II SA/Łd 1471/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie NSA Janusz Furmanek (spr.), p. o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] [...] w części określającej datę umorzenia pożyczki; 2/ orzeka, że do czasu uprawomocnienia się wyroku decyzja w części dotyczącej umorzenia pożyczki jest wykonalna; 3/ zasądza od Wojewody [...] na rzecz Z.J. kwotę 180 /sto osiemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Kierownik Rejowego Urzędu Pracy Nr [...] w Ł., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł., decyzją z dnia [...] [...] umorzył od dnia 1 maja 1996 r. część pożyczki z Funduszu Pracy w wysokości 730 zł, co stanowi 50 % kwoty pożyczki. Wyjaśnił, że w ocenie organu I instancji pożyczka została wydana prawidłowo, co potwierdza protokół z dnia [...]. Natomiast w dniu złożenia pierwszego wniosku o umorzenie pożyczki w 50 %, tj. w dniu 15 lipca 1992 r. pożyczkobiorca nie spełniał drugiego warunku tzn. nie prowadził działalności gospodarczej przez 24 miesiące gdyż w tym dniu działalność była prowadzona przez 19,5 miesiąca /od 4.12.1990 r. do 15.07.1992 r./. Wobec niespełnienia jednocześnie obu warunków wymagających umową brak było podstaw do umorzenia pożyczki w 50 % od 15 lipca 1992 r. Z przedstawionych w czerwcu 1992 r. zaświadczeń z urzędów skarbowych wynika, że działalność gospodarcza prowadzona od 4 grudnia 1990 r. do 1993 roku, a więc przez okres dłuższy niż 24 miesiące. W tej sytuacji pożyczka mogła zostać umorzona od 4 grudnia 1992 r. , ale tylko na wniosek pożyczkobiorcy. Z.J. taki wniosek złożył w dniu 17 maja 1996 r. W tej sytuacji organ administracyjny uznał za uzasadnione umorzenie kwoty pożyczki od 1 maja 1996 r. w kwocie 730 zł i dokonał ponownego rozliczenia pożyczki i odsetek: - naliczając odsetki umowne zgodnie z § 11 umowy pożyczki od 1.05.1996 r. od pomniejszonej kwoty kapitału o 730,00 zł i naliczając je wyłącznie do 31.01.1997 r. do czasu rozłożenia na raty - zaliczając wpłaty w pierwszej wysokości na kapitał, zgodnie z pismem RUP-[...] z dnia [...] nie naliczając odsetek za czas rozłożenia na raty od 31.01.1997 r. do całkowitej spłaty tj. do 31.03.1998 r. Biorąc powyższe pod uwagę kwota należności wyliczona na dzień 31.01.1997 r. po uwzględnieniu w 50 % umorzenia od 1.05.1996 r./ winna wynosić 1.796,38 złotych. Wobec spłaty przez pożyczkobiorcę należności rozłożonej na raty w kwocie 2.755,71 zł powstała nadpłata /2.755,71 zł - 1.796,38 zł/ na dzień 31.03.1998 r. w wysokości 959,33 zł tytułem nadpłaconych odsetek. Z.J. w odwołaniu od tej decyzji wniósł o ponowne rozliczenie pożyczki od lipca 1992 r. Uważa, że gdyby 50 % pożyczki zostało umorzone w 1992 r., to w 1996 r. okazałoby się, że pożyczka została spłacona w całości. Zdaniem odwołującego się odmowa umorzenia pożyczki w odpowiednim czasie spowodowała, że poniósł on znacznie straty finansowe, gdyż w wyniku długotrwałego postępowania spłacił w konsekwencji kwotę ok. 4.500 zł, podczas gdy przy umorzeniu 50 % pożyczki zgodnie z planem spłaty powinien spłacić kwotę 1750 zł. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że w lipcu 1992 r. Z.J. nie spełniał ustawowych przesłanek do umorzenia 50 % kwoty pożyczki /brak 24 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej/, a zatem żądanie rozliczenia pożyczki od lipca 1992 r. i zwrotu wyliczonej przez w/w nadpłaty jest całkowicie bezpodstawne. Tym bardziej brak jest podstaw, aby decyzję umarzającą w 50 % kwoty pożyczki od dnia 1.05.1996 r. uznać za decyzję sprzeczną z prawem, jak chce tego pożyczkobiorca, skoro dopiero w tej dacie wraz ze spełnieniem warunków do umorzenia 50 % kwoty pożyczki Z.J. złożył wniosek o takie umorzenie. Organ I instancji umarzając 50 % kwoty pożyczki od dnia 1.05.1996 r. dokonał ponownego rozliczenia pożyczki i odsetek, udzielając przy tym ulg w spłacie należności Funduszu Pracy /naliczenie odsetek umownych od pozostałej po umorzeniu kwoty pożyczki od 1.05.1996 r. do 31.01.1997 r., zaliczanie wpłat w pierwszej kolejności na kapitał, nie naliczenie odsetek za okres rozłożenia na raty od 31.01.1997 r. do dnia całkowitej spłaty zadłużenia/. W związku z powyższym na dzień całkowitej spłaty zadłużenia tj. 31.03.1998 r. wyliczono nadpłatę odsetek w wysokości 959,33 zł i wyłącznie ta kwota pozostaje do dyspozycji odwołującego się. Umowa o pożyczkę zawarta w dniu 21.09.1990 r. jest umową cywilnoprawną i zawiera w swej treści prawa i obowiązki umawiających się stron. Jakkolwiek Z.J. w odwołaniu wskazuje również na problemy z prowadzeniem działalności gospodarczej, niemniej jednak warunki umowy nie przewidywały zróżnicowania skutków od przyczyn, z powodu których umowa ta nie była realizowana /pożyczkobiorca nie spłacał rat pożyczki i odsetek w wysokości i terminach określonych w planie spłaty pożyczki/. Z.J. podpisując umowę godził się na zawarte w niej warunki, dlatego te nie może obecnie powoływać się na to, że są one zbyt restrykcyjne. Z.J. w skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Organ administracyjny wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów wskazanych przez skarżącego. Zgodnie jednak z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm./ Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.18 ust.4 ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity obowiązujący w dniu wydania decyzji / Dz.U z 1991 r. Nr 6, poz.56 ze zm./ pożyczka może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 %, pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Jak wynika z powyższego przepisu właściwy organ administracji publicznej może jedynie - po spełnieniu przesłanek określonych w ustawie i w umowie - orzec o umorzeniu pożyczki. Przepis ten - zdaniem Sądu w tym składzie - nie daje temu organowi prawa do określania daty, od której umorzono pożyczkę. Również z § 2 ust.5 umowy nie wynika, aby strony przyznały takie prawo organowi administracyjnemu. Stosownie do tego paragrafu umowy "kwota główna pożyczki /bez odsetek/ zostanie umorzona na wniosek pożyczkobiorcy w 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej przez bezrobotnego / pożyczkobiorcę/ przez nieprzerwany okres 24 miesięcy oraz wydatkowania pożyczki na cel określony w niniejszej umowie". Określenie tej daty spowodowało, że organ w uzasadnieniu decyzji "rozliczył" kwotę pożyczki, czego nie miał prawa. Umowa pożyczki zawarta w dniu 21 września 1990 r. zawarta pomiędzy Rejonowym Biurem Pracy w Ł. a Z.J. była podstawą powstania stosunków cywilnoprawnych /art.1 i 720-724 k.c./, a do rozstrzygnięcia sporów z tego stosunku są właściwe sądy powszechne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej art.2 § 1 i § 2 kpc. Dotyczy to również sporów co do terminu spłaty pożyczki, daty od której powinny być liczone odsetki, terminu spełnienia warunków umożliwiających umorzenie pożyczki w 50 %, skutków decyzji o umorzeniu pożyczki w 50 % , na wysokość kwoty odsetek, kwot należnych stronom umowy. Przepis szczególny bowiem nie przyznał organowi administracyjnemu kompetencji w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe należy podkreślić jeszcze raz, że organ - stosownie do art.18 ust.4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - mógł jedynie /po spełnieniu przez skarżącego określonych w tym przepisie warunków/ orzec o umorzeniu pożyczki w określonej wysokości. Nie mógł określać daty, od której pożyczka podlegała umorzeniu i rozstrzygać o kwocie należnej skarżącemu od organu. Tym samym naruszył przepis art.18 ust.4 ustawy o zatrudnieniu ... i dlatego obie decyzje podlegały uchyleniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art.200 tej ustawy.