II SA/Łd 1359/11

Dnia 21 grudnia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie budynku warsztatowego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG M.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie budynku warsztatowego. Jednocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żona oraz dwojgiem dzieci. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej małżonkowie osiągają łączne dochody w kwocie 8500 zł. Ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 7 ha, a małżonkowie posiadają również nieruchomość o powierzchni 734 mkw. Skarżący wskazał, że posiada kredyt gotówkowy w wysokości 100.000 zł, kredyt samochodowy na kwotę 65.000 zł, zaś opłaty miesięczne związane z działalnością gospodarczą to kwota 6.000 zł. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że "wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony sytuacją majątkową, a o przyznanie pełnomocnika jest uzasadniony skomplikowanym charakterem sprawy". Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Otóż należy stwierdzić, że wysokość deklarowanych dochodów, a także ponoszonych wydatków nie świadczy o trudnej sytuacji materialnej skarżącego. Referendarz sądowy miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżący oraz jego żona prowadzą działalność gospodarczą, z tytułu której osiągają dochody w łącznej kwocie 8500 zł. Na ocenę sytuacji majątkowej nie mogą mieć wpływu wskazywane koszty prowadzonej działalności gospodarczej, jak składki na ZUS czy opłaty za lokal, gdyż składają się one na bilans działalności gospodarczej. Ponadto nie może odnieść rezultatu powołanie się na ciężary związane z zaciągniętymi kredytami. Sama okoliczność spłacania przez skarżącego kredytów nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Nie zasługuje bowiem na akceptację pogląd, że zaciągnięcie kredytów przez stronę na okres kilku czy nawet kilkunastu lat, skutkujące obowiązkiem uiszczania comiesięcznych rat, powoduje po stronie tej osoby powstanie prawa do odstąpienia od regulowania innych zobowiązań. Wydatkom wskazywanym przez stronę nie sposób przyznać pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności czy środków czystości, to jednak posługiwanie się argumentem o zaciągnięciu kredytu na zakup samochodu nie może zasługiwać na aprobatę. W przypadku samochodu należy uznać, że choć jego posiadanie mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, to w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 1473/09). Warto ponadto zwrócić uwagę, iż w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący nie wykazał samochodu jako składnika majątku. Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Na marginesie warto również zwrócić uwagę, iż do przesłanek ustanowienia pełnomocnika z urzędu ustawodawca nie zaliczył stopnia skomplikowania sprawy. Powoływanie się zatem na tę okoliczność nie znajduje uzasadnienia. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu AG