II SA/Łd 1526/03

Dnia 17 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, p.o.Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004 roku sprawy ze skargi B.G. na decyzję Starosty Powiatu [...] w przedmiocie odmowy wpisu do prawa jazdy dodatkowych uprawnień kategorii E stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności B.G. wystąpił w trybie art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zm.) do Starostwa Powiatowego w B. z wnioskiem o wymianę prawa jazdy kategorii A,B,C,E wydanego 14 stycznia 1982 roku. Starosta [...] zarządził wydanie prawa jazdy kategorii A,B i C, które wnioskodawca odebrał 31 marca 2003 r. W dniu 2 kwietnia 2003 roku B.G. wystąpił do Starostwa Powiatowego w B. z pismem o dokonanie w wymienionym dokumencie wpisu dotyczącego również kategorii E. W odpowiedzi na powyższe pismo B.G. otrzymał odpowiedź, w której stwierdzono, że w dokumentacji wnioskodawcy brak jest zaświadczenia potwierdzającego praktykę w prowadzeniu pojazdów mechanicznych. Adnotacja "uprawniony do kategorii E" została wpisana przez UG S., jednak brak jest daty potwierdzającej kiedy tego wpisu dokonano. Mając na uwadze fakt, że zapis dotyczący zmiany adresu - na terenie gminy S. - jest datowany w dniu 28 września 1984 roku, a od 1984 roku obowiązywał już egzamin na kategorię "E" organ uznał, że nie było podstaw do wpisania wnioskodawcy uprawnień powyższej kategorii w trybie w jakim tego dokonano. Pismem z dnia 14 kwietnia 2003 roku B.G. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z prośbą o spowodowanie zmiany decyzji Wydziału Komunikacji w B. i wpisanie do nowego dokumentu również kategorii "E". W uzasadnieniu podniósł, że na terenie gminy S. zameldowany był od 1982 do 1988 roku. Wpis o kategorii "E" uzyskał na podstawie zaświadczenia o niezbędnej praktyce, wystawionego przez Z.U.S.B. B. z podpisem kierownika bazy transportu E.P., było to pod koniec 1983 roku lub na początku 1984 roku. Podpis z adnotacją "uprawniony do kategorii E" złożył osobiście sekretarz Urzędu Gminy w S. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. działając na podstawie art. 66 ust. 3 kpa zwróciło zainteresowanemu wniesione pismo z pouczeniem, że do rozpatrzenia sprawy właściwy jest Naczelnym Sąd Administracyjny, do którego strona może wnieść skargę. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mając na uwadze treść art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003r. Nr 58 poz. 515) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 roku w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69 poz. 640 ze zm.) - wymiana prawa jazdy następuje w drodze czynności materialno-technicznej, a nie decyzji administracyjnej. Pominięcie trybu decyzyjnego przy wymianie praw jazdy nie pozbawia jednak uprawnionego podmiotu ochrony prawnej, który zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym może wnieść skargę na przedmiotową czynność. Skarżący zastosował się do powyższego pouczenia i w dniu 9 czerwca 2003 roku wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu powtórzył argumenty, które zawarł w piśmie z dnia 14 kwietnia 2003r. W ocenie skarżącego odmowa wpisu kategorii "E" w nowym dokumencie prawa jazdy jest bezprawna i narusza jego interes. Uważa, że skoro w starym dokumencie prawa jazdy był uprawniony do kategorii E to również uprawnienie to powinien zachować przy wymianie dokumentu. Skarżący wnosi o uznanie uprawnienia kategorii "E" oraz dokonanie odpowiedniego wpisu do prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę Starosta Powiatu [...] podtrzymał argumenty i dotychczasowe stanowisko przedstawione skarżącemu w piśmie z dnia 7 kwietnia 2003 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej podnoszonych. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Katalog aktów i czynności organów administracji publicznej objętych kontrolą sądów administracyjnych zawiera art. 3 § 2 i §3 ustawy z dnia30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 cytowanej ustawy). Oznacza to między innymi, że Sąd nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Redakcja tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że w sytuacji opisanej w tym przepisie Sąd władny jest podjąć jedno z dwóch wskazanych rozstrzygnięć i to niezależnie od rodzaju naruszeń. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił w trybie art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98 poz.602 ze zm.) z wnioskiem o wymianę prawa jazdy kategorii A,B,C i E. W świetle powyższego przepisu prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie na jaki zostały wydane. W myśl ust. 2 tegoż artykułu: minister właściwy do spraw transportu, uwzględniając wszystkie wydawane przed dniem wejścia w życie ustawy dokumenty uprawniające do kierowania pojazdem oraz koszty związane z ich wymianą, określi, w drodze rozporządzenia, warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. W wykonaniu tej delegacji Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 29 kwietnia 2002 roku w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69 poz. 640 ze zm.). Zgodnie z treścią § 1 rozporządzenie określa warunki i terminy wymiany prawa jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami. Wymiany dokumentów, o których mowa w § 1 dokonuje organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami, na wniosek osoby uprawnionej do kierowania pojazdami złożony na druku, którego wzór określają przepisy w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (§ 2 ww rozporządzenia). Po myśli § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach o których mowa w § 2 ust. 1. Aktem prawnym regulującym sprawy z zakresu wydawania uprawnień do kierowania pojazdami jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150 poz. 1680 ze zm.). Analiza powyższych uregulowań prawnych prowadzi do wniosku, iż dotychczasowe dokumentu uprawniające do kierowania pojazdami zachowują ważność w zakresie na jaki zostały wydane do czasu ich wymiany. Dokumenty podlegające wymianie tracą ważność po upływie ustalonych w § 6 terminów (§ 7 rozporządzenia w sprawie wymiany praw jazdy). W ocenie Sądu wymiana prawa jazdy w świetle powyższych przepisów nie jest działaniem czysto technicznym, polegającym na tym, że stary dokument wymienia się na nowy. Ma również na celu weryfikację dokumentów, o czym wyraźnie mówi rozporządzenie o wymianie praw jazdy, które odsyła do rozporządzenia o wydawaniu uprawnień do kierowania pojazdami. W świetle § 7 ust. 1 pkt 1 lit d rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami w związku z § 4 rozporządzenia w sprawie wymiany praw jazdy, w trybie wymiany prawa jazdy organ jest uprawniony do weryfikacji dokumentów pod kątem spełnienia warunków do otrzymania określonych uprawnień. Jednocześnie jak wynika z treści § 2 rozporządzenia w sprawie wydania uprawnień do kierowania pojazdami wydanie lub odmowa wydania prawa jazdy, pozwolenia, świadectwa kwalifikacji oraz ich wtórników następują w drodze decyzji administracyjnej. Postępowanie w tym przedmiocie powinno spełniać wszystkie przesłanki wynikające z art. 6, 7, 9, 10, 77 kpa. Wydana zaś decyzja winna zawierać wszystkie elementy o których mowa w art. 107 § 1. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 kpa). W świetle art. 107 § 4 można odstąpić od uzasadnienia decyzji, tylko wtedy gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu w przypadku gdy organ odmawiał wydania (w trybie wymiany) prawa jazdy na kategorie pojazdów, które figurowały w starym prawie jazdy, kwestionując uprawnienia kategorii "E" winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego zobowiązany był do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie jego wnikliwego rozpatrzenia. W szczególności wyjaśnienia wymaga kwestia okoliczności uzyskania przez skarżącego uprawnień kategorii "E" jak i dokumentów potwierdzających te uprawnienia, tym bardziej, że skarżący konkretnie wskazuje kiedy je uzyskał i kto je potwierdził co umożliwi zweryfikowanie tych twierdzeń. Dodatkowo należy wyjaśnić w jakim okresie skarżący był zameldowany na terenie gminy Szczerców, bowiem ten fakt organ administracji powoływał na podważenie wiarygodności uzyskanych uprawnień. Jako dowód należało dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 kpa). W trakcie postępowania strona powinna mieć zapewniony czynny udział w każdym jego stadium , a przed wydaniem decyzji mieć możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W tym kontekście stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wyrażone w postanowieniu Nr [...] z dnia [...] należy uznać za nieuprawnione. W świetle powyższych ustaleń należało stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności jako podjętej z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W następstwie wydanego orzeczenia organ administracji publicznej winien przeprowadzić w sposób właściwy postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a następnie wydać decyzję i pouczyć stronę o przysługujących jej środkach zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Mając na uwadze treść art. 152 cytowanej ustawy, Sąd stwierdza, że wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej czynności orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.