II SA/Łd 1464/02

Dnia 22 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi -Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Stępień (spr.), Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek, p.o. Sędziego WSA: Renata Kubot – Szustowska, Protokolant: ref. staż Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skarg M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oraz na decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] nr [...] 2. odrzuca skargę na decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] Nr [...] Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. na podstawie art. 27 ust. 1, 2, 3, 3a w związku z art. 2, art. 4, art. 43 ust. 1, 3, 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( t.j. Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) odmówił przyznania zasiłku stałego z pomocy społecznej M. P. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że M. P. mieszka wspólnie z żoną oraz 3 dzieci w wieku szkolnym. Udokumentowany dochód rodziny stanowi renta M. P. wraz z zasiłkami rodzinnymi i pielęgnacyjnym w wysokości 781,54 zł netto oraz dochody z pracy dorywczej żony wnioskodawcy w wysokości 400,00 zł, co daje łączny miesięczny dochód rodziny na poziomie 1181,54 zł, gdy kryterium dochodowe wyliczone zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1426 zł. Jednakże, powołując się na treść art. 27 ust. 1 wskazanej ustawy, organ stwierdził, że pomimo tego, iż rodzina M. P. spełnia kryterium dochodowe, zasiłek stały mu nie przysługuje. Podniesiono bowiem, że zarówno M. P., jak i jego żona nie wychowują dziecka, którego stan zdrowia uprawniałby do otrzymania zasiłku stałego, a ponadto M. P. jest inwalidą II grupy, a więc osobą całkowicie niezdolną do pracy. Od powyższej decyzji M. P. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. odwołanie, podnosząc, iż jest całkowicie niezdolny do pracy, stan jego zdrowia systematycznie się pogarsza, zaś dochód na osobę w rodzinie nie przekracza najniższej emerytury lub renty. Poza tym podał on, że dwóch jego synów wymaga stałej opieki lekarskiej oraz ciągłego przyjmowania leków. Renta inwalidzka, którą otrzymuje, wystarcza jedynie na leki, dojazdy do lekarzy i na zabiegi rehabilitacyjne. Natomiast z powodu stanu zdrowia syna D zmuszeni są wynajmować mieszkanie, które aktualnie wymaga remontu. W konkluzji odwołujący się stwierdził, iż dochód, jaki uzyskuje jego rodzina, jest zbyt niski, aby mógł zaspokoić jej podstawowe potrzeby socjalno – bytowe. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu, powołując się na treść art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) organ odwoławczy podniósł, iż z zebranego w sprawie materiału wynika, że M. P. spełnia wyłącznie jedną spośród trzech obowiązkowych przesłanek wymienionych w tym przepisie. Mieszka on i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trojgiem dzieci. Udokumentowany dochód rodziny wynosi 1.181,54 zł, natomiast ustawowe kryterium uprawniające do przyznania zasiłku stanowi kwotę 2.139 zł. Jednakże, zdaniem organu II instancji, nie zostały spełnione dwie pozostałe przesłanki, gdyż M. P. nie jest "osobą zdolną do podjęcia pracy" w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, a z ZUS pobiera rentę. Ponadto orzeczenia wydane przez Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w R. o niepełnosprawności dzieci D. i C. P. nie zawierają wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. na podstawie art. 3 pkt 6 i 7, art. 4 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 43 ust. 1, 3, 6 wskazanej wyżej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej przyznał M. P. zasiłek celowy w wysokości 100 zł na potrzeby bieżące. W jej uzasadnieniu organ orzekający podał, że źródłem utrzymania rodziny M. P. jest jego renta wraz z zasiłkami rodzinnymi i pielęgnacyjnymi w łącznej wysokości 781,54 zł netto oraz dochód z pracy dorywczej w wysokości 400 zł netto. W związku z czym łączny dochód tej rodziny kształtuje się na poziomie 1181,54 zł netto, natomiast kryterium dochodowe wyliczone zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1426 zł. Jednakże nie przyznanie pomocy zgodnie z wnioskiem nastąpiło z uwagi na to, iż w budżecie na 2002r. nie planowano środków na remonty mieszkań. Ponadto, w przekonaniu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, istnieje obawa, że niecelowe by było przyznanie pomocy zwrotnej w przypadku, gdy dochód rodziny jest niższy od kryterium. Jednocześnie zaś wskazano, że rodzina M. P. kwalifikuje się do pomocy. M. P. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zasiłku stałego oraz na decyzję Kierownika Gminnego Ośrodek Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Podał, że jego rodzina liczy 5 osób i utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 533 zł, czterech zasiłków rodzinnych w łącznej wysokości 174,60 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 136,64 zł, w związku z czym dochód na osobę wynosi 168,85 zł i jest niższy od najniższej emerytury lub renty. Skarżący podniósł też, że brakuje mu co miesiąc pieniędzy na leki i żywność, jest całkowicie niezdolny do pracy z powodu choroby narządu ruchu, a jego żona z powodu sprawowania opieki nad dziećmi, nie może podjąć zatrudnienia poza miejscem zamieszkania. Ponadto sytuacja socjalno – bytowa zmusiła go do zadłużenia się w banku, którego nie jest w stanie spłacić. Mieszkają w wynajętym mieszkaniu, za które miesięczny czynsz wynosi 100 zł. Jego najmłodszy syn D. z powodu choroby wymaga stałej opieki lekarskiej oraz przyjmowania leków. W przekonaniu skarżącego, z uwagi na opisaną powyżej sytuację materialną jego rodziny, zaskarżone decyzje są niezgodne z prawem, w szczególności z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] nie była przedmiotem postępowania odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie – zgodnie z treścią art. 134 § 1 tejże ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu skutkuje uchyleniem decyzji. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz.U. nr 64 z 1998r., poz. 414 ze zm. ). M.P. w oparciu o tę ustawę domagał się przyznania mu uprawnienia do zasiłku stałego, o którym mowa w art. 27 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm. ). Treść unormowania wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że wszystkie wskazane w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Z akt sprawy wynika natomiast, iż skarżący i jego rodzina spełniają jedynie przesłankę związaną z kryterium dochodowym. Niekwestionowaną okolicznością są natomiast dane dotyczące sytuacji zdrowotnej skarżącego, który nie jest "osobą zdolną do podjęcia pracy", gdyż ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, w związku z czym z ZUS pobiera rentę. Również synowie skarżącego – D. P. i C. P. - nie są zaliczeni do osób niepełnosprawnych, co do których zachodziłaby konieczność sprawowania nad nimi opieki i pielęgnacji, o której mowa we wskazanym wyżej przepisie. Wynika to z załączonych do akt dokumentów w postaci orzeczeń o niepełnosprawności z dnia [...],[...]oraz [...] wydanych przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w R. Tak więc Sąd podziela stanowisko organu, że skarżący nie spełnia pozostałych przesłanek ustawowych, niezbędnych do uzyskania świadczenia w postaci zasiłku stałego, natomiast podnoszona przez M. P. argumentacja dotycząca trudnej sytuacji materialnej jego rodziny, nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Sąd podnosi jednak z urzędu, iż stosownie do treści art. 2a ust. 1 pkt 4 wskazanej wyżej ustawy o pomocy społecznej umiarkowany stopień niepełnosprawności, jaki jest orzeczony wobec skarżącego, jest równoznaczny z całkowitą niezdolnością do pracy, która z kolei legitymuje go do zasiłku stałego wyrównawczego ( art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy ), będącego świadczeniem obligatoryjnym ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998r. sygn. ISA 981/98 – LEX nr 45767). Ponieważ skarżący spełnia kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, okoliczności wskazane wyżej zdecydowały o konieczności uchylenia decyzji wydanych w przedmiocie zasiłku stałego przez organy obu instancji. Orzeczenie zawarte w punkcie 1-szym sentencji wyroku Sąd wydał w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ). Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji ( odmowa przyznania uprawnienia ) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) za bezprzedmiotowe. Odnośnie skargi M. P. na decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] Sąd stwierdza, że podlega ona odrzuceniu. Stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można bowiem wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. M. P., mimo prawidłowego pouczenia go o możliwości wniesienia odwołania od wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] nie skorzystał z tego środka, wnosząc przedmiotową skargę. Z tych względów Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 52 § 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).