II SA/Łd 150/06

Dnia 25 kwietnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie: Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant referent stażysta Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2006 roku sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił A. P. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w obozie hitlerowskim. W uzasadnieniu tegoż postanowienia powołał przepis art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 3 k.p.a., wywodząc, iż w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, prośbę tą należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin, tzn. złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zauważył również, iż przywrócenie terminu do złożenia tej prośby jest niedopuszczalne. Wskazał nadto, iż decyzja z dnia [...] nr [...] odmawiająca przyznania A. P. uprawnień kombatanckich została odebrana przez stronę w dniu 28 czerwca 2004r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadano listem poleconym w Urzędzie Pocztowym w Z. w dniu 15 lipca 2004r., a więc z uchybieniem terminu. Podkreślił, iż wraz z tym wnioskiem strona wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia tegoż wniosku, ale nie podała, ani przyczyny, ani daty powstania tegoż uchybienia. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie A. P. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu przyznała, iż uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a jako przyczynę tegoż opóźnienia podała okoliczność ukończenia 77 lat oraz potwierdzony załączoną kopią wypisu z orzeczenia Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia (data nieczytelna) fakt przebywania od 1989r. na I grupie inwalidzkiej. Wyjaśniła nadto, iż jest starą schorowaną kobietą, a jej stan zdrowia jest taki, że wielokrotnie kilka czy kilkanaście dni leży w łóżku i nie wychodzi z domu. W odczuciu skarżącej, spełnia ona wszystkie warunki by otrzymać uprawnienia kombatanckie, a niezawionione uchybienie terminu pozbawiło ją dochodzenia uprawnień. Podkreśliła, iż nie oczekuje czegoś co jej się nie należy, a żadne urzędy nie powinny spraw załatwiać bezdusznie, za każdą sprawą kryje się człowiek i najważniejsze jest rozstrzygnięcie merytoryczne. Oświadczyła, że gdyby nie miała merytorycznie racji to pogodziłaby się z decyzją. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić je, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeśli stwierdzi: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżone przez A. P. postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w obozie hitlerowskim, zakończonej decyzją z dnia [...] nr [...], Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, w szczególności zaś art. 58 ustawy z 14 czerwca 1960 r - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póż. zm.), zwanej dalej k.p.a. Przede wszystkim podkreślić należy, iż od decyzji Kierownika Urządu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zamiast odwołania przysługuje wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Stosownie bowiem do art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. Zgodnie zaś z art. 127 § 3 i 129 § 2 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, zaś odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Wniesienie przez stronę z uchybieniem powyższego terminu odwołania czy wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest – stosownie do art. 134 kpa - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu nie pozbawia jednakże strony możliwości obrony jej interesów. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do treści § 2 powołanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie, stosownie do przepisu art. 59 § 2 k.p.a., organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, odpowiednio także wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Ustanowiona w powołanych przepisach instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania, uchybiony termin do dokonania czynności należy bowiem przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki, a mianowicie strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania. W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, iż A. P. uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania jej uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim, decyzja ta, co stwierdza data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, została bowiem doręczona A. P. w dniu 28 czerwca 2004r., a wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca złożyła w dniu 15 lipca 2004r. (data stempla pocztowego). Okoliczność uchybienia terminu potwierdza także treść pisma skarżącej złożonego w dniu 6 grudnia 2004r. zatytułowanego "Odwołanie", w którym skarżąca zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i skargi do sądu administracyjnego w słowach "chyba faktycznie wniosek złożony został po terminie. Ale chcę uzasadnić opóźnienie" czy "niezawiniona formalność – uchybienie terminowi – na którą faktycznie nie miałam wpływu pozbawia mnie dochodzenia uprawnień". Spór między stronami dotyczy natomiast tego, czy skarżąca spełniła wynikające ze wskazanego wyżej przepisu art. 58 k.p.a. przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W ocenie Sądu, wniosek A. P. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie spełnia wszystkich tych przesłanek. Przede wszystkim wniosek ten został złożony z uchybieniem 7 - dniowego terminu. Skoro bowiem skarżąca informację o uchybieniu terminu powzięła w dniu 24 listopada 2004r., kiedy to Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych doręczył jej postanowienie z dnia [...] nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, to od tegoż dnia należało liczyć siedmiodniowy termin do wniesienia tegoż wniosku, zwłaszcza, że ze złożonego w dniu 15 lipca 2004r. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie wynika jakoby skarżąca miała świadomość uchybienia terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. W piśmie tym skarżąca stwierdza bowiem jedynie, iż w toku postępowania nie mogła dostarczyć żądanych przez organ dokumentów nie ze swojej winy. To zaś oznacza, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu zaczął swój bieg w dniu 25 listopada 2004r., a zakończył w dniu 1 grudnia 2004r. Tymczasem z załączonych akt sprawy wynika, iż wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła w dniu dnia 6 grudnia 2004r. w piśmie zatytułowanym "Odwołanie" (data prezentaty na piśmie). Nadto zauważyć należy, iż skarżąca w swoim wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uprawnień kombatanckich. Z wniosku tego wynika bowiem jedynie, iż zwłoka w zaskarżeniu decyzji "pierwszej instancji" nastąpiła z powodu złego stanu zdrowia oraz mniejszej sprawności spowodowanej inwalidztwem pierwszej grupy. Okoliczności te, zdaniem Sądu, nie uniemożliwiały dokonania przez skarżącą wskazanych czynności, czy to osobiście, czy to przy pomocy innej osoby. Aby można było uwzględnić wniosek A. P. konieczne było wskazanie przez skarżącą przyczyny, z powodu której w okresie od 29 czerwca 2004r. do 15 lipca 2004r. nie była w stanie złożyć wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Nie bez znaczenia dla oceny tej przesłanki, w ocenie Sądu, ma też zawarte we wniosku o przywrócenie terminu wyjaśnienie skarżącej, iż udała się ona do Archiwum Państwowego w Ł.. Skoro bowiem skarżąca mimo złego samopoczucia i mniejszej sprawności była w stanie udać się do Archiwum Państowego celem uzyskania dokumentów potwierdzających jej pobyt w obozie, to również nie było przeszkody do złożenia spornego wniosku. Także wskazane w skardze okoliczności ukończenia 77 lat, przebywania na I grupie inwalidzkiej czy wielokrotne przebywanie nawet po kilkanaście dni w łóżku i nie opuszczanie mieszkania nie uprawdopodobniają przeszkody w dokonaniu czynności w terminie. Przy ocenie przesłanki braku winy należy bowiem brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA Z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). Nadto podkreślić należy, iż brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, czyli powinna ona stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. Przyjęcie zaprezentowanej konstrukcji prawnej oznacza, iż od uznania organu administracji publicznej zależy ocena w jakim stopniu dana informacja uprawdopodobnia fakt przytoczony przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1999r., IV SA 1153/96, Lex nr 45637). Podkreślić również należy, iż wniesiona przez A. P. skarga nie potwierdza w żaden sposób naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym, w tym o postępowaniu dowodowym i wyjaśniającym, jest ona lakoniczna i zwięzła. Mimo więc, dostrzegania trudnej sytuacji osobistej i zdrowotnej skarżącej, Sąd, będąc związany obowiązującymi przepisami prawnymi, nie mógł uwzględnić skargi. Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej ustawy za zbędne. Mając na uwadze fakt, iż postanowienie z dnia [...] nr [...] nie narusza przepisów prawa procesowego, które w istotny sposób mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i nie dostrzegając z urzędu innych wad, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.