II SA/Łd 151/24

Dnia 10 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2023 r. nr 237/2023 w przedmiocie wniesienia z uchybieniem terminu zażalenia na postanowienie nakładające obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej budynku 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M.A. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] lok. [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, postanowieniem z 20 grudnia 2023 r., wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), stwierdził, że zażalenie S.P. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bełchatowie z 17 października 2023 r., którym nałożono na S.P. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej budynku usługowego, zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 141 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że PINB w Bełchatowie prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego nieużytkowanego budynku usługowego, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], miasto B. (w granicy z działką nr [...]). W toku tegoż postępowania organ szczebla powiatowego postanowieniem z 17 października 2023 r., nr 296/2023, na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na S.P. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej, dotyczącej wskazanego budynku usługowego, w terminie do 30 listopada 2023 r.. od którego stronom przysługiwało prawo wniesienia zażalenia w terminie 7 dni, od dnia jego doręczenia. Organ dodał, że z akt sprawy wynika, że odbiór w/w postanowienia przez S.P. miał miejsce 6 listopada 2023 r., a zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął 13 listopada 2023 r. w dzień, który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy ani sobotą. Doręczenie przesyłki pocztowej zawierającej postanowienie nastąpiło z zachowaniem zasad statuowanych normą art. 42 i 43 k.p.a. tymczasem zażalenie na postanowienie z 17 października 2023 r., zostało złożone przez S.P. osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji 15 listopada 2023 r., zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. W skardze S. P. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem. Zaznaczył, że prosił organ o dostarczenie mu całości postanowienia, a takowego nigdy mu nie doręczono, a brak pouczenia nie może skutkować negatywnymi dla mnie konsekwencjami, zważywszy na jego wiek i stan zdrowia. Dodał, że nie udzielono mu wystarczającej pomocy w urzędzie i nie uznano jego pisma, jako wniosku o przywrócenie terminu, pomimo że powinno to być tak uznane przez urząd. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W piśmie datowanym na 30 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, iż nie pozostały one uiszczone w całości ani w części. W uzasadnieniu wyjaśnił, że ze stanowiska skarżącego wyrażonego w toku całego postępowania wynika, że nie otrzymał on kompletnego postanowienia nr 296/2023 z 17 października 2023 r. wydanego przez PINB w Bełchatowie, gdyż, jak twierdzi otrzymał jedynie pierwsze dwie strony z trzech bez pouczenia o terminie i sposobie zaskarżenia. Wynika to min. z pisma skarżącego doręczonego do PINB w Bełchatowie 20 listopada 2023 r. (o którym mowa w piśmie tegoż organu z dnia 30 listopada 2023 r. k. 194) czy też pisma kierowanego do WSA w Łodzi z 15 marca 2024 r. w sprawie niniejszej. Skarżący zasygnalizował zatem wyraźnie organowi, iż nie otrzymał kompletnego pisma i wnosił o jego przesłanie w całości - wraz z odpowiednim pouczeniem. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. jednym ze składników decyzji administracyjnej jest pouczenie o prawie wniesienia odwołania, oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania, powództwa do sądu powszechnego, sprzeciwu od decyzji lub skargi do sądu administracyjnego, a także o trybie dokonywania tych czynności. Tym samym złożenie przez skarżącego zażalenia z 15 listopada 2023 r. nie może zostać zasadnie uznane za wniesione z uchybieniem terminu skoro brak jest dowodów ze strony organu, iż skutecznie pouczył skarżącego o sposobie i terminie na złożenie środka odwoławczego, a skarżący już wcześniej sygnalizował niekompletność otrzymanego z organu pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – p.p.s.a ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie naruszono reguł postępowania administracyjnego, ewentualnie czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. W wyniku kontroli sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienia uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.); stwierdza nieważność aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.). Należy przy tym podkreślić, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. [...]0 p.p.s.a.). Przedmiotowa skarga dotyczy postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły art. 134, w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Po myśli art. 141 § 1 i 2 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.). Z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika