II SA/Łd 1629/03

Dnia 16 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] znak [...]. II SA/Łd 1629/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], nr [...], Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. działając z upoważnienia Rady Miasta Ł., odmówił M.G. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy art. 27 ust. 4 pkt 2. i ust. 6. oraz art. 28 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 1998 r., nr 64 poz. 414 oraz Dz.U. z 1998 r. nr 106, poz. 668, nr 117 poz. 756, nr l62 poz. 1118 i poz. 1126; z 1999 r. Dz.U. nr 20, poz. 170, nr 79, poz. 885 i nr 90, poz. 1001 z 2000 r.; nr 12 poz. 136 i nr 19, poz. 238 oraz z 2001 r. nr.72, poz.748, nr 88, poz. 961, nr 89, poz. 973, nr 111, poz.1194, nr 122, poz. 1349 i nr 154, poz.1792 oraz z 2003 r. nr 7 poz. 79) oraz art. 104 i art. 107 § l k.p.a., W uzasadnieniu decyzji organ stopnia podstawowego podał, że decyzja została wydana na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, który potwierdził, że wnioskodawca został osadzony w zakładzie karnym oraz że do momentu tego osadzenia pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z matką J.G. Ponadto organ stopnia podstawowego powołał się na art. 28 ustawy o pomocy społecznej wyjaśniając, że M.G. może się ubiegać o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego dopiero po opuszczeniu zakładu karnego. W odwołaniu od powyższej decyzji M.G. podał, że jest inwalidą drugiej grupy oraz że choruje neurologicznie i psychicznie. Ponadto wnioskodawca wskazał, że jest samotny, a z matką, która jest bardzo chora i nie może mu pomóc ze względu na niskie dochody (renta 500 złotych), utrzymuje jedynie kontakt listowny. Odwołujący nie zgadza się z argumentem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, że nie może otrzymać zasiłku stałego wyrównawczego, ze względu na pobyt w zakładzie karnym. W opinii M.G., zgodnie z obowiązującymi przepisami zasiłek ten przysługuje mu obligatoryjnie. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt l k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało zaskarżoną decyzją w mocy. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podało, że zgodnie z art.27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie pełnoletniej, samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w art. 4 ust. l, jak również przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jak też dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 4 ust. l. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 27 ust. 6 pkt 2 zasiłek stały wyrównawczy ustala się w wysokości - w przypadku osoby w rodzinie - jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, określonym w art. 4 ust. l, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie, przy czym wysokość tego zasiłku nie może być niższa od kwoty 19zł. Jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że M.G. jest osobą niepełnosprawną o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i od kilkunastu miesięcy przebywa w Zakładzie Karnym w S., natomiast przed osadzeniem w zakładzie karnym wnioskodawca mieszkał i gospodarował z matką, której źródłem utrzymania jest renta inwalidzka - stopień niepełnosprawności zainteresowany uzyskał w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podało, że stosownie do przepisu art. 38 ust. 3 ww. ustawy o pomocy społecznej, osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, a ustawa o pomocy społecznej stanowi inaczej w tym zakresie jedynie w stosunku do osób samotnych, uprawnionych do zasiłku stałego wyrównawczego tymczasowo aresztowanych lub odbywających karę pozbawienia wolności, wskazując, że osobom takim przysługuje 30% przyznanego świadczenia (art. 28 ustawy o pomocy społecznej). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.G. wskazał, że decyzje wydane przez organ administracji są przejawem dyskryminacji osób potrzebujących pomocy. Zdaniem skarżącego fakt, że przed osadzeniem w zakładzie karnym mieszkał w jednym budynku z matką, nie przesądza jeszcze o tym, że wspólnie z nią gospodarował. Jak podniósł skarżący, matka jego otrzymuje 512 złotych renty co wyklucza jakąkolwiek pomoc z jej strony. M.G. podał, że będąc osobą samotną i chorą nie mógł znaleźć pracy i to jest powodem dla którego zaczął kraść, a w konsekwencji znalazł się w zakładzie karnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy przytoczył fakty wskazane już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto podkreślił, że z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że M.G. przez osadzeniem w zakładzie karnym zamieszkiwał i gospodarował ze swoją matką, co znalazło potwierdzenie w wywiadzie środowiskowym z dnia 18 lipca 2003r., a ponadto z wywiadu tego wynika, że J.G. nadal pomaga synowi w postaci paczek z żywnością i odzieżą przesyłanych do zakładu karnego. Jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., w myśl przepisu art. 2a ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, pojęcie "rodzina" oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, a zgodnie z tą definicją skarżący nie jest osobą samotną, której przysługiwałoby 30 % zasiłku stałego wyrównawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.). Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy ustawa o p.s.a.). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą w/w okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Skarga jest uzasadniona, chociaż zarzuty skarżącego w większości nie zasługują na uwzględnienie. Nie jest trafny argument skarżącego, że nieprzyznanie mu prawa do zasiłku wobec pobytu w zakładzie karnym są przejawem dyskryminacji. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Takie zasady pomocy społecznej ustanowił ustawodawca w przepisach ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej tekst jedn. Dz.U. z 1998r. nr 64 poz .414 z późn. zmianami). Ograniczenie uprawnień osób osadzonych do świadczeń z pomocy społecznej jest oczywiste – mają one zaspokajane podstawowe potrzeby bytowe przez organy Państwa. Niemniej w toku postępowania nie zostały wystarczająco wyjaśnione okoliczności faktyczne, niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesłanką odmowy przyznania świadczenia było stwierdzenie, że skarżący przed osadzeniem prowadził wspólne gospodarstwo domowe z matką. Wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, okoliczności tej nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości. Jako podstawę powyższego ustalenia wskazano wywiad środowiskowy, przeprowadzony w miejscu zamieszkania matki. Jednakże z lektury tego dokumentu nie wynika, aby takie stwierdzenie padło ze strony matki skarżącego, udzielającej wywiadu. Sformułowanie to znalazło się dopiero we wnioskach spisanych przez osobę sporządzającą dokument, przy czym nie wiadomo nawet, czy matka skarżącego miała możliwość ustosunkowania się do tych wniosków – jej podpis widnieje bowiem we wcześniejszej części formularza, przed wnioskami. Ponadto nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu skarżącego, choć przepis § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 2001r. w sprawie wywiadu środowiskowego ...(Dz.U. z 2001r. nr 14 poz. 1220) przewiduje taki obowiązek. Wprawdzie skarżący tego zarzutu nie podnosił w odwołaniu od decyzji MOPS, a dopiero w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd nie jest jednak związany zarzutami i granicami skargi a obowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie (art. 134. Wskazane wyżej uchybienie stanowi naruszenie zasad określonych w przepisach art.7, 70, 77 i 80 k.p.a., skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a to w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania wszystkich dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia Z uwagi na powyższe Sąd uchylił decyzję zaskarżoną i decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 §1 ust.2 lit.c i art. 135 ustawy o p.s.a.