II SA/Łd 153/17

Dnia 23 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi I. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. O. - L., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23) – w skrócie: "K.p.a." – w związku z art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016r., poz. 169 z późn. zm.) – powoływanej jako: "u.p.o.u.a." – utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy Ż. decyzję Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych, Funduszu Alimentacyjnego Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia [...], znak: [...], odmawiającą I. R. przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium wyjaśniło, że wnioskiem z dnia 29 września 2016r. I. R. zwróciła się do MGOPS w Ż. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że z oświadczeń o wysokości dochodów niepodlegających opodatkowaniu oraz danych pozyskanych z Urzędu Skarbowego i ZUS wynika, że rodzina uzyskała dochód netto w wysokości 17.411,68 zł, co miesięcznie stanowi 1.450,97 zł, a na osobę 725,49 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Od powyższej decyzji I. R. złożyła odwołanie wnosząc o zmianę decyzji organu I instancji, gdyż przekroczenie dochodu o 0,49 zł jest niewspółmiernie niskie w stosunku do utraconego świadczenia oraz przyznanie prawa do świadczenia z uwagi na trudną sytuację ekonomiczno - zdrowotną. Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 pkt 2, pkt 4, pkt 5, pkt 5a i pkt 11, art. 9 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.u.a. oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1518 ze zm.) – w skrócie: "u.ś.r." – i wskazało, że I. R. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], sygn. akt [...], jest uprawniona do alimentów od swojego ojca J. R. w wysokości 500 zł miesięcznie. Przeciwko ojcu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, sygn. akt Kmp 37/06 i z załączonego do akt sprawy zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. z dnia 20 września 2016r. wynika, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy prowadzona egzekucja świadczeń alimentacyjnych na rzecz córki okazała się bezskuteczna. Rodzina I. R. składa się z wnioskodawczyni oraz jej matki Z. R.. Dochód rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy tj. z roku 2015 stanowią dochody matki i córki opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia o podatku dochodowym od osób fizycznych, które zgodnie z danymi uzyskanymi przez organ I instancji drogą elektroniczną z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów oraz ZUS wynosiły odpowiednio 11.370,84 zł brutto i 8.814,48 zł brutto. Od każdej z kwot w myśl art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy odjąć składki na ubezpieczenia społeczne, należny podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, co ostatecznie stanowi roczną kwotę dochodu w wysokości 9.737,48 zł = (11.370,84 zł - 0 zł - 610 zł – 1.023,36 zł) oraz w wysokości 7.674,20 zł (8.814,48 zł - 0 zł - 347 zł - 793,28 zł). Na dochód ten składała się emerytura z ZUS Z. R. oraz renta socjalna I.R. Łączny dochód rodziny wynosi 17.411,68 zł (9.737,48 zł + 7.674,20 zł), co w przeliczeniu na liczbę miesięcy w roku oraz liczbę osób w rodzinie stanowi 725,49 zł (17.411,68 zł: 12 m-cy : 2 osoby) i przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Kolegium stwierdziło, że w świetle przedstawionego stanu prawnego oraz faktycznego, organ I instancji zasadnie uznał, że dochód rodziny nie uprawnia I.R. do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przyznawanie tego rodzaju świadczeń nie należy do uznania organu, a uzależnione jest jedynie od spełnienia warunków określonych ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i nie jest możliwe przyznanie tego świadczenia gdy warunki te nie są zachowane. Brak spełnienia przesłanki dotyczącej kryterium dochodowego rodziny skutkuje odmową przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż ustawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych odstępstw, nawet w sytuacji kiedy kwota przekroczenia dochodu jest nieznaczna. W świetle powyższych wyjaśnień organ odwoławczy uznał, że decyzję organu I instancji należało utrzymać w mocy, gdyż nie naruszała ona obowiązujących przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednocześnie Kolegium poinformowało, że niezależnie od podjętego rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, co może przyczynić się do skuteczności egzekucji zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Prawo to przysługuje niezależnie od tego, czy w sprawie jest wypłacane świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu złożyła I. R. zarzucając zaskarżonej decyzji niewspółmierną niesprawiedliwość, która jest krzywdząca dla niej, gdyż pozbawia ją środków do życia, w sytuacji gdy nie ma możliwości egzekwowania należności przez komornika, z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Skarżąca zarzuciła również doliczenie do dochodu kwoty alimentów, które jednak nie podlegają opodatkowaniu, więc nie powinny by brane pod uwagę w tej sytuacji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Spór w sprawie dotyczy przede wszystkim ustalenia dochodu rodziny skarżącej i wagi nieznacznego przekroczenia kryterium dochodowego dla uprawnień skarżącej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zarzut dotyczący ustalenia dochodu sprowadza się do zakwestionowania zaliczenia przez organ dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, przy czym skarżąca bliżej nie sprecyzowała, o jaki dochód chodzi. Stanowisko skarżącej nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Stosownie do art. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie i dochodzie rodziny, należy przez to rozumieć dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, która z kolei nakazuje jako dochód traktować wszelkie przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych, jak również wymienione enumeratywnie dochody niepodatkowane, w tym alimenty na rzecz dzieci. Przede wszystkim jednak wskazać należy, że - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - organ jako składniki dochodu rodziny skarżącej uwzględnił jedynie emeryturę Z. R. i rentę socjalną I. R.. Obydwa te świadczenia podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, co wynika z zaświadczeń, znajdujących się w aktach administracyjnych zaświadczeń. Tak więc wbrew zarzutom skargi organ nie uwzględnił żadnych dochodów nieopodatkowanych. Ustawodawca zastrzegł, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje jedynie wnioskodawcom, którzy nie osiągają dochodu wyższego niż 725 zł na osobę w rodzinie - art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. Bezspornie przekroczenie kryterium dochodowego w rodzinie I. R. jest niewielkie, wynosi 0,49 zł. Jednakże wysokość dochodu jest kryterium bezwzględnym, jego przekroczenie wywołuje niekorzystne dla strony skutki prawne niezależnie od skali przekroczenia. Przepisy w tym zakresie nie pozwalają na jakiekolwiek odstępstwo. Przyjęte w u.p.o.u.p. rozwiązanie jednakowo dyskwalifikuje wnioskodawcę z grona uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zarówno, gdy uzyska on dochód wyższy od dopuszczalnego o kilka groszy, jak i w sytuacji, gdy kryterium dochodowe przekroczone zostanie kilkakrotnie. Ustawodawca nie zdecydował się na przyjęcie na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rozwiązania "złotówka za złotówkę", polegającego na proporcjonalnym zmniejszaniu przyznanego świadczenia w zależności od wysokości przekroczenia. Mechanizm taki zastosowano jedynie w stosunku do niektórych świadczeń, przyznawanych w trybie ustawy świadczeniach rodzinnych. Brak jednak podstaw prawnych do stosowania tożsamego rozwiązania na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego oznacza, iż organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony. Z uwagi na powyższe sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2017.1369). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 250 § 1 ww. ustawy. a.tp.