II SA/Łd 1522/01

WyrokWSA w Łodzi2004-03-24

Skład orzekający: A. Stępień, J. Sekunda-Lenczewska, A. Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy służba w Milicji Obywatelskiej w okresie od stycznia do października 1945 r., w tym udział w walkach z okupantem lub z reakcyjnym podziemiem, może stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich w świetle ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w szczególności czy pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy jest zasadne, gdy osoba uzyskała je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że służba w Milicji Obywatelskiej, nawet jeśli obejmowała walki z okupantem lub reakcyjnym podziemiem w okresie przejściowym, nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy o kombatantach. Osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, podlegają pozbawieniu tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie ubiegającej się o nie.
Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił C. T. uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej w okresie walk o utrwalenie władzy ludowej. Organ uznał, że C. T. uzyskał uprawnienia wyłącznie z tego tytułu, co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach uzasadnia pozbawienie tych uprawnień. Po utrzymaniu w mocy pierwszej decyzji przez organ II instancji, C. T. wniósł skargę do WSA, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i twierdząc, że walczył z okupantem, a nie utrwalał władzy ludowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: A. Stępień, Sędziowie Sędzia WSA: J. Sekunda-Lenczewska (spr.), p.o. Sędziego WSA: A. Blewązka, Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę Decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił C. T. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w S. decyzją z dnia [...] z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej w szeregach Milicji Obywatelskiej od 19 stycznia 1945r. do 30 kwietnia 1945r. oraz od 15 maja 1945r. do 20 października 1945r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podał, że C. T. w okresie zaliczonym przez ZW ZBoWiD jako działalność kombatancką pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W związku z czym stwierdził, że C. T. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Ponadto, powołując się na wyżej wskazany przepis oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego podniósł, iż w takim wypadku nie jest zobowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 w/w ustawy. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, C. T. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, iż w rzeczywistości uczestniczył w walkach zbrojnych z niemieckim okupantem we wskazanym wyżej okresie, a później zwolnił się z Milicji Obywatelskiej. Decyzją z dnia [...], Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W jej uzasadnieniu ponownie wskazał, iż C. T. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" za służbę w Milicji Obywatelskiej, która nie była służbą zmilitaryzowaną. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podniósł ponadto, że zgodnie z uchwałą NSA z dnia 12 czerwca 2000r., OSP 5/00 jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej bez względu na zajmowane stanowisko służbowe nie mogą być uznane za działalność kombatancką. W związku z czym, ponownie stwierdził, że C. T. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", co uzasadnia decyzję o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.). W dniu 26 lipca 2001r. C. T. wniósł do Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi skargę na powyższą decyzję domagając się jej zmiany i przywrócenia mu uprawnień kombatanckich. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu przez organ administracji, iż uprawnienia kombatanckie skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i za służbę w Milicji Obywatelskiej, gdy tymczasem od 19 stycznia 1945r. do 30 kwietnia 1945r. walczył z okupantem o wyzwolenie, gdyż był to jeszcze czas wojny, o czym ma świadczyć treść zaświadczenia z dnia [...], Nr [...] ZW ZBoWiD w S.. Ponadto, podniósł on, iż nie walczył z reakcyjnym podziemiem. W odpowiedzi na skargę, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit.b); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit.c). W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie wymienionym powyżej, a tym samym skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu administracji publicznej o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich stanowi przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Z brzmienia tego przepisu wynika, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż te, które są wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz 4 tej ustawy, natomiast uprawnienia kombatanckie zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący uprawnienia kombatanckie nabył na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, pełniąc służbę w organach Milicji Obywatelskiej w okresie od 19 stycznia 1945 r. do 30 kwietnia 1945 r. i od 15 maja 1945r. do 20 października 1945 r. Powyższe wynika jednoznacznie z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, a w szczególności z zaświadczenia KWMO w Z. z dnia [...] oraz z zaświadczenia KWMO w Ł. z dnia [...]. Oba te dokumenty potwierdzają służbę skarżącego jako funkcjonariusza MO i udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem. Nadto, w dokumencie z dnia [...] Zespół do Spraw Przeglądu Akt Członków ZBoWiD w S. stwierdził, że C. T. jest upoważniony do korzystania ze świadczeń, z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 19.01.1945r. do 30.04.1945r. i od 15.05.1945r. do 20.10.1945r. /łącznie 10 miesięcy/. W odwołaniu do Głównej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Głównego ZBoWiD w W. z dnia [...] skarżący pisząc o okresie swojej służby stwierdza: "(...) był to jeszcze czas wojenny a i po kapitulacji Niemiec nie było za wesoło. Chyba była to walka z reakcyjnym podziemiem". W zaświadczeniu ZBoWiD Nr [...] widnieje adnotacja "(...)Walki zbrojne w okresie od 15 maja 1945r. do 20 października 1945r. i od 1945r. Zaliczone wyżej okresy stanowią łącznie 10 /dziesięć/ miesięcy". W świetle powyższych dokumentów organ prawidłowo ocenił przesłanki art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uznając, że służba w MO nie może być uznana jako działalność kombatancka (por. wyrok SN z dnia 9.02.2001r. III RN 59/00, OSNP 2001/19/572, wyrok SN z dnia 20.02 2002r. III RN 216/00, Wokanda 2002/10/26, wyrok SN z dnia 18.01.2002r. III RN 191/00, Prok. i Pr. 2002/5/53, wyrok SN z dnia 11.01.2002r. III RN 177/00, OSNP 2002/9/201, wyrok NSA z dnia 04.09.2001r. V S.A. 41/01, LEX nr 50157). Skarżący wywodzi w skardze, że uprawnienia kombatanckie przysługiwać mu powinny z "(...) uwagi na fakt, że od 19 stycznia 1945r. do 30 kwietnia 1945r. walczył z okupantem, o wyzwolenie kraju i że był to czas wojny, walczyło się z Niemcami, a nie utrwalenie władzy ludowej. Była to więc walka zbrojna a nie walka zbrojna o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, co wynika z zaświadczenia nr [...]". W kontekście powołanych wyżej dokumentów argumentacja skarżącego, co do przesłanek mających uzasadniać zachowanie uprawnień kombatanckich nie znajduje oparcia w cytowanych przepisach. Skarżący nie podał żadnych innych okoliczności ani dowodów , które mogłyby wskazywać na zachowanie przez niego uprawnień kombatanckich w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a podkreślenia wymaga, że ciężar dowiedzenia okoliczności uzasadniających uzyskanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie, która ubiega się o takie uprawnienia. Nie spełnia tego wymogu ani ogólnikowe twierdzenie skarżącego, że walczył z okupantem, o wyzwolenie kraju i że był to czas wojny, ani też treść zaświadczenia nr [...] tak jak próbuje wywodzić to skarżący. Odnosząc się do treści cytowanego zaświadczenia, to nie można go rozpatrywać w oderwaniu od dokumentów na podstawie których zostało wydane, a te jak to wyżej cytowano, nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do służby C.. T. w organach MO i rodzaju walk. Mając więc na uwadze, że powołane przez organ przepisy w zaskarżonej decyzji, stanowią samodzielną podstawę prawną do pozbawienia uprawnień kombatanckich, przeto należało, uznać kwestionowaną decyzję za zgodną z obowiązującym prawem. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło