II SA/Łd 1568/10

Dnia 31 marca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty planistycznej postanawia 1/ odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach; 2/ odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. lf II SA/Łd 1568/10 Uzasadnienie Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2011 r. pozostawiony został bez rozpoznania wniosek J.K. o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie opłaty planistycznej. Zarządzenie wydane zostało z uwagi na nieprzedłożenie, mimo stosowanego wezwania, urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 4 marca 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Po wezwaniu do złożenia ww. oświadczenia, skarżąca w dniu 16 marca 2011 r. złożyła wymagany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego oświadczenia wynika, że J.K. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem R.K. oraz 21-letnim synem K.K. i 13-letnią córką K.K. Rodzina mieszka w 60-metrowym domu. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest 2-hektarowe gospodarstwo rolne, prowadzone przez R.K., przynoszące 2000 zł miesięcznego dochodu. Skarżąca nie pracuje i nie uzyskuje dochodu, a dzieci wciąż się uczą. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że miesięczne koszty dostaw energii i opału wahają się w granicach 500 zł. Resztę środków pochłaniają wydatki na zakup żywności, środków czystości, ubrań, obuwia. Referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia łącznie przesłanek wymienionych w art. 87 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jednocześnie zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Oceniając przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach stwierdzić należy, że uchybienie terminowi, o którego przywrócenie wnosi strona, nie powoduje w istocie dla skarżącej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Przepisy p.p.s.a. nie zakreślają terminów, które zawężałyby czas, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem przyznanie prawa pomocy, ani nie zakazują występowania z takim wnioskiem wielokrotnie w toku postępowania. Strona ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy podczas całego postępowania sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie pierwszy wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych (zawarty w skardze do Sądu) pozostawiony został zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2011 r. bez rozpoznania, z uwagi na niezłożenie, mimo wezwania przez Sąd, oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Jednakże skutki tego uchybienia zostały przez skarżącą usunięte, bowiem w dniu 16 marca 2011 r. skarżąca złożyła wymagany przepisami formularz, który potraktowany został jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony tym razem z zachowaniem wymogów formalnych. Z tych względów, na podstawie art. 88 p.p.s.a., wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach należało odrzucić jako niedopuszczalny. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Ustosunkowując się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, należy stwierdzić, iż wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazuje, iż nie sposób jest uznać, iż strona spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż deklarowane przez skarżącą dochody czteroosobowej rodziny kształtują się na poziomie 2000 zł. Jednakże wysokość dochodu nie może stanowić jedynej okoliczności branej pod uwagę przy rozważaniu zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Podstawowe znaczenie dla negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej ma fakt, że jak wynika z akt sprawy w styczniu 2010 r. skarżąca uzyskała kwotę 90 000 zł z tytułu umowy sprzedaży należącej do niej nieruchomości oznaczonej jako działki nr 18/6 i 18/18 o łącznej powierzchni 1200 m² (akt notarialny z dnia 15 stycznia 2010 r., Repertorium A Nr[...]). Fakt gospodarowania tak dużą kwotą nie daje podstaw do twierdzenia, że wnioskodawczyni jest osobą ubogą. Ponadto nie można abstrahować od faktu, że wymagany na obecnym etapie postępowania wpis sądowy wynosi 367 zł (4% od wartości przedmiotu sporu wynoszącego 9156 zł). Wysokość wpisu sądowego, w zestawieniu z kwotą otrzymaną za zbycie nieruchomości, uprawnia do twierdzenia, że skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na jego uiszczenie. Ponadto z opisanego wyżej aktu notarialnego wynika, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni ponad 4 ha, podzielonej na szereg działek, z których część przeznaczona jest pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Jednakże informacji o tych składnikach majątku skarżąca na oświadczeniu o stanie majątkowym nie zamieściła, co stanowi kolejną okoliczność wpływającą na negatywne rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf