II SA/Łd 162/16

Dnia 24 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. B. - S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dalej przywoływanej jako "K.p.a.", art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r., poz. 163 ze zm.), dalej przywoływanej jako: "u.p.s.", po rozpatrzeniu odwołania Z. M. od decyzji nr [...] z dnia [...] Wójta Gminy Z. odmawiającej udzielenia pomocy finansowej w formie zasiłku stałego w miesiącu grudniu 2015r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że strona prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną (zarejestrowaną w PUP w Z.), choruje na serce i cukrzycę. W swoim wniosku z dnia 9 grudnia 2015r., sformułowanym podczas wywiadu środowiskowego, Z. M. wniósł o pomoc finansową na życie, leki, opłaty i opał. Nadto wskazując, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim wnioskował o przyznanie zasiłku stałego. Organ wskazał, iż skarżący jest objęty opieką ze strony organów pomocy społecznej w Z. i otrzymuje zasiłek celowy na dożywianie, leki i opał. Mieszka w starym, wymagającym remontu domu o powierzchni 80m2, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie podejmuje prac dorywczych, ani żadnych działań zmierzający do podjęcia pracy. W aktach sprawy znajdują się decyzje wydane w sprawie, którymi przyznano stronie pomoc w formie: zasiłku celowego z programu wspierania finansowego na dożywianie, zasiłku okresowego z powodu braku zatrudnienia, zasiłku celowego na zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych. Następnie organ powołując się na regulację art. 36 pkt 1 lit. a) u.p.s. wyjaśnił, iż jednym z pieniężnych świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej jest zasiłek stały. Zasiłek ten przysługuje zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s: - pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; - pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ustawodawca zaznaczył przy tym, że zasiłek stały ustala się w następującej wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, niemniej jednak kwota zasiłku nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 i 3 u.p.s.). Przy czym obecnie kwota zasiłku stałego nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie (§ 1 pkt 2d) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, zasiłek stały nie przysługuje (art. 37 ust. 4 u.p.s.). Równocześnie w myśl art. 37 ust. 6 u.p.s do dochodu osoby ubiegającej się i pobierającej zasiłek stały nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. W dalszej kolejności organ podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 u.p.s, pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy przysługuje zasiłek stały, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z. M. nie ma żadnych dochodów, a co za tym idzie przysługiwałby mu zasiłek stały w pełnej wysokości pod takim jednak warunkiem, że jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolną do pracy. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na to, że ustawodawca zdefiniował zarówno pojęcie niezdolności do pracy z powodu wieku (art. 6 pkt 7 u.p.s.), jak i pojęcie całkowitej niezdolności do pracy (art. 6 pkt 1 u.p.s.). Całkowita niezdolność do pracy oznacza: "całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Natomiast zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Organ wskazał następnie, że m.in. oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy i jej trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dalej organ odwoławczy podkreślił, że strona w odwołaniu wyraźnie wskazała, iż od 2007r. ma na stałe przyznany lekki stopień niepełnosprawności. Tym samym nie spełnia ww. przesłanki przyznania zasiłku stałego. Kontynuując organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 6 pkt 7 u.p.s. pod pojęciem niezdolność do pracy z tytułu wieku należy rozumieć: osiągnięcie wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1a i 1b oraz art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast strona urodzona jest w 1957r., a co za tym idzie nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 24 ust. 1b pkt 20 ww. ustawy osiągnie ten wiek wówczas, gdy będzie miała co najmniej 67 lat. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył Z. M. wskazując, iż ma 59 lat, oraz aktualne orzeczenie niepełnosprawności od 2007r. wskazujące na lekki stopień niepełnosprawności. Podkreślił, iż choruje i leczy się na choroby niedokrwienia serca, nadkompulsywność zastawek, ciśnienie tętnicze, cukrzycę stopnia II i HIV. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku gdyby wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie o oddalenie skargi. Organ wskazał, iż skarga Z. M. nie spełnia wymogów określonych w art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej przywoływanej jako: "P.p.s.a.", bowiem nie zawiera wskazania, w którym to miejscu decyzja ostateczna narusza prawo, a nadto nie zawiera zarzutów wobec wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r. poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w trybie art. 37 ust. 1 u.p.s. odmawiającą udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego w miesiącu grudniu 2015r. Przed odniesieniem się do samej decyzji wyjaśnić trzeba, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zadaniem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest co do zasady brak przysługującego jednostce roszczenia prawnego o ustalenie konkretnego świadczenia z pomocy społecznej, a więc sytuacji, w której przy spełnieniu przez stronę ustawowych przesłanek organ zobligowany byłby uwzględnić jej wniosek i przyznać żądane świadczenie. Wyjątek od tej zasady dotyczy zasiłku stałego, przewidzianego w art. 37 u.p.s., którego celem jest zapewnienie bieżącej egzystencji osobie ubiegającej się o to świadczenie. Przypomnieć należy, że zasiłek stały, zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 u.p.s., przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Analiza przepisu art. 37 ust. 2 i 3 u.p.s. jednoznacznie wskazuje, że nie przewiduje on zarówno w kwestii przyznania tego świadczenia, jak również określenia jego wysokości, uznania administracyjnego. Jest to zatem świadczenie o charakterze obligatoryjnym, co oznacza, że spełnienie łącznie wszystkich kryteriów, od których u.p.s. uzależnia przyznanie zasiłku stałego, stwarza gwarancję jego przyznania, w określonej wysokości (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 października 2013r. w sprawie II SA/Bd 898/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący nie mając żadnego dochodu spełnia kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku stałego. Niemniej jednak skarżący od 2007r. ma na stałe przyznany lekki stopień niepełnosprawności, a tym samym nie spełnia przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 1 u.p.s. Nadto wypada zgodzić się z organami, że stosownie do regulacji art. 6 pkt 7 u.p.s. niezdolność do pracy z tytułu wieku oznacza osiągnięcie wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1a i 1b oraz w art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013r. poz. 1440 ze zm.). Skoro skarżący ukończył 59 lat to tym samym nie osiągnął wymaganego ustawą wieku emerytalnego wynoszącego aktualnie 67 lat (art. 24 ust 1b pkt 20 ww. ustawy) i tym samym nie spełnia także przesłanki niezdolności do prawy z tytułu wieku. Konkludując wypada zatem wskazać, że skarżący nie spełnia przesłanek opisanych w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a zatem organy administracji odmawiając skarżącemu prawa do zasiłku stałego nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co uzasadnia oddalenie skargi (art. 151 P.p.s.a.). B.A.