II SA/Łd 135/19

Dnia 10 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, , Protokolant Asystent sędziego Agata Zarychta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 roku sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. a.bł. M.D. na mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] uzyskała prawo doświadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko – tj. O.M. na okres od dnia 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. w kwocie 400 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane w/w świadczenia za okres od 1 listopada 2017 r. do 30 listopada 2017 r. oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w w/w okresie w kwocie 400 zł wraz z odsetkami za opóźnienie naliczonymi do dnia wydania decyzji, tj. łącznie w kwocie 427,31 zł. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 2 pkt 7d, art. 23 ust. 1, ust. 1a, ust. 7, art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 poz. 554 ze zm., zwanej dalej u.p.o.u.a.), podnosząc, że świadczenie we wskazanym okresie pobrane zostało nienależnie. Organ ustalił bowiem, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – Ś. w Ł. przekazał M. D. w dniu 22 listopada 2017r. kwotę 2.271,29 zł tytułem alimentów od P. M. W dniu 25 stycznia 2018 r. M.D. dokonała zwrotu kwoty 800 zł do komornika. Zatem w ocenie organu M.D. pobrała nienależnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 listopada 2017 r. w kwocie 400 zł, bowiem otrzymała również za pośrednictwem komornika alimenty, co nastąpiło z pominięciem kolejności zaspokajania należności ustalonej w art. 28 ust. 1 u.p.o.u.a. W odwołaniu od powyższej decyzji M.D. zaprzeczyła, aby pobrała podwójne świadczenia. Alimenty, jak wskazała, były zaległe, ponieważ dokumenty o świadczeniu alimentacyjnym zostały dostarczone do komornika z dużym opóźnieniem. Z otrzymanych środków zwróciła 800 zł. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, powołując się na przepisy wskazane przez organ I instancji. Jednocześnie uznano, że bezspornym jest, iż w listopadzie 2017 r. skarżąca otrzymała świadczenia alimentacyjne zarówno z funduszu alimentacyjnego jak i za pośrednictwem komornika od dłużnika alimentacyjnego w dniu 22 listopada 2017 r., w kwocie 2271,29 zł - co wynika z pisma komornika z dnia 12 lutego 2018 r. z powyższej kwoty strona zwróciła 800 zł. Podkreślono także, że otrzymywanie alimentów od osoby zobowiązanej wyklucza możliwość przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez względu na to, czy alimenty są bieżące, czy zaległe. Natomiast osoba która pobrała nienależnie świadczenie obowiązana jest do jego zwrotu, wraz z odsetkami, o czym skarżąca została pouczona. Poinformowano również, że po uprawomocnieniu decyzji, istnieje możliwość ubiegania się o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami, w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, albo rozłożenia ich na raty, w przypadku szczególnie uzasadnianych okoliczności. M.D. zaskarżyła do tut. Sądu w/w decyzję, podnosząc argumenty wskazane w odwołaniu, a także wnosząc o uwzględnienie pisma z dnia 29 listopada 2018r., które wpłynęło do Kolegium 3 stycznia 2019 r., tj. po wydaniu zaskarżonej decyzji. W piśmie tym komornik wyjaśnia, że nie będąc w posiadaniu decyzji dotyczącej wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przekazał na rzecz wierzyciela 800 zł, ponad kwotę należną na dany dzień, którą to kwotę wierzyciel zwrócił w dniu 26 stycznia 2018 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podnosząc argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji, a także, że pismo na które powołuje się strona jedynie potwierdza słuszność podjętego na jej niekorzyść rozstrzygnięcia. Nadto, w przypadku potwierdzenia okoliczności, że strona zwróciła otrzymane niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 u.p.o.u.a. alimenty, to nienależnie pobrane świadczenia z funduszu nie będą egzekwowane. Wojewódki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2018.2107) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2018.1302, dalej: p.p.s.a.) kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie jej argumenty zasługują na uwzględnienie. Skarżąca nie ma racji przytaczając argument, że nie doszło do nienależnego pobrania świadczenia z funduszu alimentacyjnego z powodu równoczesnego przyjęcia alimentów od komornika, skoro od komornika otrzymała alimenty zaległe. Nietrafność tego zarzutu wynika z brzmienia art. 2 pkt 7 d) ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 poz. 554 ze zm., zwanej dalej u.p.o.u.a.). Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenie wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Zatem z tej ustawowej definicji wynika, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego staje się świadczeniem nienależnie pobranym w przypadku jednoczesnego otrzymania alimentów, niezależnie od tego, czy są to alimenty zaległe, czy bieżące. Z kolei zgodnie z art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w okresie otrzymywania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wszelkie kwoty alimentów uzyskane od dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności powinny trafiać do organu właściwego wierzyciela na poczet zwrotu należności dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, aż do ich całkowitego zaspokojenia. Przepis ten reguluje obowiązki wierzyciela w sytuacji, gdy otrzyma on alimenty bezpośrednio od dłużnika. W rozpoznawanej sprawie tak się nie stało. Bezspornym jest, że kwotę zaległych alimentów skarżąca uzyskała od komornika. Ten zaś przekazanie zaległych alimentów tłumaczy faktem, ze w tym czasie nie dysponował jeszcze decyzją organu pomocowego o przyznaniu M.D. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że na mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] skarżąca była uprawniona w okresie od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. do pobierania świadczenia alimentacyjnego w kwocie po 400 zł miesięcznie na rzecz syna O.M.. W aktach znajduje się również decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] (odebrana przez skarżącą w dniu 28 marca 2018 roku), uchylająca powyższą decyzję z dniem [...] wobec skuteczności egzekucji. Decyzja ta, po rozpoznaniu odwołania M.D. została uchylona decyzją SKO w Ł. a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania z uwagi na sprzeczną, wzajemnie się wykluczającą treść zaświadczeń komornika, na podstawie których orzekał organ I instancji. Organ ustaliły, że 21 listopada 2017 roku komornik przekazał skarżącej kwotę 2.271, 29 zł tytułem zaległych alimentów. Jak wynika z oświadczenia komornika, w tej dacie nie dysponował jeszcze decyzją organu I instancji z 10 listopada 2017r. o przyznaniu wierzycielce świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenia komornika z 29 listopada 2018 roku, nie uwzględnione przez organ odwoławczy, jak się wydaje z powodu zbyt późnego ich wpłynięcia od organu. Niemniej zaświadczenie to wymaga analizy co do kwot faktycznie przekazanych skarżącej przez komornika, jak i kwot następnie przez nią zwróconych, zważywszy rozbieżności między poszczególnymi zaświadczeniami zarówno co do oceny bezskuteczności egzekucji, jak i co do kwot zaległości alimentacyjnych, a nawet kwot zwróconych przez skarżącą. Organ odwoławczy sam zresztą zdaje się zauważać konieczność wyjaśnienia powyższych kwestii, pisząc w odpowiedzi na skargę, że w sytuacji potwierdzenia, ze skarżąca zwróciła świadczenia nienależnie pobrane, nie będą one wówczas egzekwowane. Takie stanowisko w ocenie sądu jedynie potwierdza konieczność ponownego wyjaśnienia wysokości kwot, jakie ewentualnie podlegają zwrotowi. Wątpliwości do tyczące wysokości żądanej kwoty nie zostały nowiem dostatecznie wyjaśnione. Wprawdzie organ twierdzi, że nie dysponował powyższym zaświadczeniem w dacie wydania decyzji, al sąd ocenia legalność wydania decyzji wg stanu na dzień jej wydania, zaś kolejne zaświadczenie komornika dotyczyło okresu podlegającego weryfikacji organów w niniejszej sprawie. Dodatkowo zwrócić należy uwagę na budzący wątpliwości sposób określenia spłaty odsetek w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Odsetki od kwot nienależnie pobranego świadczenia, o którym stanowi m.in. art. 2 pkt 7 lit. d) u.p.o.u.a., naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia art. 23 ust.1a i ust.7 ustawy). Z wyjaśnienia na 3. stronie decyzji zdaje się wynikać dyspozycja do naliczania odsetek od zaległych odsetek, co byłoby oczywiście nieuprawnione. Organ napisał "Kwota odsetek ustawowych za opóźnienie aktualnie wynosi 0,08 zł za każdy dzień. Zatem do kwoty 427, 31 zł (kwota główna 400 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 27, 31 złotych ) należy doliczyć kwotę odsetek licząc od dnia 22 listopada 2018 roku". . Reasumując, z uwagi na konieczność wyjaśnienia wskazanych wyżej wątpliwości w zakresie istotnych okoliczności faktycznych oraz pogłębionej oceny wszystkich dokumentów, zwłaszcza wydawanych kolejno przez organ egzekucyjny w sprawie, sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2018.1302 ze zm.). MR