jednoznacznie, iż odwołanie zostało w niniejszej sprawie wniesione po liczonym w powyższy sposób terminie. Jak wynika z nadesłanej kserokopii zwrotnego potwierdzenie odbioru (k – 113 akt sądowych) postanowienie z 17 października 2023 r., nr 296/2023, nakładające na skarżącego, w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej, zostało doręczone skarżącemu 6 listopada 2023 r. Zażalenie zostało natomiast wniesione 15 listopada 2023 r., zatem po terminie który upływał 13 listopada 2023 r. Zaznaczyć przy tym należy, że w treści zażalenia skarżący nie podnosi okoliczności otrzymania niekompletnego postanowienia z 17 października 2023 r., kwestionując jedynie zasadność nałożonego tym postanowieniem obowiązku. Dopiero w piśmie złożonym 20 listopada 2023 r. wskazał, że otrzymał niekompletne postanowienie. Prawidłowo zatem Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi stwierdził w zaskarżonym postanowieniu uchybienie terminu do wniesienia zażalenia złożonego 15 listopada 2023 r. na podstawie art. 134 k.p.a. Dokonanie oceny w zakresie uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia odwołania (zażalenia) jest proste i ogranicza się jedynie do kwestii proceduralnej. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 (zob. wyrok NSA w Łodzi z 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95), przy czym stwierdzenie uchybienia terminowi wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (wyrok NSA w Gdańsku z 29 stycznia 1997 r., I SA/Gd 1482/96). W takiej sytuacji organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co wynika z przepisu art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (zob. wyrok NSA w Katowicach z 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94). Nawet nieznaczne przekroczenie terminu wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia temu terminowi (wyrok NSA w Łodzi z 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95). Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ administracji wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Organ nie może bowiem w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (wyrok NSA z 27 marca 2024 r., I OSK 318/23). Sąd poglądy te podziela. Odnosząc się do kwestii doręczenia niekompletnego postanowienia o nałożeniu obowiązku przedłożenie ekspertyzy technicznej podkreślić należy, że skarżący nie kwestionował daty doręczenia mu tegoż postanowienia, a jedynie powoływał się na to, że doręczono mu je bez ostatniej strony, która zawierała pouczenie o terminie jego zaskarżenia. Ta ewentualna okoliczność nie miała jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, może natomiast ewentualnie stanowić okoliczność, podlegającą weryfikacji w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem sądu, nawet przy hipotetycznym założeniu, iż istotnie stronie doręczone zostało orzeczenie niekompletne (nie zawierające 3 strony uzasadnienia i pouczenia), co uniemożliwiło skarżącemu wniesienie zażalenia w terminie, doręczone postanowienie zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Po pierwsze w aktach znajduje kompletne postanowienie z 17 października 2023 r., którym nałożono na S.P. obowiązek dostarczenie ekspertyzy technicznej dotyczącej budynku usługowego, zawierające (jak wynika z jego systematyki) rozstrzygnięcie, wskazujące na organ orzekający oraz stronę do której jest skierowania oraz podpis osoby uprawnionej. Po drugie jak wynika z rozdzielnika zostało doręczone także pozostałym stronom postępowania, co nie jest kwestionowane. Dla porządku dodać wypada, że zgodnie z treścią art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Sąd podziela jednocześnie prezentowany w orzecznictwie pogląd, że brak informacji co sposobu wniesienia środków prawnych nie oznacza, że termin do złożenia stosownych środków zaskarżenia nie rozpoczyna biegu w ogóle. Tym samym art. 112 k.p.a. dla strony błędnie pouczonej stanowi gwarancję skutecznego uchylenia się od skutków uchybienia terminu stanowiącego skutek zastosowania się do błędnego pouczenia, ale przy zastosowaniu środków prawnych przewidzianych w danym postępowaniu, pozwalających na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. Takim środkiem jest złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na skutek braku lub błędnego pouczenia (por. wyroki NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1363/15; z 7 września 2016 r., II FSK 2125/14; z 29 sierpnia 2017 r., II GSK 3250/15; z 23 maja 2013 r., II FSK 1804/11; z 15 marca 2013 r., I OSK 1330/12; z 7 października 2020 r., II OSK 1640/18; z 6 lipca 2020 r., I OSK 3013/19; postanowienia NSA z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1605/23; z 11 kwietnia 2024 r., II OZ 190/24). Reasumując, w ocenie sądu, postępowanie przed organem drugiej instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, a zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763). dc