II SA/Łd 144/19

WyrokWSA w Łodzi2019-06-05

Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędzia NSA Paweł Janicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 K.p.a., w sytuacji gdy inwestor dokonał istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, w tym dobudował ganek i pomieszczenie gospodarcze, które stanowią integralną część budynku?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. było nieprawidłowe. Sąd stwierdził, że ganek i pomieszczenie gospodarcze, będące integralną częścią budynku i zwiększające jego kubaturę, powinny być traktowane jako rozbudowa budynku, a nie jako odrębne samowolne konstrukcje. W związku z tym, postępowanie powinno być prowadzone w odniesieniu do całego obiektu, a nie jego poszczególnych elementów, co wykluczało zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. w tej sytuacji.
Stan faktyczny
Właściciel budynku mieszkalnego został zobowiązany do sporządzenia projektu budowlanego zamiennego z uwagi na istotne odstępstwa od pierwotnego pozwolenia na budowę, w tym rozbudowę o ganek i pomieszczenie gospodarcze. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że ganek i pomieszczenie gospodarcze stanowią samowolną rozbudowę, a nie istotne odstępstwo od projektu. Właściciel złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, argumentując m.in. trudną sytuacją materialną i brakiem świadomości naruszenia przepisów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędzia NSA Paweł Janicki, , Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 roku sprawy ze sprzeciwu A. G. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uchyla zaskarżoną decyzję. a.bł. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania R. G. – B., uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w sprawie nałożenia na A. G. obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego na budowę budynku mieszkalnego, w terminie do dnia 31 grudnia 2018 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: R. G. – B. pismem z dnia 18 maja 2018 roku zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z prośbą o przeprowadzenie kontroli budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], przy pl. A w D., który został wybudowany bez pozwolenia na budowę i bez odbioru. W wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu 16 czerwca 2018 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził istnienie budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwukondygnacyjnego z nieużytkowym poddaszem. Obiekt jest murowany, otynkowany, dach konstrukcji drewnianej na bryle głównej budynku, dwuspadowy, pokryty blachą powlekaną. Dach na ganku jest jednospadowy skierowany na działkę właściciela, również o konstrukcji drewnianej i pokryty blachą stalową powlekaną. Dobudowano pomieszczenie gospodarcze z dachem o konstrukcji drewnianej, jednospadowym, pokrytym blachą stalową powlekaną zwrócony w kierunku działki nr [...]. Zarówno ganek, jak i dobudowane pomieszczenie gospodarcze posiadają konstrukcję murowaną pokrytą tynkiem. Obiekt posiada wymiary: bryła główna budynku 10,22 x 9,75 m, ganek 3,72 x 2,52 m, a pomieszczenie gospodarcze 7,13 x 2,75 m. Obiekt usytuowany jest w odległości 16,7 m od ogrodzenia od pl. Kościuszki oraz w odległości 2,42 m od ogrodzenia między działkami nr 77, a 79. Wysokość obiektu od poziomu gruntu do kalenicy budynku wynosi ok. 8,71 m. Poziom zerowy obiektu wyniesiony ponad grunt na wysokość 0,4 m. W dobudowanym pomieszczeniu gospodarczym w ścianie zewnętrznej od strony działki nr [...] najduje się otwór okienny o wymiarach 0,59 x 0,9 m usytuowany w odległości 2,42 m od ogrodzenia. Właścicielami obiektu jest A.G. i L. G., którzy oświadczyli, że obiekt został wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] lutego 1983 roku. Budynek zbudowano według projektu typowego o kubaturze 468 m3, powierzchni zabudowy 55 m2, powierzchni użytkowej 110 m2. Bryła zasadnicza obiektu została wybudowana w 1983 roku, natomiast rozbudowa obiektu o budynek gospodarczy trwała do 1993 roku. Organ powiatowy pismem z dnia 21 czerwca 2018 roku zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy ww. budynku. W toku postępowania organ nadzoru budowlanego pozyskał uwierzytelnioną kopię decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z planem zagospodarowania działki, ale bez projektu budowlanego. Dodatkowo organ administracji architektoniczno – budowlanej poinformował, że urząd nie posiada informacji na temat zawiadomienia przez inwestora o zakończeniu budowy ww. budynku, a także że gmina nie posiada obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości D.. W dniu [...] organ powiatowy wydał postanowienie Nr [...] którym – na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1332 ze zm.) – wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie budynku, realizowanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę. W tak ustalonym stanie faktyczno – prawnym organ powiatowy decyzją z dnia [...] – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego – nałożył na A.G. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego na budowę budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid. [...],[...] i [...] w miejscowości D. przy pl. A, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w stosunku do zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, w terminie do 31 grudnia 2018 roku. Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła R. G. – B., która nie wyraziła zgody na wykonanie projektu budowlanego zamiennego spornego budynku, jak i na jego legalizację. Wskazała, że pozwolenie na budowę dotyczy tylko działki nr ewid. [...], podczas gdy obiekt położony jest również na działce nr ewid. [...]. Samowolą budowlaną jest również dobudowany ganek i pomieszczenie gospodarcze, którego budowa nastąpiła po 2001 roku. Inwestor nie zachował właściwej odległości od ogrodzenia w przypadku ściany z otworami okiennymi usytuowanymi w pomieszczeniu gospodarczym, a odległość budynku mieszkalnego od drogi i granic działki, jak również jego powierzchnia i kubatura nie są zgodne z projektem. Brak jest dziennika budowy i dokumentów świadczących o jego odbiorze technicznym, a inwestorzy poświadczyli nieprawdę podczas wizji lokalnej, jak również w Urzędzie Miasta i Gminy D. składając deklarację o obliczeniu podatku. W toku postępowania odwoławczego, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] zlecił organowi powiatowemu uzupełnienie materiału dowodowego poprzez: 1. ustalenie, czy doszło do zmiany zagospodarowania terenu działki w stosunku do planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę, poprzez zmianę usytuowania obiektu. W tym celu należy sporządzić szkic sytuacyjny, który obrazował będzie usytuowanie budynku względem granic działek sąsiednich; 2. odniesienie się do zarzutów podnoszonych przez R. G. – B. odnośnie niezachowania przez inwestora odległości budynku od granic działki; 3. ustalenie pierwotnego numeru ewid. działki, na której został wybudowany sporny budynek i ustalenie czy na przestrzeni lat doszło do jej podziału na działki o obecnych nr ewid. [...],[...] i [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 4 grudnia 2018 roku przekazał zebrany materiał dowodowy. Następnie organ wojewódzki, pismem z dnia 12 grudnia 2018 roku zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W dniu 27 grudnia 2018 roku R. G.– B. zapoznała się z aktami sprawy, po czym w piśmie z dnia 2 stycznia 2019 roku przedstawiła własną analizę podziału działek nr ewid. [...] i [...] oraz sporządziła zestawienie kolejnych właścicieli tych działek. W tak ustalonym stanie faktyczno – prawnym, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., przywołaną na wstępie decyzją, sprostowaną następnie postanowieniem z dnia [...], po rozpoznaniu odwołania, uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i sięgając do treści art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego wyjaśnił, iż analiza całości materiału dowodowego w sprawie bezsprzecznie wykazała, iż inwestor dokonał istotnych odstępstw od zatwierdzonego decyzją pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego według projektu typowego, polegającego na zmianie usytuowania budynku, zmianie charakterystycznych parametrów obiektu tj. długość i szerokość, co spowodowało zwiększenie kubatury obiektu i jego powierzchni użytkowej, dobudowaniu do budynku mieszkalnego pomieszczenia ganku i pomieszczenia gospodarczego, a także wykonaniu w ścianie pomieszczenia gospodarczego otworu okiennego, co jest niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 roku, poz. 1422). Niewątpliwie organowi stopnia powiatowego nie udało się pozyskać projektu budowlanego, bowiem organ administracji architektoniczno – budowalnej takowego w archiwum nie posiada. Jednakże, już z treści decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, że obiekt winien posiadać kubaturę 468 m3, powierzchnię zabudowy 55 m2, a powierzchnię użytkową 110 m2. Ponadto budynek ten miał zostać