II SA/Łd 1425/02

Dnia 6 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Z. Zgierski (spr.), del. Sędziowie NSA : W. Chróścielewski, E. Markiewicz, Protokolant L. Turoboś, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. II SA/ Łd 1425/02 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. w sprawie odmowy przyznania W. S. pomocy materialnej na zakup opału. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że kryterium dochodowe, jakie musi spełniać osoba lub rodzina ubiegająca się o przyznanie zasiłku celowego określa art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) i wynosi ono 447 zł. Dochód ubiegającego się o pomoc wynosi 406 zł. Wobec tego bezspornym jest, że W. S. spełnia wymóg kryterium dochodowego, uprawniającego go do ubiegania się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, że świadczenie w formie zasiłku celowego ma charakter nieobowiązkowy, co oznacza, że organ może je zrealizować, o ile pozwolą mu na to środki finansowe, którymi dysponuje (art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Zdaniem organu II instancji w zaistniałym przypadku Ośrodek Pomocy Społecznej w A. nie przekroczył granic uznania administracyjnego, gdyż odmawiając przyznania świadczenia miał na uwadze mocno ograniczone środki finansowe. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, nie kwestionując trudnej sytuacji odwołującego, iż szczupłość posiadanych środków, czy też ich zupełny brak, może uzasadniać wydanie przez organ I instancji decyzji odmawiającej przyznania świadczenia i nie wynika to z dyskryminacji ubiegającego się o nie. Ośrodki Pomocy Społecznej zmuszone są bowiem, ze względu na bardzo trudną sytuację finansową, dysponować posiadanymi środkami tak, aby udzielić pomocy osobom, które nie posiadają żadnego źródła dochodów i nie mogą oczekiwać pomocy ze strony rodziny. Nawet w takich przypadkach przyznawana pomoc jest bardzo ograniczona i niewystarczająca. Jak wynika z informacji uzyskanej przez organ II instancji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. zasiłek celowy w okresie styczeń – marzec 2002 r. przyznano 7 420 osobom, a koszt pomocy wyniósł 808 586 zł. Jednocześnie systematycznie zwiększa się liczba osób ubiegających się o przyznanie świadczenia tego rodzaju, przy jednoczesnym braku wzrostu środków finansowych kierowanych na ten cel z budżetu państwa. Organ II instancji zaznaczył również, że odmowa udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku celowego nie stanowi przeszkody do ubiegania się o nią w przypadku otrzymania przez OPS w A. dodatkowych środków finansowych. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na fakt, iż w przypadku sytuacji, gdy wnioskodawcy co do zasady przysługują świadczenia z zakresu pomocy społecznej, jednakże brak środków uniemożliwia ich przyznanie, ewentualna odmowa ich przyznania wymaga wnikliwego uzasadnienia. Na decyzję organu II instancji z dnia [...] skargę złożył W. S. . Skarżący podniósł, że decyzje o odmowie przydzielenia dodatkowych środków na zakup opału na okres zimowy, czy też refundację leków, otrzymuje z Ośrodka Pomocy Społecznej w A. co roku. Zarzucił obecnemu kierownikowi tej placówki dyskryminację przy rozdziale dodatkowych środków. Skarżący podniósł, że 406 zł, które otrzymuje, musi mu wystarczyć na wszelkie świadczenia i potrzeby, w tym na lekarstwa. W żaden sposób z posiadanych środków nie jest w stanie odłożyć kwoty potrzebnej na zakup opału na zimę. Poza tym skarżący wskazał, że wiele osób z okolicy jego miejsca zamieszkania, będących w lepszej sytuacji materialnej od niego, dodatkowe środki na zakup między innymi opału otrzymuje. Zdaniem skarżącego dodatkowe środki powinny być rozdzielane wszystkim, którzy tego potrzebują, a nie tylko wybranym osobom. W odpowiedzi na skargę organ II instancji raz jeszcze przedstawił argumenty, w oparciu o które podjęta została zaskarżona decyzja, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 wyżej powołanego aktu). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Takie wady i uchybienia nie wystąpiły w rozpatrywanej sprawie. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten może być przyznany również osobom wymienionym w ust. 3 i 4 powołanego przepisu. Jednocześnie po myśli art. 31a omawianej ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek (...) celowy, przy czym wysokość tego zasiłku nie może być wyższa niż 100% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia - art. 1 ust. 1. Okolicznością świadczącą o współdziałaniu w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej jest m. in. zarówno poszukiwanie pracy, jak i odbywanie przyuczenia do zawodu lub szkolenia w celu przekwalifikowania, bądź też podejmowanie starań o uzyskanie, bądź ponowne nabycie statusu bezrobotnego, a także starań o zaliczenie do jednej z grup inwalidów. Okolicznością taką jest również prowadzenie gospodarstwa rolnego, bądź chociażby uzyskiwanie dochodów z tytułu wydzierżawienia gruntu w przypadku niemożności jego użytkowania przez osobę lub rodzinę ubiegającą się o pomoc społeczną. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie jedynie niezbędnych potrzeb życiowych, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy i uwzględniać możliwości pomocy społecznej - art. 2 ust. 3 i 4. Organy administracyjne rozpatrując wnioski o przyznanie zasiłku celowego korzystają zatem ze swobodnej oceny potrzeb starającego się o pomoc na tle sytuacji istniejącej w gminie, to znaczy mając na uwadze wysokość środków przewidzianych w budżecie na te cele, liczbę osób wymagających pomocy, ich sytuację rodzinną i majątkową oraz wysokość środków koniecznych dla zaspokojenia najpilniejszych potrzeb w skali całego roku, w tym także dla zapewnienia wypłaty zasiłków przyznanych wcześniejszymi decyzjami. Uznaniowy charakter decyzji nie oznacza pełnej dowolności. Organ orzekający powinien uwzględniać przy wydawaniu decyzji wskazane wyżej wymagania z jednoczesnym zachowaniem reguł postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej nie przekroczyły w niniejszej sprawie granic uznania administracyjnego. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji świadczą o rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy, tak istniejących po stronie skarżącego, jak uwzględniających cele i możliwości pomocy społecznej. O ile rzeczywiście jest tak, że motywy decyzji organu I instancji są dość lakoniczne, to SKO w Ł. należycie wyjaśniło aktualną sytuację życiową skarżącego. W szczególności ustalono, że dochód ubiegającego się o pomoc wynosi 406 zł i że jest on uprawniony do ubiegania się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Organy administracyjne wykazały, że podjęte rozstrzygnięcie uwzględnia zarówno sytuację skarżącego, jak też stan funduszy będących w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej w A. Z treści pisma tego Ośrodka z dnia 14 czerwca 2002 r. wynika, że dotacja gminy na zasiłki celowe w roku 2001 wyniosła 62 278 zł i została wydana w całości do dnia 18 grudnia 2001 r. Pomimo tego w grudniu 2001 r. skarżący otrzymał zasiłek celowy na zakup opału w kwocie 250 zł. Dodatkowo podnieść należy, co następuje: W motywach wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01 (OTK ZU Nr 8, poz. 252), Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że "cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy. W komentarzu do art. 67 Konstytucji wskazuje się, że stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych". W tej sytuacji nie można stwierdzić ani naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracyjne, które prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z dnia 10 stycznia 2002 r., nie naruszają prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) r., orzeczono jak w sentencji.