II SA/Łd 1346/03

Dnia 22 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. 3 II SA/Łd 1346/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego w Ł., działając na podstawie art. 104 kpa. oraz art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (tj. Dz. U. z 2002r. nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), odmówił przyznania A. D. równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od dnia 15 lutego 1997r do dnia 15 lutego 2000r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż A. D., w dniu 15 maja 2003r., złożył wniosek o przyznanie mu równoważnika z tytułu braku mieszkania za okres trzech lat, tj. od dnia 15 lutego 1997r. do 15 lutego 2000r. Organ powołał się na art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Opierając się na powyższym przepisie, organ uznał, iż bieg przedawnienia w stosunku do okresu, za który składający wniosek domaga się przyznania równoważnika, rozpoczął się dnia 15 lutego 2000r. i upłynął najpóźniej w dniu 15 lutego 2003r. W odwołaniu od powyższej decyzji A. D. podniósł, iż wniosek o równoważnik pieniężny z tytuły braku mieszkania składał w dniu 15 lutego 2000r. i zgodnie z obowiązującymi przepisami przysługuje mu prawo do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych do 3 lat, a więc od dnia 15.02.2000r. do 15.02.1997r. Dodał, iż zgodnie z art. 123 § 1 kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznania spraw lub egzekwowania roszczeń i skoro termin przedawnienia rozpoczął się 15 lutego 2000r. to nie mógł się skończyć 15 lutego 2003r., lecz trwa nadal. W oparciu o powyższe, wnoszący odwołanie zwrócił się z prośbą o wypłacenie mu równoważnika pieniężnego za okres: 15.02.1997r. – 15.02.2000r. wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, pomniejszonego o kwotę wypłaconego za ten okres równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. i art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (dz. U. Nr 207, poz. 1761), postanowił zmienić zaskarżoną decyzję i odmówić przyznania A. D. równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od 15 lutego 1997r. do dnia 14 lutego 2000r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, iż Dyrektor Zakładu Karnego w Ł. przeoczył, że wcześniejszą decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał A. D. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania za okres obejmujący dzień 15 lutego 2000r., a decyzją, będącą przedmiotem rozpoznania organu odwoławczego, odmówił przyznania równoważnika za ten sam dzień. Wobec tego, iż kwestia uprawnień do równoważnika za dzień 15 lutego 2000r. została już wcześniej ostatecznie rozstrzygnięta, zdaniem organu, należało zmienić decyzję z dnia [...] nr [...]. Organ odwoławczy dodał również, iż równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania jest świadczeniem przysługującym funkcjonariuszowi w służbie stałej i prawo do niego ustala się za każdy dzień od dnia powstania uprawnienia do dnia, kiedy nastąpiła utrata tych uprawnień. Na podstawie art. 103 ustawy o Służbie Więziennej roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne, a bieg tego przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjętą w celu dochodzenia, ustalenia albo zaspokojenia roszczenia lub uznanie roszczenia. Dlatego, zdaniem Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł., organ pierwszej instancji słusznie uznał roszczenia A. D., zgłoszone we wniosku z dnia 15 maja 2003r., za przedawnione. Organ drugiej instancji wskazał także, iż prawo do równoważnika pieniężnego ustala się za każdy dzień (i tym samym roszczenie to przedawnia się za każdy dzień z upływem 3 lat) i dlatego czynności A. D. z dnia 15 lutego 2000r. nie można uznać za podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia albo zaspokojenia roszczenia za okres od 15 lutego 1997r. i przerywającej bieg przedawnienia od tej daty. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. wniósł A. D. i wskazał, iż nie zgadza się z decyzją organu drugiej instancji. Podniósł, iż jego zdaniem, roszczenie o wypłatę równoważnika pieniężnego za brak mieszkania za okres od 15 lutego 1997r. do 15 lutego 2000r. nie uległo przedawnieniu, gdyż jego wniosek z dnia 15 lutego 2000r. o przyznanie równoważnika za brak mieszkania, przerwał bieg terminu przedawnienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów niż wskazane zostały przez stronę skarżącą. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że skarga A. D. wniesiona została w dniu 2 września 2003r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Nie wnikając w merytoryczną ocenę zgodności z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od 15 lutego 1997r. do 15 lutego 2000r., należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa, stanowiącym podstawę procesową tej decyzji. Powyższy przepis upoważnia organ odwoławczy do: 1/ uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, 2/ uchylenia zaskarżonej decyzji części i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, 3/ uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Z unormowania tego wynika wprost, że warunkiem orzeczenia przez organ odwoławczy co do istoty sprawy jest uchylenie zaskarżonej decyzji wydanej w pierwszej instancji. Warunku tego w rozpoznawanej sprawie nie spełniono i w rzeczywistości istnieją dwie decyzje o odmiennej treści, pierwsza, nie uchylona, o odmowie przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od dnia 15 lutego 1997r. do dnia 15 lutego 2000r. i druga merytoryczna o odmowie przyznania A. D. i równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od 15 lutego 1997r. do 14 lutego 2000r. Orzeczenie reformacyjne organu drugiej instancji w zakresie przyznania bądź odmowy przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania powinno zostać poprzedzone wydaniem orzeczenia kasacyjnego, co do całości bądź części rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Z decyzji z dnia [...] nr [..] nie wynika, aby uchylono decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części, a mimo to Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w Ł. wydał kolejne merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Sąd orzekł jak w sentencji.