wybudowany na działce nr ewid. gruntów [...] (znak aktu własności ziemi, z którego wynika, iż właścicielem działki nr ewid. 112 jest A. G.). Załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę stanowił plan zagospodarowania działki, projekt typowy i dziennik budowy. Na tej podstawie organ wojewódzki ocenił, iż A. G. po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę mógł wybudować na działce nr ewid. [...] (oznaczonej obecnie nr ewid. [...]) budynek mieszkalny o wymiarach 6,76 x 8,18 m, bez pomieszczenia ganku i pomieszczenia gospodarczego. Natomiast w rzeczywistości inwestor wykonał budynek mieszkalny o wymiarach 10,22 x 9,75 m oraz dodatkowe pomieszczenia, tj. pomieszczenie ganku o wymiarach 3,72 x 2,52 m i pomieszczenie gospodarcze o wymiarach 7,13 x 2,75 m, które są zlokalizowane na działkach nr ewid. [...] oraz[...]i [...] (poprzednio oznaczonych nr ewid. [...],[...] i [...]). Jak wyjaśnił organ, odstępstwo polegające na zmianie projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz zmianie podstawowych parametrów technicznych budynku (jego wysokości, powierzchni zabudowy i kubatury), w myśl art. 36a ust. 5 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego, stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, które jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, czego inwestor w sprawie nie dopełnił. Organ odwoławczy podziela zdanie organu powiatowego odnośnie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, ale związanych wyłącznie z budową podstawowej bryły budynku mieszkalnego, bez pomieszczenia ganku i pomieszczenia gospodarczego. Podczas gdy organ powiatowy w decyzji odniósł się do całej inwestycji, tj. budynku mieszkalnego i dwóch dobudowanych pomieszczeń. Skoro projekt zagospodarowania działki nie przewidywał ich realizacji, to nie może być mowy o istotnym odstępstwie od projektu. Innymi słowy, wykonanie pomieszczenia ganku i pomieszczenia gospodarczego stanowi samowolną rozbudowę spornego budynku, co w konsekwencji skutkuje tym, że tryb wynikający z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie znajduje w tej części zastosowania. Analiza całości materiału dowodowego w sprawie bezsprzecznie wykazała, iż inwestor, jak stwierdził organ powiatowy, dokonał istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. W oparciu o treść art. 36a ust. 5a Prawa budowlanego organ przeanalizował wprowadzone przez inwestora odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę uznając – na podstawie obliczeń – że inwestor przekroczył wprowadzoną ww. przepisem tolerancję 2%, jeżeli chodzi o szerokość bryły pierwotnej budynku mieszkalnego, która została zwiększona o 3,46 m, czyli 33,85 %, jak i długość tego budynku zwiększoną o 1,57 m, co stanowi 16,1%. Zdaniem organu wojewódzkiego, organ powiatowy właściwie nałożył na A. G. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, ale winien to uczynić wyłącznie w stosunku do robót budowlanych związanych z budową podstawowej bryły budynku mieszkalnego, bez pomieszczenia ganku i pomieszczenia gospodarczego. Wobec tego organ winien wszcząć osobne postępowania w stosunku do pomieszczenia ganku oraz pomieszczenia gospodarczego, ustalić datę budowy każdego z nich, co z kolei pozwoli na zastosowanie odpowiedniego trybu i przepisów Prawa budowlanego. W ocenie organu odwoławczego, organ stopnia powiatowego wydał rozstrzygnięcie bez uprzedniego dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne przeprowadzone w sprawie narusza podstawowe zasady procedury administracyjnej, określone w art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), stąd organ odwoławczy – na mocy art. 138 § 2 K.p.a. – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ powiatowy celem wyeliminowania uchybień stwierdzonych w postępowaniu odwoławczym. Odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił, że bez znaczenia pozostaje data rozbudowy budynku mieszkalnego o budynek gospodarczy, bowiem organy nadzoru budowlanego mając na uwadze, że inwestor nie zgłosił zakończenia budowy budynku, biorą pod uwagę całą inwestycję. Inwestor uzyskał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...] (obecnie działka nr ewid. [...]), która stanowiła jego własność. Jednakże budynek został wybudowany również na działce nr ewid. [...] (obecnie działka nr ewid[...]), która w chwili wydania decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego, nie stanowiła jego własności, ale obecnie inwestor jest jej współwłaścicielem. Ponadto organy