II SA/Łd 1632/02

Dnia 15 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. W.-G. i M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej zasypanie stawu 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. solidarnie na rzecz J. W.-G. i M. G kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu wpisu sądowego; 3) nakazuje wypłatę solidarnie J. W.-G. i M. G. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu sądowego uiszczonego i zaksięgowanego w dniu 6 listopada 2002 r. pod pozycją 1744. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 48 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 4 i art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane ( Dz.U. nr 89, poz. 414 ze zm. ) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. nakazał S. S. likwidację, przez zasypanie, zrealizowanego zbiornika wodnego (stawu) o wymiarach zewnętrznych około 20,0 x 15,0 m położonego na działce w R. przy ul. A 8 oraz uporządkowanie terenu. W jej uzasadnieniu podano, iż w wyniku przeprowadzonych w dniu 6 sierpnia 2002r. oględzin na tejże nieruchomości ustalono, że w 1999r. S. S. dokonał samowolnego pogłębienia i zwiększenia do 20,0 x 15,0 m zewnętrznych wymiarów stawu, w którym hoduje ryby, wraz z nasypem wokół. Przedmiotowy zbiornik wodny usytuowany jest w odległości 2,50 m od granicy z działką J. W. – G. i M. G. oraz około 8 m od budynku mieszkalnego (w budowie) znajdującego się na nieruchomości sąsiedniej. Inwestor nie przedłożył ani pozwolenia na budowę, ani stosownego zgłoszenia na wykonanie robót budowlanych, w związku z czym organ nadzoru budowlanego uznał, iż rozbudowa przedmiotowego zbiornika wodnego została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej, co uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci orzeczonego nakazu rozbiórki. Od decyzji tej odwołał się S. S. podnosząc, iż wykonane przez niego roboty, polegające na pogłębieniu i oczyszczeniu istniejącego od kilkudziesięciu lat stawu, są zgodne z postulatami okolicznych mieszkańców, gdyż gromadzi on nadmiar wód opadowych, a ponadto pełni funkcję zbiornika przeciwpożarowego dla drewnianych zabudowań usytuowanych w pobliżu. Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi stopnia podstawowego. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż powodem uchylenia decyzji jest brak podstaw do wydania nakazu likwidacji całego stawu o wymiarach 20 m x 15 m w sytuacji, gdy z akt administracyjnych wynika, że w miejscu tym istniał poprzednio staw o wymiarach 15 m x 10 m, który w 1999r. został jedynie pogłębiony i powiększony. W takim wypadku organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego winien zbadać możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 4 przez nałożenie na inwestora obowiązków, w tym uzyskania w tej kwestii opinii rzeczoznawcy odpowiedniej specjalności. W konkluzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji nie wyjaśniło wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego zasadnym jest uchylenie zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli J. W. – G. oraz M. G., zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 134 k.p.a. i wnosząc o uchylenie decyzji. W jej uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. z uwagi na wniesienie odwołania przez S. S. po terminie, zgodnie z art. 134 k.p.a. winien stwierdzić w drodze postanowienia niezachowanie terminu do wniesienia odwołania, uchybienie zaś temu obowiązkowi i merytoryczne rozpoznanie sprawy stanowi rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podnosząc co do meritum argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się z kolei do zarzutu naruszenia art. 134 k.p.a. strona przeciwna wskazała, iż w dniu 7 sierpnia 2002r. do Prezydenta Miasta R. wpłynęło pismo S. S. z prośbą o pozytywne zaopiniowanie odwołania od decyzji nakazującej likwidację zbiornika wodnego. Powyższe pismo w trybie art. 65 k.p.a. przekazano do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego według kompetencji. S. S. ponowił następnie odwołanie wnosząc je tym razem do organu właściwego. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, iż powstała w tym względzie niejasna sytuacja winna być rozstrzygnięta na korzyść wnoszącego odwołanie, zastosowanie zaś art. 134 k.p.a. prowadziłoby do usankcjonowania błędnej decyzji organu stopnia podstawowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sąd podziela zarzut skarżących, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z rażącym naruszeniem prawa. Akta administracyjne wskazują bowiem na to, że decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] doręczono inwestorowi - S. S. w dniu 9 sierpnia 2002r. Wynika to z załączonego dowodu potwierdzenia odbioru przesyłki. Odwołanie od tej decyzji S. S. wniósł dopiero w dniu 3 września 2002r. ( k. 9 akt ), a tym samym z uchybieniem ustawowego 14 - dniowego terminu, przewidzianego w art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, o którym został prawidłowo poinformowany treścią decyzji organu pierwszoinstancyjnego, a który upłynął z dniem 23 sierpnia 2002r. Należy przy tym podkreślić, że odwołanie to nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. W tej sytuacji obowiązkiem organu drugiej instancji, wynikającym z art. 134 kpa, jest wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanej przez stronę decyzji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa. Wydanie o tej treści rozstrzygnięcia nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa - art. 156 § 1 pkt 2 kpa, oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która - w myśl art. 16 § 1 kpa - korzysta z ochrony trwałości ( por. np. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998r. sygn. OPS 11/98 – ONSA 1999/1/4 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 lutego 1998r. sygn. SA/Sz 306/98 – LEX nr 36136, z dnia 21 marca 1997r. sygn. SA/Łd 2990/95 – LEX nr 29079, z dnia 29 stycznia 1997r. sygn. I SA/Gd 1482/96 – LEX nr 29004, z dnia 10 września 2001r. sygn. II SA 1866/00 – LEX nr 55303, z dnia 18 listopada 1999r. sygn. I S.A. 330/99 – LEX nr 48749 i z dnia 23 kwietnia 1998r. sygn. IV SA 1006/96 – LEX nr 43356 ). Tak więc rozpoznanie w niniejszej sprawie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołania, wniesionego przez S. S. z uchybieniem ustawowego terminu, stanowi rażące naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu nie można przy tym podzielić stanowiska zaprezentowanego przez organ w odpowiedzi na skargę, iż skarżący "ponowił" odwołanie pismem, które złożył w dniu 3 września 2002r., gdyż zostało ono pierwotnie wniesione w dniu 7 sierpnia 2002r., jako skierowane do Prezydenta Miasta R., z prośbą o poparcie odwołania od decyzji w sprawie o zlikwidowanie zbiornika wodnego. Należy bowiem zwrócić uwagę na to, iż w dacie wniesienia tego pisma, tj. w dniu 7 sierpnia 2002r. decyzja organu I instancji nie funkcjonowała jeszcze w obrocie prawnym, gdyż została wydana w dniu [...], a S. S. otrzymał ją dopiero w dniu następnym. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych Sąd wyrokował w oparciu o art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1271 ). Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (decyzja kasacyjna ) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) za bezprzedmiotowe. W punkcie trzecim sentencji wyroku Sąd orzekł o zwrocie nadpłaconego przez skarżących wpisu sądowego stosownie do treści art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz.U. nr 9 z 2002r., poz. 88 ) w zw. z art. 97 § 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy – Przepisy wprowadzające...( Dz.U. nr 153, poz. 1271 ).