II SA/Łd 1609/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska (spr.), WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant referent prawny Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...], znak: [...]; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. 3 II SA/Łd 1609/01 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] (znak [...]) Burmistrz Gminy i Miasta W. ponownie rozpoznając sprawę orzekł o wymeldowaniu Moniki K. wraz z dwójką małoletnich dzieci N. i P. K. z pobytu stałego w W. przy ul. A 17. Organ I instancji ustalił, że M. K. nie mieszka przy ul. A od kilku lat i nie jest właścicielką tego lokalu. Nieruchomość przy ul. A 17 w 17/20 częściach stanowi własność B.Ł., która złożyła wniosek o wymeldowanie M. K. wraz z dziećmi. Udział w nieruchomości wynoszący 3/20 części stanowił własność nieżyjącego H.W.. Jego spadkobiercy swoje udziały w tej nieruchomości zbyli na rzecz B.Ł. umową darowizny, zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 19 kwietnia 2001 r. Organ wskazał także, że przeprowadzone w dniu 28 marca 2001 r oględziny nieruchomości wykazały, że w lokalu brak podstawowych elementów wyposażenia pomieszczeń ( urządzeń sanitarnych, sprzętu gospodarstwa domowego, rzeczy osobistych), a ogólnie zły stan techniczny pomieszczeń wskazuje , że lokal nie może być przeznaczony na stały pobyt osób. M. K. mieszka wraz z dziećmi u męża w T., w lokalu spółdzielczym i jest tam zameldowana na pobyt czasowy do 7 lipca 2003 r. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji podał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. z 1984 r Nr 32 poz. 174 ze zm. ) i art. 104 k.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wskazywała, że nie miała zamiaru porzucenia spornego lokalu, a jego stan wynika m.in. z tego że w lokalu, w miarę możliwości prowadzony jest remont. Przebywanie u męża w T. ma charakter przejściowy. Zarzuciła, że w dniu przeprowadzenia oględzin mieszkania nie sporządzono żadnego protokołu. Protokół przysłany został później drogą pocztową - do podpisania. Wnosząca odwołanie nie podpisała protokołu, bo nie zgadza się z jego treścią. Ponadto podniosła, że jest współwłaścicielką nieruchomości, a jej prawa potwierdził Sąd Rejonowy w Sieradzu w uzasadnieniu pisma z dnia 29.12.2000 r Nr Dsn 442/00-S. Wyjaśniła, że w związku z tym, iż testament po A.W. nie obejmował całości posesji, prawo do własności roszczą sobie również spadkobiercy po rodzeństwie A. W. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że M. K. posiadała pochodne uprawnienia do przebywania w lokalu przy ul. A 17 w W. Jedyną właścicielką nieruchomości jest B.Ł., która nabyła spadek po I.D. ( postanowienie Sądu Rejonowego w Sieradzu sygn. Ns 494/000 ), stając się w ten sposób współwłaścicielką części nieruchomości. Pozostała część, jak wynika z wypisu z księgi wieczystej, należała do H.W. Udziały te B.Ł. nabyła umową darowizny z dnia 19.04.2001r. W ocenie organu, M. K. dobrowolnie wyprowadziła się do męża zamieszkującego w lokalu spółdzielczym w T., gdzie zameldowała się na pobyt czasowy. Jej mąż pracuje w T. , a ona zajmuje się dziećmi, co wynika z oświadczenia męża. Organ odwoławczy podkreślił też bardzo zły stan techniczny mieszkania, które nie nadaje się obecnie do zamieszkania. Wskazał, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości z zamiarem stałego przebywania. Miejscem pobytu stałego określonej osoby jest miejscowość (lokal), w którym znajduje się centrum życiowe związane najczęściej pracą i rodziną. Sporadyczne przyjazdy M. K. do miejsca pobytu stałego oraz stwierdzenia, że lokal w bliżej nieokreślonej przyszłości wyremontuje i powróci do niego nie są wystarczającym argumentem gwarantującym zamiar stałego zamieszkiwania w nim. Organ uznał, że w sytuacji, gdy jedyną właścicielką posesji jest B.Ł. , M. K. powinna zwrócić się do właścicielki nieruchomości o uregulowanie zasad korzystania z niej , czego nie uczyniła. W tej sytuacji organ II instancji stwierdził, powołując się na wyrok NSA z 21.06.1991 r – ONSA z 1991 , z 3-1, poz. 65 i wyrok NSA z 10.04.1995r., sygn. SA/Łd 2292/94, że M. K. nie podjęła żadnych środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu. Stan taki jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania. Dobrowolne opuszczenie lokalu przez osoby, które miały uprawnienia pochodne oznacza utratę uprawnień do przebywania w lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tej sytuacji spełnione zostały obie przesłanki do wymeldowania M. K. z pobytu stałego, to jest utrata uprawnienia i opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. wnosiła o “odrzucenie decyzji Burmistrza Gminy i Miasta W." Ponownie podnosiła, że Sąd Rejonowy w Sieradzu potwierdził jej prawo do współwłasności spornej posesji. Zarzuciła, że nie informowano jej o nowych dowodach w sprawie, przez co nie mogła odnieść się do ich prawdziwości, a nawet z nimi zapoznać. Większość dowodów w sprawie była przed nią ukrywana, a działania te miały na celu pozbawienie jej możliwości obrony. Podała, że w Sądzie Rejonowym w Sieradzu toczy się postępowanie wyjaśniające prawdziwość dokumentów , na podstawie których B.Ł. nabyła prawo własności, o czym informowała Burmistrza Ponownie podkreśliła, że jej pobyt w T. ma charakter przejściowy, o czym świadczy fakt, że nie podjęła tam pracy zarobkowej, ani nie zapisała dzieci do przedszkola . Po zakończeniu remontu zamierz wrócić do wyremontowanego domu w W., z którym wiąże plany życiowe. Wskazała też, że kolejnym powodem, dla którego musiała zamieszkać z dziećmi w T. był stan techniczny pomieszczeń. Wyjaśniła też, że dwa razy w tygodniu odwiedza chorą matkę zamieszkałą w W. przy ul. B., a więc nie jest prawdą, że rzadko odwiedza swoje mieszkanie. Do skargi skarżąca załączyła kserokopię pisma Prokuratury Okręgowej w Sieradzu z dnia 29 grudnia 2000 r skierowanego do Sądu Rejonowego w Sieradzu w związku z zażaleniem M. K. na postanowienie Prokuratury o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie uniemożliwiania korzystania z pomieszczeń gospodarczych, sanitarnych i podwórza w posesji przy ul. A 17 w W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r z mocy art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271, zm. Dz. U. Nr 228, poz. 2261 z 2003 r), weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz.1269 ) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270). W myśl art. 97 § 1 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające /.../, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. jest więc właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej /.../. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 2 wskazanej już wyżej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny bada więc jedynie legalność zaskarżonej do niego decyzji (postanowienia), a więc czy nie narusza ona prawa materialnego oraz czy organy administracji publicznej w toku postępowania nie naruszyły przepisów postępowania W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r Nr 153, poz. 1269 ), Sąd może wydać jedno ze wskazanych tam rozstrzygnięć. Zgodnie z art. 145 § 1 p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skargę należało uwzględnić, z uwagi na takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Prowadząc postępowanie dowodowe organ administracyjny obowiązany jest przestrzegać zasad określonych w k.p.a. Jedną z takich zasad jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Gwarancją realizacji tej zasady, jest m.in. wprowadzenie w art. 81 k.p.a. warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji okoliczności faktycznej za udowodnioną. Stosownie do art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Chodzi więc o umożliwienie stronie zaznajomienia się z wynikiem procesu dowodzenia. Organ w toku całego postępowania dowodowego musi stwarzać stronom możliwość ustosunkowania się do zebranych dowodów. Inną rzeczą jest, czy strony z tej możliwości skorzystają czy też nie . Jak stwierdził NSA w wyroku z 7 listopada 1988 r. IV SA 701/88, okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za udowodnione. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji wydana została po załączeniu do akt administracyjnych aktu notarialnego – umowy darowizny udziałów we współwłasności nieruchomości zawartej przez B.Ł. ze spadkobiercami H.W. Skarżąca nie została poinformowana o złożeniu tego dokumentu i nie mogła zapoznać się z jego treścią. W tym więc zakresie zarzut zawarty w skardze należało uznać za trafny i uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ I instancji przed wydaniem decyzji winien bowiem poinformować pełnomocnika skarżącej o załączeniu do akt tego dokumentu, a ponadto o możliwości zapoznania się z całym zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w określonym terminie co do przeprowadzonych dowodów. Nie dopełnienie tego obowiązku ma tym większe znaczenie, że skarżąca twierdzi, iż nieruchomość nie stanowi wyłącznej własności B.Ł. i toczą się w tym przedmiocie jakieś postępowania. Wprawdzie pismo Prokuratora Okręgowego w Sieradzu skierowane do Sądu Rejonowego w Sieradzu w dniu 29 grudnia 2000r. , na które powołuje się skarżąca, zawierające w uzasadnieniu przytoczenie jej twierdzeń co własności nieruchomości przy ul. A 17 w W., nie może być uznane za potwierdzające jej prawo do własności udziału w tej nieruchomości, jednak równocześnie obliguje ono organ do jednoznacznego wyjaśnienia tych kwestii. Mają one bowiem istotne znaczenie do rozstrzygnięcia sprawy w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. z 2001r Nr 87, poz. 960 ze zm. ). Tymczasem w aktach sprawy brak jest wypisu z Księgi Wieczystej nieruchomości . Znajduje się jedynie zawiadomienie o dokonaniu wpisu w KW, wskazujące jako właścicieli B.Ł. 17/20 cz. i H.W. w 3/20 cz., ale wpis ten, jak wynika z treści tego dokumentu, nie był jeszcze prawomocny. Z zawiadomienia tego nie wynika też, aby nieruchomość przy ulicy A była zabudowana. Braków w tym zakresie nie usunęła treść aktu notarialnego z 19 kwietnia 2001r. Okoliczności te winny być wyjaśnione przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Za nieprawidłowe należy także uznać działanie organu polegające na sporządzaniu protokołu z oględzin lokalu nie bezpośrednio podczas dokonywania tej czynności lecz w terminie późniejszym i dopiero następnie przesyłanie stronie takiego dokumentu do podpisu i zgłoszenia uwag. Istotą tego dowodu jest bowiem ustalenie i opisanie na bieżąco, w obecności stron, zastanego stanu rzeczy . Wszystkie osoby biorące udział w czynności urzędowej powinny zostać zapoznane z treścią protokołu ( odczytanie protokołu), tak aby na bieżąco mogły wskazać na okoliczności, które nie zostały w nim ujęte , albo na bieżąco zgłosić inne zastrzeżenia do jego treści . Po odczytaniu protokół winien być przedstawiony do podpisu stronom biorącym udział w czynności . Sporządzenie protokołu z oględzin w terminie późniejszym i przesłanie do podpisu drogą pocztową , tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie , narusza art. 68 § 1 i 2 k.p.a. Z powyższych względów należało uznać, że decyzja organu I instancji wydana została z ponadto z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Utrzymanie zaś w mocy takiej decyzji przez organ II instancji, również stanowi naruszenie prawa i uzasadniało, uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy i Miasta W.. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że skarżąca nie wyjaśniła na czym opiera swoje twierdzenie o ukrywaniu przed nią przez organ innych dowodów. Z akt sprawy, w tym wcześniejszych pism skarżącej lub jej pełnomocnika nie wynika, aby występowały jakiekolwiek trudności w dostępie do akt administracyjnych. Podkreślić należy, że pełnomocnik skarżącej był powiadamiany i brał udział zarówno w rozprawie administracyjnej jak i w oględzinach lokalu przeprowadzonych na wniosek skarżącej. Zarzut w tym zakresie należało więc uznać za bezzasadny. W tym miejscu podkreślić jednocześnie należy, że zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów, a odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy /.../następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie ( art. 74 § 2 k.p.a.). Skarżąca może więc zapoznać się z całym materiałem zgromadzonym w sprawie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 135 p.s.a. orzekł jak w sentencji . Na podstawie art. 152 p.s.a. Sąd orzekł, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.