nadzoru budowlanego działają w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, zatem organy te nie są właściwe rzeczowo do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawach dotyczących poświadczenia nieprawdy przy składaniu deklaracji o obliczeniu podatku od nieruchomości. W skierowanym do sądu administracyjnego sprzeciwie A. G. wskazał, iż decyzja organu wojewódzkiego jest dla niego krzywdząca. Skarżący wraz z żoną są ludźmi w podeszłym wieku, mieszkają samotnie i utrzymują się z emerytury. Już samo wykonanie projektu zamiennego jest dużym obciążeniem finansowym. Skarżący nie zna na prawie budowlanym i po uzyskaniu pozwolenia na budowę najął murarza, który w owym czasie posiadał odpowiednie uprawnienia budowlane (tytuł brygadzisty lub mistrza) i powołał się na jego fachową wiedzę. Nie zdawał sobie sprawy, że jakiekolwiek odstępstwo od typowego projektu jest niezgodne z przepisami. Budowę budynku głównego, ganka i pomieszczenia gospodarczego skarżący rozpoczął w 1983 roku. Zakończenie budowy bryły budynku głównego nastąpiło około 1986, ganku do roku około 1993. Natomiast pomieszczenia gospodarczego do około 2000 roku. Długi okres budowy był spowodowany brakiem środków finansowych. Zapłacenie jakiejkolwiek kary finansowej lub rozebranie części budynku doprowadzi skarżącego i jego żonę do ruiny. Odwołująca jest osobą bardzo konfliktową, która zapragnęła skarżącego i jego żonę zniszczyć, doprowadzić do ruiny. Re. G – B. nie mieszka na stałe w D. od kilkunastu lat i skąd jej taka wiedza o okresie budowy budynku skarżącego. Z tych powodów skarżący wniósł o uchylenie kontestowanej w sprzeciwie decyzji i utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...]. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wskazać wypada, iż zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od decyzji, Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tak nakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest zgodne z prawem. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., który – w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – stanowił, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W oparciu przepisu art. 138 § 2 K.p.a. należy stwierdzić, że wyodrębnia on dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: 1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednocześnie należy zauważyć że użycie w art. 138 § 2 K.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie jest przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Zacytowane stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.). Regulacja art. 138 § 2 K.p.a. stanowi wyjątek od wspomnianej zasady dwuinstancyjności, zgodnie z którą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Oznacza to zatem, że w sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytorycznym rozstrzygnięciem drugoinstancyjnym, niedopuszczalne – jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania – jest podejmowanie rozstrzygnięcia kasacyjnego, tj. decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Poczynić należy także zastrzeżenie, iż decyzja kasacyjna może zapaść, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Niewątpliwie konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym, jak już podkreślono, sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 K.p.a., a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, Sąd jest władny uwzględnić sprzeciw. W tym miejscu powracając na grunt stanu faktycznego sprawy należy dostrzec, iż inwestor, czyli skarżący w dniu [...] uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego według projektu typowego o kubaturze 468 m3, powierzchni zabudowy 55 m2 i powierzchni użytkowej 110 m2. Tymczasem z ustaleń organów nadzoru budowlanego wynika, iż inwestor – legitymując się przywołaną decyzją o pozwoleniu na budowę – wzniósł obiekt budowlany o odmiennych parametrach. Przede wszystkim, zrealizowany obiekt posiada inne wymiary niż ten określony w pozwoleniu na budowę. Inwestor zrealizował bowiem obiekt o wymiarach bryły głównej budynku 10,22 x 9,75 m, ganku 3,72 x 2,52 m i pomieszczenia gospodarczego 7,13 x 2,75 m. Następnie należy dostrzec, iż do budynku został dobudowany ganek i pomieszczenie gospodarcze, pozostające w istocie w bryle budynku . Z załączonej do akt organu pierwszej informacji dokumentacji fotograficznej sporządzonej w trakcie przeprowadzonych w dniu 15 czerwca 2018 roku na nieruchomości oględzin wynika, iż elementy te (ganek i pomieszczenie gospodarcze) są integralnie połączone z główną bryłą budynku i stanowią całość. Wątpliwości w zakresie zgodności z przepisami prawa budzi także kwestia usytuowania budynku ( całego obiektu ) względem granic działki. Z akt administracyjnych wynika również, że inwestor formalnie nie zakończył procesu budowlanego nie dokonując zgłoszenia przystąpienia do użytkowania. Dokonana w niniejszym postępowaniu konfrontacja zatwierdzonego projektu budowlanego z faktycznie wykonanymi robotami budowlanymi doprowadziła organy do prawidłowej konkluzji, że inwestor dopuścił się istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Organy prawidłowo zatem uznały, że w sprawie mamy do czynienia z odstępstwami o charakterze istotnym, albowiem obejmowały one zmianę charakterystycznych parametrów obiektu, w tym kubaturę, jak i wielkość zabudowy, jej ulokowanie, jak i postać. W tak ustalonym stanie faktycznym organ pierwszej instancji przedmiotem prowadzonego przez siebie postępowania uczynił cały obiekt, czyli bryłę główną budynku wraz z dobudowanym gankiem i pomieszczeniem gospodarczym. Tymczasem, w ocenie organu odwoławczego, działanie takie nie jest prawidłowe, zatem przedmiotem odrębnych postępowań powinna być bryła główna budynku, ganek i pomieszczenie gospodarcze. W ocenie składu orzekającego, okoliczność iż wszystkie te elementy stanowią integralną całość, a ponadto cała budowa budynku nie została jeszcze formalnie zakończona (inwestor nie dokonał zgłoszenia obiektu, co uprawniałoby go do legalnego użytkowania obiektu) skutkuje tym, że postępowanie powinno być prowadzone w odniesieniu do całego budynku, a nie poszczególnych jego elementów. Przyjęcie stanowiska przeciwnego, zatem poglądu organu odwoławczego, mogłoby skutkować problemami związanymi z wykonaniem decyzji. Przykładowo w razie nałożenia na inwestora obowiązku rozbiórki ganku, czy pomieszczenia gospodarczego, należałoby również obciążyć go obowiązkiem np. doprowadzenia do stanu poprzedniego zasadniczej bryły budynku, co zasadniczo wykraczałoby poza przedmiot postępowania, którym byłaby legalność wykonania ganku. Ponadto należy dostrzec, że zgodnie z § 3 pkt 24 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, do kubatury brutto budynku wlicza się kubaturę przejść, prześwitów i przejazdów bramowych, poddaszy nieużytkowych oraz – co w sprawie najważniejsze – przekrytych części zewnętrznych budynku, takich jak: loggie, podcienia, ganki, krużganki, werandy, a także kubaturę balkonów i tarasów, obliczaną do wysokości balustrady. Skoro zatem sporny ganek, jak wynika z akt sprawy, jest przykryty, połączony integralnie z główną bryłą budynku i z tego względu stanowi część zewnętrzną budynku powiększającą jego łączną kubaturę, to jego wykonanie, modyfikujące jeden z charakterystycznych parametrów budynku, prowadziło do rozbudowy tegoż budynku. Podobnie dobudowane do budynku pomieszczenie gospodarcze zwiększa kubaturę budynku. Z tych powodów Sąd administracyjny, nie podziela poglądu organu nadzoru budowlanego, iż – ze wskazanych powodów – w sprawie zachodziły podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego kontestowanej w odwołaniu decyzji organu pierwszej instancji. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy powtórnie rozpozna odwołanie uwzględniając zalecenia wynikające z treści niniejszego uzasadnienia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić wypada, iż sytuacja życiowa, w której znajduje się skarżący (m.in. okoliczność że zarówno skarżący, jak i jego żona są osobami starszymi, znajdującymi się w trudnej sytuacji materialnej, a odwołująca, która zainicjowała postępowanie w sprawie, nie zamieszkuje od wielu lat na nieruchomości) nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Także okoliczność, iż skarżący po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, zlecił realizację budowy osobie ze specjalnymi uprawnieniami (posiadającej tytuł brygadzisty lub mistrza) nie zwalnia go z odpowiedzialności na gruncie prawa budowlanego za jego naruszenia. Taka sytuacja daje uprawnienie do żądania od wykonawcy roszczeń regresowych, ale kwestia ta jako dochodzona w trybie postępowania cywilnego, wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania. Konkludując powyższe rozważania Sąd nie uznał działania [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją art. 138 § 2 K.p.a. Wobec tego, na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej w sprzeciwie decyzji. MR

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło