II SA/Łd 1594/03
WyrokWSA w Łodzi2005-01-26
Skład orzekający: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wartość gruntu przy obliczaniu należności za jego trwałe wyłączenie z produkcji rolnej, opierając się wyłącznie na oświadczeniu strony i akcie notarialnym darowizny sprzed dwóch lat, zamiast na cenach rynkowych z dnia faktycznego wyłączenia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może poprzestać na oświadczeniu strony o wartości gruntu przy ustalaniu należności za jego wyłączenie z produkcji rolnej. Jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia tej wartości według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji, korzystając z dostępnych środków dowodowych. Opieranie się na cenie z aktu notarialnego sprzed dwóch lat, zamiast na aktualnych cenach rynkowych, stanowi naruszenie prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, która utrzymała w mocy decyzję Starosty P. o wyłączeniu z produkcji rolnej 743,85 m2 gruntów pod rozbudowę budynku gospodarczego na cele mieszkalne i zakład ciastkarski. Organ I instancji ustalił jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia części gruntów, opierając się m.in. na oświadczeniu inwestora o cenie 1 m2 gruntu z dnia 8 lipca 2003 r. Skarżący zarzucił, że wycena ta jest niekorzystna, ponieważ oparta na cenie gruntu z aktu notarialnego darowizny sprzed dwóch lat, a ceny rynkowe są wyższe. SKO utrzymało decyzję, uznając wyliczenie za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. Zasądził od SKO na rzecz Z. K. zwrot kosztów postępowania. Stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (Spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wyłączenia na trwałe z produkcji rolnej gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...], nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz Z. K. kwotę złotych 30 (trzydzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...]., Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie wyłączenia z produkcji rolniczej pod rozbudowę i przebudowę budynku gospodarczego na cele mieszkalne oraz zakład ciastkarski wraz z dojazdem (utwardzeniem terenu) - 743,85 m2 gruntów rolnych klasy BRIIIb (część powierzchni) położonych na działce nr 1816/2 w miejscowości K., ul. A 36.
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku K. K. i Z. K., mocą decyzji z dnia [...] orzekł o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej pod rozbudowę i przebudowę budynku gospodarczego na cele mieszkalne oraz zakład ciastkarski. Mocą powyższej decyzji organ określił również warunki wyłączenia stanowiąc, iż jednorazowa opłata z tytułu trwałego wyłączenia 247,9 m2 gruntów z produkcji, stanowi równowartość 450 t/ha ziarna żyta dla gruntów klasy BRIIIb pochodzenia mineralnego, czyli: 450 t/ha x 0,02479 ha = 11,16 ton ziarna żyta. Obowiązująca cena 1 tony żyta wynosi 334,50 zł. Należność ogółem wynosi: 11,161 x 334,50 zł/t = 3733,02 zł. Sumę tę pomniejsza się o wartość gruntów ustaloną na podstawie oświadczenia inwestora o cenie l m2 gruntu z dnia 8 lipca 2003 r. Wartość gruntu wyniesie zatem: 247,9 m2 x 11 zł/m2 = 2726,90 zł. Należność do zapłaty wyniesie: 3733,02 zł - 2726,90 zł = 1006,12 zł. W uzasadnieniu organ podał, iż zgodnie z miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego wsi K. zatwierdzonym Uchwałą Rady Gminy P. Nr XXXVII/231/94 z dnia 27 kwietnia 1994 r., uznanego Uchwałą Nr K/43/97 Rady Gminy K. z dnia 5 sierpnia 1997 r. za obowiązujący na terenie gminy K., teren objęty wyłączeniem przeznaczony jest pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne z usługami handlu. Ponadto plan zagospodarowania przestrzennego ustala, że na wszystkich działkach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową dopuszcza się nieuciążliwe rzemiosło.
W odwołaniu od powyższej decyzji Z. K. podał, iż obliczeń kwoty do zapłaty dokonano na podstawie jego oświadczenia o wartości gruntu, które oparł on o wycenę dokonaną w akcie notarialnym darowizny na cele parafialne. Cena ta dotyczyła pasa ziemi przylegającego do cmentarza, a nie terenu w pasie zabudowy, która ma znacznie większą wartość. Według późniejszego rozeznania ustalił on, iż ceny gruntu na tym obszarze klasyfikują się od 20 – 25 zł nawet do 35 zł za 1 m2. Wobec tego wycena dokonana przez organ jest niekorzystna dla odwołującego się.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie znalazło podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania i mocą decyzji z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Rozpatrując sprawę organ zważył, że decyzja I instancji wydana została na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, które określały zarówno zasady wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej, jak i odpłatność, jaką z tego tytułu zobowiązane są ponosić strony. W sprawie bezspornym jest, że opłata za wyłączenie na trwałe z produkcji rolniczej części działki nr 1816/2 o pow. 247,9 m2 została wyliczona prawidłowo w oparciu m.in. o oświadczenie strony z dnia 8 lipca 2003 r., który zaproponował oparcie się na cenie gruntu podanej w akcie notarialnym z dnia [...] (11 zł za m2 gruntu). Taką też cenę l m2 gruntu organ I instancji przyjął przy wyliczaniu należności. Odnosząc się do wyjaśnień strony organ dowodził, iż podania innej ceny gruntu nie można uznać za podstawę do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ odwołujący nie poparł swoich twierdzeń żadnymi dowodami, jakimi byłyby w sprawie np. pismo geodety gminnego bądź wykaz cen 1 m2 tej klasy gruntu z biura obrotu nieruchomościami.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Z. K. wywodził, iż organ I instancji nie udzielił mu rzetelnej informacji co do sposobu wyceny wartości gruntu. Natomiast organ II instancji nie wezwał strony do udowodnienia twierdzeń zawartych w odwołaniu, poprzez przedstawienie konkretnej wyceny biegłego rzeczoznawcy. Wobec tego decyzja zapadła niezgodnie z prawem, a sprawa winna być rozpatrzona ponownie.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu kontestowanej decyzji, wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, iż po myśli przepisu art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm.).
Zgodnie z unormowaniem art. 11 ust. 1 ustawy, wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie. W decyzji określa się obowiązki związane z wyłączeniem. Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne (art. 12 ust. 2). Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji. Należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji (art. 12 ust. 6).
W stanie faktycznym sprawy, organ określił należność do zapłaty z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej na kwotę 1006,12 zł. Obliczenie tej sumy nastąpiło z uwzględnieniem ceny tony żyta i wartości gruntu ustalonej na podstawie oświadczenia inwestora o cenie 1 m2 gruntu z dnia 8 lipca 2003 r. W tym miejscu podkreślić należy, iż przepis art. 12 ust. 6 ustawy stanowi, iż "należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji rolnej". Organ ustalając miernik określony w treści przepisu art. 12 ust. 6 ustawy oparł się jedynie na oświadczeniu strony złożonym w dniu 8 lipca 2003 r. Strona wyraziła wolę, aby organ uwzględnił kwotę podaną w akcie notarialnym umowy darowizny w dnia 6 listopada 2001 r.
Zdaniem składu orzekającego organ nie mógł poprzestać na oświadczeniu strony o wartości gruntu, gdyż zobligowany był do ustalenia wartości tego gruntu według cen rynkowych (art. 12 ust. 6 ustawy). Sposób ustalenia ceny musi odpowiadać średniej wartości gruntu według cen wolnorynkowych na danym terenie o podobnych walorach użytkowanych. Złożony przez skarżącego akt notarialny ustalający wartość gruntu przeznaczonego pod drogę nie może stanowić podstawy uznania przez organ wskazanej ceny 1 m2 gruntu jako ceny rynkowej. Przepis ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie wymaga szczególnej formy ustalenia ceny rynkowej, zatem ustalenia tego należy dokonać przy pomocy dostępnych organowi środków dowodowych.
Na podkreślenie zasługuje jeszcze jeden fragment unormowania przepisu art. 12 ust. 6 ustawy. Końcowa część tego przepisu nakazuje ustalić cenę rynkową na dzień faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Z prostego zestawienia dat wynika, iż organy za miarodajną przyjęły cenę sprzed 2 lat, bowiem akt notarialny, na który powoływał się skarżący został zawarty w dniu 6 listopada 2001 r., a wyłączenie następowało z dniem 10 lipca 2003 r.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa materialnego. Sąd w oparciu o unormowanie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że kontestowana w skardze decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), przy zastosowaniu art. 97 § 2 w/w przepisów wprowadzających.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło