II SA/Łd 15/09

Dnia 25 lutego 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R.A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. LF II SA/Łd 15/09 Uzasadnienie R.A. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I instancyjnego dotyczącego zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z rodzicami J. i H. A. oraz dziadkiem S.A. We wniosku podał, ze utrzymuje się jedynie z gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,59 ha (1,24 ha przeliczeniowych). Nie wykazał innego majątku. Dodał, że rodzice prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni 24,27 ha (14,54 ha przeliczeniowych). Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2009 r., wezwano stronę do: - określenia wysokości osiąganych dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,59 ha, w tym przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego; - przekazania informacji o otrzymywanych świadczeniach budżetowych, w szczególności zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o otrzymywanych przez skarżącego w dopłatach bezpośrednich i ewentualnych innych świadczeniach budżetowych za dwa ostatnie lata; - określenia wysokości osiąganych przez J. i H. A. dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 24,27 ha, w tym przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego; - przekazania informacji o otrzymywanych przez J. i H. A. świadczeniach budżetowych, w szczególności zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o otrzymywanych przez skarżącego w dopłatach bezpośrednich i ewentualnych innych świadczeniach budżetowych za dwa ostatnie lata; - nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz J. i H. A. i S.A. rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące - złożenia zaświadczenia o wysokości renty otrzymywanej przez S.A., w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy Wezwanie odebrane zostało przez skarżącego w dniu 2 lutego 2009 r. Do dnia dzisiejszego skarżący nie złożył żądanych dokumentów i wyjaśnień. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącego sytuację rodzinną i materialną, należy stanąć na stanowisku, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznać należało za daleko niewystarczające. Pomijając już fakt niezwykle lakonicznego uzasadnienia faktycznego wniosku (poza stwierdzeniem, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych), nie znalazły się w nim żadne okoliczności wskazujące na trudną sytuację życiową, materialną czy zdrowotną skarżącego. Z uwagi na ten fakt referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na obiektywną oceną jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Tymczasem skarżący nie przedstawił żądanych informacji. Pozbawił tym samym referendarza sądowego możliwości pełnej oceny jego zdolności płatniczych, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niezależnie do wskazanej okoliczności dodać należy, iż sytuacja majątkowa osób znajdujących się we wspólnym ze skarżącym gospodarstwie domowym znana jest referendarzowi sądowemu z urzędu. Informacje takie złożone zostały w sprawie o sygnaturze akt II SA/Łd 14/09, ze skargi H. i J. A. na tą samą decyzję Wojewody [...] z dnia [...]. Z informacji tam zawartych wynika, że rodzice skarżącego – J. i H. A. - utrzymują się z gospodarstwa rolnego o powierzchni 24,27 ha, z którego dochód określili na 1090 zł miesięcznie na każdego z nich. Z kolei S.A. pobiera rentę w wysokości 663 zł, (łączny dochód z tego tytułu w 2007 r. wyniósł 7 958,26 zł brutto – 7 018,26 zł po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy, a nie pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne). Z zaświadczenia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia 6 lutego 2009 r. wynika, że J.A. w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 31 stycznia 2007 r. pobrał płatności do produkcji rolnej w łącznej wysokości 43 358,28 zł. Z kolei z wyciągu z rachunku bankowego za okres od 30 listopada 2008 r. do 9 lutego 2009 r. wynika, że wpływ na rachunek wyniósł łącznie 31 801,39 zł, zaś po stronie "winien" odnotowano kwotę 43 812 zł. Saldo w dniu 9 lutego 2009 r. wynosiło 23 095,05 zł. Podatek rolny ustalony dla J.A. na rok 2008 wyniósł 82 zł, a dla R.A. – 17 zł. Z kolei łączne zobowiązanie pieniężne ustalone dla H.A. na 2009 r. wynosi 470 zł. Skarżący mieszkają w domu o powierzchni 148 m2. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom. Ponadto z informacji uzyskanych z urzędu przez referendarza sądowego wynika, że sytuacja majątkowa osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym jest na tyle dobra, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy. J. i H. A. prowadzą działalność rolniczą, z której zadeklarowali łącznie 2180 zł dochodu (po 1090 zł na każdego z nich). W okresie bezpośrednio następującym po złożeniu skargi odnotowywali wpływy na rachunki bankowe w wysokości znacznie przekraczającej koszty postępowania sądowego (w niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 500 zł) – w dniu 12 grudnia 2008 r. wpłynęła na ich konto od Spółdzielni Dostawców Mleka w W. kwota 14 874,26 zł, a w dniu 14 stycznia 2009 r., od tego samego podmiotu, kwota 15 726 zł. Wprawdzie w tym samym czasie odnotowali ubytek środków z rachunku przewyższający wpływy, jednakże i tak saldo na koncie wynosiło na dzień 9 lutego 2009 r. 23 095,05 zł. Ponadto systematyczność wpłat od Spółdzielni Dostawców Mleka sugeruje, iż jest to ich stały dochód. Rodzice skarżącego otrzymują również wysokie kwoty dopłaty do produkcji rolnej (płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 32 246,55 zł oraz płatność w ramach środków towarzyszących w kwocie 11 111,73 zł - łącznie w 2006 r. 43 358,28 zł). Posiadanie środków majątkowych w kwocie wielokrotnie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych w sprawie pozwala sądzić, iż ich drobną część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, mogą przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych pozostającego z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym syna, jak i wynajęcie profesjonalnego doradcy. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. LF