II SA/Łd 138/11

Dnia 30 maja 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2011 roku sprawy ze skargi S. H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z Funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat M. G., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...]roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - zwanej dalej k.p.a., art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. H. w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...]roku odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. W dniu [...]roku S. H. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, w którym zadeklarował działki o nr ew.: 31, 1225, 32/1, 362, 363, 361/2, 360/2, 615, 649, 683, 538, 29, 59, 406, 401, 410, 416, 412, 414, 374, 403, 408. Natomiast w dniu [...]r. aktem notarialnym wpisanym do Repertorium A nr [...] S.H. wraz z żoną przekazali w formie darowizny nieruchomości rolne oznaczone w ewidencji gruntów rolnych numerami działek: 31, 1225, 32/1, 362, 363, 361/2, 360/2, 615, 649, 683, 538, 29, 59, 406, 401, 410, 416, 412, 414, 374, 403, 408/1, 409/2 - na rzecz Z. i M. H. Akt notarialny został sporządzony na okoliczność uzyskania uprawnień do otrzymania renty strukturalnej. S.H. i jego żona oświadczyli, iż spełniają warunki konieczne do otrzymania renty strukturalnej i zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej. W dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatowego w P. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu S. H. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej kwocie 2836,43 zł., w tym jednolitej płatności obszarowej w kwocie 1290,55 zł. i uzupełniającej płatności obszarowej w kwocie 1545,88 zł. W dniu [...]r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wszczął postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., zaś decyzją Nr [...] z dnia [...] r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. stwierdził nieważność decyzji Nr [...] z dnia [...]r. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się, lecz w dniu [...] r., Prezes ARiMR wydał decyzję Nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 lipca 2009r. (sygn. akt: V SA/Wa 388/09) odrzucił skargę S. H. na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...]r. nr [...]. Kierownik Biura Powiatowego w P. decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówił S. H. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W treści uzasadnienia do przedmiotowej decyzji organ I instancji podniósł, iż podstawowym warunkiem, który musi być spełniony, aby płatność mogła być przyznana jest posiadanie działek rolnych o powierzchni co najmniej jednego hektara, na których jest prowadzona działalność rolnicza. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie ten warunek nie został spełniony, ponieważ w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności S. H. nie posiadał gospodarstwa rolnego, gdyż przekazał gospodarstwo rolne na podstawie aktu notarialnego z dnia [...]r. w zamian za rentą strukturalną. Organ nadto zauważył, że przejmujący gospodarstwo rolne – Z. H. nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień na mocy art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. i nie wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przejęcie prawa do płatności w związku z przejęciem gospodarstwa. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (...), oraz alternatywnie wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie mi dopłat, o których mowa w tej decyzji. Wspomnianą na wstępie decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż warunkiem koniecznym do przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest posiadanie działek rolnych o powierzchni co najmniej 1 ha, na których jest prowadzona działalność rolnicza. Prawo do przyznania płatności przysługuje beneficjentowi, który spełnia wszystkie przesłanki określone w przepisach prawa do uzyskania płatności. Dalej organ podniósł, że zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia [...]roku S. i W. H. zobowiązali się do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, a nadto nieruchomość, oznaczoną w ewidencji gruntów numerami działek: 31, 1225, 32/1, 362, 363, 361/2, 360/2, 615, 649, 683, 538, 29, 59, 406, 401, 410, 416, 412, 414, 374, 403, 408/1, 409/2 darowali w zamian za rentę strukturalną synowi i synowej Z. i M. A. małż. H. na prawach ustawowej wspólności, którzy oświadczyli, że darowiznę niniejszą przyjmują. W ocenie organu bezspornym jest, że strona na dzień wydawania decyzji nie posiadała działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW oraz nie prowadziła na nich działalności rolniczej. W tych okolicznościach Kierownik Biura Powiatowego w P. w sposób zgodny z prawem wydał decyzją nr [...] w dniu [...]roku odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich. Organ odwoławczy zaznaczył, iż podstawowym warunkiem przyznania płatności bezpośrednich jest posiadanie gospodarstwa rolnego przez cały rok, jednakże w przedmiotowej sprawie strona przekazała gospodarstwo rolne w dniu [...]r, zatem w dniu wydawania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich nie posiadała gospodarstwa. Nadto organ podkreślił, iż przekazanie gospodarstwa rolnego po sezonie wykonywania zabiegów agrotechnicznych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ kluczowym zagadnieniem jest brak posiadania gospodarstwa rolnego, a więc płatności bezpośrednie w przedmiotowym przypadku nie mogą zostać przyznane. Dodatkowo organ podniósł, iż w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Organ stwierdził, iż przejmujący gospodarstwo rolne – Z. H. nie skorzystał z przysługujących mu uprawnienia i nie wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przejęcie prawa do płatności w związku z nabyciem gospodarstwa rolnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. H. wskazał, iż jego zdaniem organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 4 ust. 1ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz.U. z 2004r. NR 6, poz. 40 ze zm. ), która miała wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną jego wykładnię jakoby w przypadku zaniechania złożenia wniosku przez nowego posiadacza gospodarstwa rolnego w terminie określonym w tymże przepisie, ani poprzedni, ani też nowy posiadacz nie otrzymają płatności bezpośredniej, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia tegoż przepisu powiązana z celem instytucji dopłat bezpośrednich oraz uregulowaniami zawartymi w art. 1 i 2 cyt. ustawy prowadzi do wniosku, iż przepis ten ma charakter alternatywny, skutkujący przyznaniem dopłat posiadaczowi pierwotnemu, który spełnia wszystkie wymogi ustawowe, w przypadku, jeżeli następczy producent rolny nie złoży wniosku, o którym stanowi tenże przepis ustawy. Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ wynik sprawy, a mianowicie: art. 7, 8, 9, 10 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ I i II instancji wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym m.in. kwestii związanej z przekazaniem gospodarstwa rolnego na syna, o której ARiMR w P. została poinformowana przez S. H. w dniu składania dokumentów potwierdzających tę okoliczność (przed wydaniem decyzji), nierozważenia w sposób prawidłowy konsekwencji prawnych pozyskanej przez S. H. od pracownika ARiMR w P. informacji, iż pomimo przekazania tegoż gospodarstwa na następcę, jemu służy prawo uzyskania dopłat w 2004r., co w ostateczności doprowadziło, iż syn odwołującego się nie złożył wniosku, o którym stanowi art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). W przeciwnym wypadku, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., skargę należy oddalić. W ocenie sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem. Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji odmawiające S. H. przyznania płatności bezpośrednich na rok 2004. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) zwanej dalej ustawą o płatnościach, a w szczególności przepisy art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 tejże ustawy, bowiem na mocy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 roku Nr 35, poz. 217, ze zm.) do postępowań w sprawach przyznania płatności, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 53 ust. 1 cytowanej ustawy). Kluczowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy zasadna jest odmowa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wnioskującemu o te płatności w sytuacji, gdy zbył on grunty objęte wnioskiem po jego złożeniu, a przed wydaniem decyzji rozstrzygającej o płatnościach. Niespornym w przedmiotowej sprawie jest to, że wniosek o przyznanie płatności do posiadanych gruntów rolnych skarżący złożył w dniu [...] roku. Nadto niekwestionowane jest przez stronę, iż umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...]roku skarżący i jego żona zobowiązali się do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, a nadto nieruchomość, oznaczoną w ewidencji gruntów numerami działek: 31, 1225, 32/1, 362, 363, 361/2, 360/2, 615, 649, 683, 538, 29, 59, 406, 401, 410, 416, 412, 414, 374, 403, 408/1, 409/2, darowali w zamian za rentę strukturalną synowi i synowej, którzy oświadczyli, że darowiznę niniejszą przyjmują. Ponadto z § 6 tego aktu wynika, że wydanie nieruchomości będącej przedmiotem darowizny nastąpiło w dniu [...]roku. Z prostego porównania treści wniosku o przyznanie płatności oraz treści umowy darowizny organy wywiodły niewadliwy wniosek, iż skarżący działki objęte wnioskiem przekazał synowi i synowej. Spośród działek zadeklarowanych we wniosku o płatności we władaniu skarżącego pozostała jedynie działka o nr ew. 409/2 o powierzchni 0,0637 ha. Istotne jest, iż skarżący zobowiązał się wydać gospodarstwo obdarowanym w dniu [...]roku. Tak więc w momencie wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich skarżący posiadał areał działek poniżej 1 ha. Według deklaracji złożonej przy podpisaniu aktu notarialnego, zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w dniu [...]roku. W obliczu takiej konstatacji, opartej o zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie sposób podważyć ustaleń organów, iż w dniu wydania decyzji przyznającej płatności (czyli dnia 23 grudnia 2004 roku) skarżący nie spełniał warunków do ich uzyskania. Biorąc pod uwagę ustalone w sprawie okoliczności, zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej interpretacji przywołanych przepisów. Wskazać należy, że przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach określa warunki uzyskania płatności do gruntów rolnych, zaś przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy dotyczy szczególnego przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek pomocowy. W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o płatnościach, warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 analizowanej ustawy, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przez właściwy organ, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Wyjaśnić zatem należy, że z przytoczonego przepisu wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, ale również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji. Przepis ten równocześnie stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności bezpośrednich temu, kto złożył wniosek pomocowy, jeżeli przekaże on gospodarstwo objęte wnioskiem przed rozstrzygnięciem o płatnościach, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. W świetle powyższego nie mogą znaleźć uznania argumenty zawarte w skardze, odnoszące się do przeniesienia posiadania gospodarstwa po zakończeniu zabiegów agrotechnicznych w gospodarstwie skarżącego, bowiem przepis wyraźnie wskazuje granice czasowe jako "od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności". Takie sformułowanie jest precyzyjne i nie pozwala na odmienną interpretację, a zwłaszcza taką, jak postulował skarżący. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, iż skarżący w dniu [...]roku zobowiązał się w szczególności do niezwłocznego informowania organu o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego i w dniu 2 grudnia 2004 roku złożył w organie odpis aktu notarialnego z dnia [...]roku. Niewątpliwie więc, skarżący wywiązał się z obowiązku i powiadomił organ o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz syna i synowej jeszcze przed wydaniem decyzji przyznających płatności. Nie mniej jednak owo powiadomienie organu, bez jednoczesnego złożenia wniosku nabywcy gospodarstwa, o którym mowa w art. 4 ust. 1 analizowanej ustawy, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego nie mogło doprowadzić do przyznania spornych płatności na rzecz nabywcy gospodarstwa. Nie ulega wątpliwości, iż wskazany przepis nie nakłada na organ obowiązku działania z urzędu, lecz wskazuje, iż organ może przyznać płatności dopiero na wniosek producenta rolnego, który przejął gospodarstwo. Tym samym, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. ar