowy i czy w związku z tym mogło żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 6 K.p.a. oraz czy w konsekwencji decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności odpowiada prawu. Argumenty strony skarżącej nie znajdują oparcia w przepisach obowiązującego prawa. Przesądzający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy miał fakt, że Stowarzyszenie złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o ustaleniu warunków zabudowy w dniu 17 sierpnia 2009 roku, a więc już po zakończeniu postępowania (decyzja organu I instancji ustalająca warunki zabudowy z dnia [...] roku nie była zaskarżona odwołaniem i stała się ostateczna). Wyjaśnić zatem należy, iż na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Innymi słowy rozważane uprawnienie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. zaistnieje tylko wtedy, kiedy jednocześnie są spełnione łącznie następujące warunki: postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania, jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, przemawia za tym interes społeczny, ale przede wszystkim gdy zajdzie formalne przesłanka ku temu – to znaczy gdy taka organizacja wystąpi z żądaniem. Dopiero wówczas organ uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu - art. 31 § 2 k.p.a. Jeżeli jednak – jak się stało w niniejszej sprawie – już przesłanka formalna nie została spełniona (bowiem bezsprzecznie Stowarzyszenie swoje żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu wniosło już po jego zakończeniu) to organ nie miał podstaw, aby w trybie art. 31 § 2 k.p.a. dopuścić Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu o ustaleniu warunków zabudowy, a w konsekwencji organ nie mógł uznać Stowarzyszenia za stronę tegoż postępowania. Z całą mocą należy podkreślić, iż skoro postępowanie w sprawie warunków zabudowy zakończyło się wydaniem decyzji w dnia [...] roku to z momentem ustatecznienia się tejże decyzji w dniu 18 grudnia 2008 roku wygasło uprawnienie organizacji społecznych do żądania dopuszczenia w tym postępowaniu, a to z tego powodu, że takie żądanie dopuszczenia do udziału na prawach strony może być zgłoszone na każdym etapie postępowania, zarówno przez organem I jak i II instancji, ale już nie po jego zakończeniu. Zaakcentowania wymaga, iż sam zwrot zawarty w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. jak i w § 2 tego przepisu, świadczy o tym, że można mówić o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu, jeżeli postępowanie jest w toku (niezależnie od instancji), bowiem instytucja dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu (w trakcie toczącego się postępowania) nie funkcjonuje samodzielnie, abstrakcyjnie w oderwaniu od konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1076/04, LEX nr 165912 oraz wyrok WSA z dnia 5 sierpnia 2008 roku, sygn. akt IV SA/Wa 557/08, LEX nr 522568). Natomiast zakwestionowanie przez Stowarzyszenie na etapie postępowania nieważnościowego kwalifikacji zamierzenia inwestycyjnego jako nie oddziałującego znacząco na środowisko (w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczególnych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko ) nie mogło przynieść oczekiwanego przez stronę skutku. Owa kwalifikacja prawna inwestycji nastąpiła w ramach badania przez organy czy Stowarzyszenie wykazało, ze żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu było uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i czy przemawiał za tym interes społeczny. Jednak rozważanie przez organy tych przesłanek było już zbędne wobec braku spełnienia przesłanki formalnej, co miało – jak wykazano wyżej – decydujące znaczenie w sprawie. W obliczu powyższego zarzut rażącego naruszenia w tym postępowaniu przepisów dotyczących realizacji czynnego udziału stron w postępowaniu, jest całkowicie chybiony. W rezultacie, z uwagi na brak statusu strony w postępowaniu zwyczajnym strona skarżąca nie miała również tego przymiotu w postępowaniu nadzwyczajnym, zatem nie mogła skuteczne żądać wznowienia postępowania, bowiem stosownie do art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Natomiast z uwagi na to, że wniosek o wznowienie postępowania z dnia 17 sierpnia 2009 roku upatrywał również podstawy w art. 145 § 1 pkt 1 i 6 K.p.a. ( fałszywe dowody i brak wymaganego prawem stanowiska innego organu) to organ był obowiązany wszcząć postępowanie z urzędu, gdyż z treści art. 147 K.p.a. wynika, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony, zaś w pozostałych przypadkach następuje z urzędu lub na żądanie strony. Jeżeli zatem Stowarzyszenie B. z powodu braku przymiotu strony nie mogło skutecznie żądać przeprowadzenia postępowania wznowieniowego, to organy winny były takowe postępowanie wszcząć z urzędu. Powyższe istotnie nastąpiło, a organ przeanalizował argumenty Stowarzyszenia i wyjaśnił – zgodnie z przepisem art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 roku, Nr 80, poz. 717 ze zm.) – że studium nie jest aktem prawa miejscowego, nie może zatem stanowić podstawy do ustalania warunków zabudowy w drodze decyzji. Również twierdzenie organu, iż nie mógł uwzględnić treści postanowienia zarządcy dróg wydanego w innym postępowaniu (dotyczącym innego zamierzenia inwestycyjnego), zasługuje na aprobatę, bowiem w istocie taki dokument nie mógł stanowić dowodu w kwestionowanym przez stronę skarżącą postępowaniu jeżeli jego zakres przedmiotowy był odmienny. Sąd zatem stwierdził, iż kontrolowana decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji wydanej po wznowieniu postępowania i odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji o ustalenia warunków zabudowy odpowiada prawu, a przytoczona w niej argumentacja organu zasługuje na aprobatę. Podnoszone w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi orzeczono na mocy art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). m.ch.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło