II SA/Łd 1569/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska Po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Filii Ł. – B. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...], Nr [...], 2. zasądza na rzecz skarżącej – M.K. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Filii Ł. – B. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych w miesiącu sierpniu 2003 r. Organ I instancji odmówił przyznania usług opiekuńczych w miesiącu sierpniu 2003 r. z powodu ograniczonych możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Jak podkreślono w uzasadnieniu decyzji, na realizację tej formy pomocy organ w 2003 r. otrzymał kwotę 2.968.088 zł. Według stanu na dzień 30 czerwca 2003 r. wydatki wraz z podjętymi wcześniej zobowiązaniami pochłonęły 87% całego budżetu. W tej sytuacji organ zmuszony był do ograniczeń w przyznawaniu usług opiekuńczych, szczególnie wobec podopiecznych posiadających bliską rodzinę, która zobowiązana jest do świadczenia pomocy. Z tego też względu odmówiono wnioskodawczyni przyznania usług opiekuńczych. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła M.K. podkreślając, że stan jej zdrowia uległ, w wyniku udaru mózgu, dalszemu pogorszeniu. Jest inwalidką I grupy, ma niedowład prawostronny, bardzo słabo widzi, co utrudnia jej poruszanie się po mieszkaniu i codzienną egzystencję. Ma córkę, która mieszka we Francji. Syn odwiedza ją bardzo rzadko, ponieważ sam jest poważnie chory. Prosi więc o przyznanie usług opiekuńczych "chociaż w minimalnym wymiarze". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Jak podano w motywach rozstrzygnięcia zgodnie z unormowaniem art. 2 ust 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Art. 17 ust. 1 ustawy stanowi, iż osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobom, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina jej nie może udzielić (ust. 2). Usługi opiekuńcze obejmują - zgodnie z art. 18 ust. l ustawy - pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zleconą przez lekarza pielęgnację, oraz w miarę możliwości zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Jak wynika z zebranej w sprawie dokumentacji odwołująca ma 71 lat. Mieszka sama prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 632,02 zł netto. Córka mieszka na stałe we Francji i jest na utrzymaniu męża. Syn mieszka w Ł., pracuje (obecnie na zwolnieniu lekarskim), matkę odwiedza rzadko. Wykonuje drobne naprawy w domu, robi większe zakupy, itp. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego poza sporem jest okoliczność, że sytuacja zdrowotna M.K. jest zła. Niestety, środki, jakimi dysponuje organ I instancji na pomoc w formie usług opiekuńczych zostały - w stosunku do założeń planowych - znacznie przekroczone, co oznacza konieczność ograniczenia tej formy świadczeń do sytuacji absolutnie niezbędnych, przy czym istotne znaczenie mają tutaj takie okoliczności jak posiadanie bliskiej rodziny, bądź dysponowanie środkami umożliwiającymi opłacenie pełnopłatnych usług opiekuńczych. Organ pragnie zwrócić uwagę, iż wbrew temu co odwołująca pisze w swoim odwołaniu, może ona jednak liczyć na pomoc ze strony dzieci, o czym świadczy fakt, iż w okresie od początku kwietnia do 10 sierpnia 2003 r. przebywała ona u córki we Francji, powracając do kraju razem z synem. Wydaje się także, iż syn, mimo choroby jest w stanie otoczyć matkę zwiększoną opieką w tym trudnym dla niej okresie życia. Istnieje również możliwość, być może wspólnie z siostrą, pokrycia kosztów pełnopłatnych godzin usług opiekuńczych w niezbędnym dla matki wymiarze. Ponadto, stosownie do treści art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny być uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W ocenie organu M.K. nie jest osobą samotną. Dlatego też w sytuacji bardzo ograniczonych funduszy odmówiono jej przyznania pomocy w tej formie, co oczywiście nie zmienia faktu ,iż w przypadku otrzymania dodatkowych środków, strona o takie świadczenie będzie się mogła ponownie ubiegać. W tych okolicznościach, zdaniem SKO uznać należało, iż mimo, że decyzja o odmowie przyznania usług opiekuńczych w sierpniu 2003 r., może być trudna do zaakceptowania przez stronę, to jednak rozstrzygnięcia tego nie można uznać za wadliwe, bowiem świadczy ono jedynie o tym, iż organ I instancji, z podanych powodów, takich możliwości po prostu nie miał. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.K. podała, iż jest osobą starszą, schorowaną i przez to niezdolną do samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko reprezentowane w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania wnioskowanego świadczenia dla skarżącej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z unormowaniem art. 17 ust. 1 ustawy osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych. Zgodnie z brzmieniem ust. 2, usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobom, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Organy orzekające w sprawie oceniły, iż M.K. nie jest osobą samotną, ponieważ ma syna i córkę. Ustalenie takie jest błędne, bowiem, w ocenie składu orzekającego, z samego faktu, iż skarżąca ma dzieci nie można wyprowadzić wniosku, iż nie jest samotna. Jeżeli z okoliczności sprawy wynika, iż ubiegający się o pomoc społeczną mieszka samotnie, a jedynie z racji sprawowania nad nim opieki przebywają z nim lub nawet okresowo zamieszkują inni członkowie rodziny, mający jednak inne stałe miejsca pobytu, powinien być on traktowany jako osoba samotna (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 1998 r., I SA 698/98, ONSA 1999/3/103). Organy pomocy społecznej prowadząc postępowanie związane są regułami postępowania dowodowego w administracji. W szczególności, organy stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organy związane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Przechodząc od ogólnych rozważań na grunt rozpatrywanej sprawy skład orzekający stwierdził, iż organy orzekające naruszyły przepisy procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] podał, iż M.K. posiada rodzinę, która zobowiązana jest do świadczenia pomocy. Organ II instancji podtrzymał takie ustalenia mimo, iż w dalszej części uzasadnienia podał, że syn M.K. jest chory i nie czuje się zobowiązany pomagać matce. Organ w konsekwencji uznał, iż wbrew oświadczeniu wnioskodawczyni może ona liczyć na pomoc dzieci, ponieważ w okresie od kwietnia 2003 r. do 10 sierpnia 2003 r. przebywała, wraz z synem, u córki we Francji. Powyższe stwierdzenie nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym załączonym do akt administracyjnych. Jedynie z aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 13 sierpnia 2003 r. wynika, iż syn wnioskodawczyni przebywał we Francji u siostry pomagając jej w załatwianiu spraw urzędowych. Wynika z tego, iż powstała bardzo wyraźna sprzeczność z informacjami wynikającymi z materiału dowodowego a przyjętymi przez organ. Uznając, iż zarówno postępowanie dowodowe, jak i ocena okoliczności sprawy przez organy, jak również interpretacja przepisów prawa materialnego, były wadliwe i ta wadliwość miała wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił decyzję II, jak i I instancji. Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ust. 1 i 3 oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), przy zastosowaniu art. 97 § 2 w/w przepisów wprowadzających.