II SA/Łd 1518/01

WyrokWSA w Łodzi2004-03-24

Skład orzekający: A. Stępień, J. Sekunda – Lenczewska, A. Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zatrudniona w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956, która uzyskała uprawnienia kombatanckie z tytułu prześladowań rasowych i pobytu w getcie, może zostać pozbawiona tych uprawnień, jeśli nie przedstawi dowodów na skierowanie do służby przez organizacje niepodległościowe lub zwerbowanie przez nie w celu udzielenia pomocy?
Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko organu, że osoba zatrudniona w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 podlega pozbawieniu uprawnień kombatanckich, nawet jeśli pierwotnie uzyskała je z tytułu prześladowań rasowych. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy osoba udowodni, że do służby została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez nie zwerbowana w celu udzielenia pomocy. Brak takich dowodów skutkuje utrzymaniem w mocy decyzji o pozbawieniu uprawnień.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu A.S. uprawnień kombatanckich, które uzyskał z tytułu osadzenia w getcie. Organ ustalił, że A.S. był funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa publicznego w latach 1952-1956. A.S. odwołał się, twierdząc, że był represjonowany po zwolnieniu z pracy w ramach "czystki moczarowskiej" i że jego uprawnienia przyznano mu z tytułu prześladowań rasowych. Organ utrzymał decyzję w mocy, a następnie WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA : A. Stępień, Sędziowie Sędzia WSA : J. Sekunda – Lenczewska, p.o. Sędziego WSA : A. Blewązka, Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy z wniosku A.S. o ustanowienie adwokata na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił uprawnień kombatanckich A.S.. W jej uzasadnieniu podał, że A. S. uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie decyzji ZW ZBoWiD w W. z dnia [...] z tytułu osadzenia w getcie na skutek prześladowań rasowych od października 1940r. do grudnia 1941r. Jednakże z zaświadczenia Biura Ewidencji i Archiwum UOP Nr [...] z dnia [...] i akt kombatanckich wynika, że w/w był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego w charakterze funkcjonariusza. Z uwagi na powyższe, powołując się na treść art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a wskazanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Jednocześnie podał też, iż A. S. nie przedłożył dowodów na to, że do wymienionych w art. 21 ust. 2 pkt 4 powołanej ustawy służb i organów był skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy. Uznając powyższe rozstrzygnięcie za krzywdzące i niesprawiedliwe, A. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołujący się podał, że przedstawił wiele dowodów na to, iż po zwolnieniu go z pracy w 1963r. z przyczyn rasowych, w ramach tzw. "czystki moczarowskiej" był represjonowany niemal w taki sam sposób, jak osoby ze środowisk niepodległościowych, a uprawnienia kombatanckie uzyskał z tytułu prześladowań rasowych w okresie okupacji hitlerowskiej i pobytu w getcie, w którym stracił najbliższych członków rodziny. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz w zw. ze wskazanymi wyżej przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu opisanej powyżej decyzji. A. S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Kierownika Urzędu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił brak obiektywizmu i wydanie go w oparciu o tendencyjny przepis. Skarżący podał też, iż w aktach administracyjnych znajdują się dowody świadczące o tym, iż nie zajmował stanowisk ani nie sprawował funkcji oraz nie walczył ze zbrojnym podziemiem. Do jego obowiązków w okresie od września 1953r., tj. od chwili podjęcia pracy po ukończeniu szkoły, do 1956r. należały wyłącznie zagadnienia gospodarcze, związane z funkcjonowaniem przemysłu lekkiego, bez prowadzenia pracy agenturalnej, o czym świadczą jego akta personalne w MSW. Jednakże, nawet przy wykonywaniu tych prac uznawano go za pracownika niewygodnego, gdyż już w 1956r. zamierzano go zwolnić, co jednak wówczas nie nastąpiło z uwagi na poważną wadę wzroku uniemożliwiającą mu pracę w wyuczonym zawodzie. W dniu 10 lutego 1964r. w ramach "czystki moczarowskiej" zwolniono go jako osobę podejrzaną politycznie i niegodną zaufania, a po tym fakcie on i jego rodzina byli taktowani tak, jak osoby ze środowisk niepodległościowych, w związku z czym m.in. utrudniano mu podjęcie innego zatrudnienia i stosowano inne szykany. Ponadto skarżący ponownie podkreślił, iż uprawnienia kombatanckie przyznano mu z tytułu prześladowań rasowych i pobytu w getcie, w którym stracił całą rodzinę. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i podnosząc, iż okoliczności w niej podniesione nie mają wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że organ przy wydaniu niniejszej decyzji nie dopuścił się naruszenia przepisów w sposób, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie, dlatego też skargę oddalił. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn. Dz.U. nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.). Sąd podziela stanowisko organu, że w myśl wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu przepisów zachodził obowiązek wydania decyzji pozbawiającej skarżącego przyznanych mu w 1984r. przez ZBoWiD uprawnień kombatanckich. Zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy – uprawnienia kombatanckie określone w ustawie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie natomiast do treści art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy – pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. Z art. 21 ust. 3, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, wynika, że nie stosuje się ust. 2 pkt 4 lit. "a" i "b" tego przepisu wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Akta przedmiotowej sprawy wskazują w sposób bezsporny, że A. S. był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1952-1956 w charakterze funkcjonariusza. Okoliczność ta potwierdzona jest pismem Urzędu Ochrony Państwa - Biura Ewidencji i Archiwum z dnia [...]. Sam skarżący faktu tego nie kwestionuje, podnosząc jedynie, że organy bezpieczeństwa po wyrzuceniu go z pracy w 1963r. z przyczyn rasowych – "czystki moczarowskiej" przez niemal cały okres istnienia PRL-u traktowały go jak ludzi ze środowisk niepodległościowych. Jak jednak wynika ze wskazanego wyżej przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach (...), o którego treści A. S. był poinformowany przez Kierownika Urzędu po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, jedyną przesłanką niepozbawiania skarżącego przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich było przedłożenie przez niego dowodów, iż do organów bezpieczeństwa został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub, że przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy. Skarżący dowodów takich nie przedłożył, ani nawet nie stawiał tego typu zarzutów. Dlatego też nie może mieć znaczenia dla wyniku sprawy argumentacja wskazana przez A. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy w skardze ( por. np. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 października 2002r. sygn. OPS 2/02 - ONSA 2003/2/42 i wyroki NSA: z dnia 11 października 2000r. sygn. V SA 190/00 - LEX nr 79354 i z dnia 15 grudnia 2000r. sygn. V SA 735/00 - LEX nr 79352 ). Reasumując, ze względu na to, że wskazane w decyzji przepisy stanowią samodzielną podstawę prawną do pozbawienia uprawnień kombatanckich, dlatego też zaskarżoną decyzję należy uznać za zgodną z obowiązującymi przepisami. Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło