II SA/Łd 1635/01

Dnia 18 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), Sędziowie : NSA Ewa Markiewicz, WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant ref. staż. Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi M. P., J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] ([...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania rozbiórki linii energetycznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...], nr [...] ([...]); 2. stwierdza wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydenta Miasta P[...] z dnia [...], nr [...]; 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz M. i J. P. solidarnie kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego. II SA/Łd 1635/01 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania J. i M. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Nr [...] z dnia [...] ([...]) umarzającej postępowanie wszczęte z wniosku M. P. w sprawie nakazania wykonania rozbiórki linii energetycznej 15 kV, istniejącej przy zachodniej granicy działki oznaczonej nr 18/4 położonej przy ul. A w P., stanowiącej współwłasność M. P., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. P. wystąpił z wnioskiem do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o wydanie nakazu rozbiórki istniejącej linii energetycznej wysokiego napięcia, która zdaniem wnioskodawcy przewieszona jest nad jego działką oznaczoną w rejestrze gruntów nr 18/4 i stanowi samowole budowlaną, gdyż została zrealizowana bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż nad nieruchomością położoną przy ul. A istnieje linia energetyczna wysokiego napięcia oraz dwie linie średniego napięcia. W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, iż przez działkę oznaczoną nr 18/4 przebiega linia energetyczna 15 kV zasilająca osiedle A, która została przebudowana na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] udzielającej Wydziałowi Techniczno-Inwestycyjnemu Urzędu Miasta w P. pozwolenia na budowę linii energetycznej na odcinku przy ul. B do ul. C. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla P. wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie wszczęte z wniosku M. P. w sprawie nakazania wykonania rozbiórki linii energetycznej, istniejącej przy zachodniej granicy jego działki nr 18/4. Organ odwoławczy decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na podjęcie rozstrzygnięcia przesądzającego o umorzeniu wszczętego postępowania. W uzasadnieniu tej decyzji podkreślono ponadto, że brak w aktach projektu wykonania przedmiotowej linii, co ma zasadnicze znaczenie dla porównania jego lokalizacji ze znajdując asie w aktach mapa sytuacyjno-wysokościową przedstawiającą aktualny stan prawny. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego organ I instancji w dniu [...] wydał decyzję Nr [...], którą ponownie umorzono postępowanie wszczęte z wniosku M. P. w sprawie nakazania wykonania rozbiórki linii energetycznej 15 kv, istniejącej przy zachodniej granicy jego działki oznaczonej nr 18/4. Organ odwoławczy w swojej decyzji wskazał ponadto, iż bezsprzecznym jest wybudowanie linii energetycznej 15 kV przez Wydział Techniczno-Inwestycyjny Urzędu Miejskiego w P. na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...], jak również fakt jej wykonania przez inwestora w sposób zgodny z udzielonym pozwoleniem bez dokonania odstępstw od zatwierdzonego projektu, które to odstępstwa mogłyby skutkować wszczęciem postępowania przez organy nadzoru budowlanego, co zostało potwierdzone protokołem z wizji lokalnej z dnia 10 listopada 2000 r. sporządzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta P.. Wobec braku podstaw do podjęcia przez organ I instancji działań przewidzianych przez Prawo budowlane z 1994 r. uzasadnionym było wydanie decyzji umarzającej postępowanie wszczęte w sprawie rzekomej samowoli budowlanej w stosunku, do którego wnioskodawcy domagali się wydania nakazu przymusowej rozbiórki. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. i J. P., wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżących wskazana decyzja jest niezgodna z przepisami prawa w szczególności narusza art. 156 § 1 pkt 2 , art. 231 k.p.a. oraz art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 84 ust. 1 pkt 1,2,4, art. 84a i art. 85 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż budowa linii energetycznej wysokiego napięcia obok działki skarżących rozpoczęła się po usunięciu M. i J. P. z nieruchomości stanowiących ich własność z użyciem sił policyjnych i straży miejskiej po przedstawieniu im decyzji Wojewody dotyczącej budowy drugiej linii wysokiego napięcia nad działką nr 18/2, a wiec już poza terenem o domniemanej własności tej części nieruchomości przez Skarb Państwa. Ponadto skarżący podnieśli, iż pomimo wcześniejszego zapewnienia Urzędu Miejskiego w P. nie otrzymali z odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości (działek 18/3 i 18/4) na skutek wybudowania linii energetycznych na terenie przeznaczonym pod budownictwo jednorodzinne. Reasumując skarżący wskazali, iż Prezydent Miasta występujący jako inwestor w 1997 r. wybudował linie energetyczne bez wymaganej prawem decyzji na wejście na teren nieruchomości (budowa linii energetycznej wysokiego napięcia obok działki skarżących rozpoczęła się przy użyciu sił porządkowych, po przedstawieniu im decyzji Wojewody dotyczącej linii wysokiego napięcia), a obecnie odmawia wydania decyzji odszkodowawczej z tytułu zmniejszenia wartości działek na skutek wybudowania linii energetycznej, motywując to brakiem zgody organu rządowego na ich usytuowanie. Jednocześnie skarżący wskazali, iż w sprawie wypłaty odszkodowania występowali do Sądu Okręgowego w P., który odmówił rozpatrzenia sprawy o zapłatę odszkodowania uzasadniając to możliwością domagania się odszkodowania na drodze postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze wyjaśniono, iż bezsprzecznym jest wybudowanie linii energetycznej 15 kV na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 16 maja 1996 r, jak również fakt jej wykonania przez inwestora w sposób zgodny z udzielonym pozwoleniem bez dokonania odstępstw od zatwierdzonego projektu, które to odstępstwa mogłyby skutkować wszczęciem postępowania przez organy nadzoru budowlanego, co zostało potwierdzone protokołem z wizji lokalnej z dnia 10 listopada 2000 r. sporządzonym przez organ I instancji. Wobec braku podstaw do podjęcia przez organ I instancji działań przewidzianych przez Prawo budowlane z 1994 r. uzasadnionym było wydanie decyzji umarzającej postępowanie wszczęte w sprawie rzekomej samowoli budowlanej. Podkreślono ponadto, iż niezgodne z prawem byłoby uznanie przez organy nadzoru budowlanego przedmiotowych linii energetycznych wysokiego napięcia jako samowoli budowlanej, o co wnioskują skarżący w sytuacji, gdy w obiegu prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja udzielająca pozwolenia na budowę. Działanie takie byłoby bowiem sprzeczne z art. 16 k.p.a. dotyczącym trwałości decyzji ostatecznej. Dopiero w sytuacji ewentualnego wzruszenia przez organy administracji architektoniczno-budowlanej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, sprawa wybudowania powyższych linii mogłaby być przedmiotem postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie tylko z przyczyn w niej podniesionych. Przede wszystkim nie jest zasadny podstawowy zarzut skargi, a jednocześnie teza wniosków i odwołań skarżących składanych w toku postępowania administracyjnego, iż wobec faktu niedoręczenia im decyzji z [...] Prezydenta Miasta P. budowa linii energetycznej stanowiła samowole budowlaną. Fakt nie brania przez skarżących udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tej decyzji nie przesądza o tym, iż inwestycja ta stanowiła samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). Nie poinformowanie skarżących o wszczęciu tego postępowania i podjętej decyzji. Świadczy zaś jedynie o tym, że pozwolenie budowlane zapadło w postępowaniu administracyjnym dotkniętych kwalifikowaną wadą prawna z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Może więc badać zaskarżoną decyzję pod katem wszystkich ewentualnych naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. Działając w tym trybie trzeba stwierdzić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę na ciężar gatunkowy odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony – wyrok NSA z 6 maja 1988 r., IV SA 251/88, ONSA 1989, nr 1, poz.8, wyrok NSA z 4 sierpnia 1999 r., II SA/Wr 591/98 nie publikowany). Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a nie może prowadzić do umorzenia postępowania. Byłoby to bowiem niezgodnym z prawem uchyleniem się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organy administracji w rozpatrywanej sprawie, mimo iż wydały decyzje o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w istocie przeprowadziły postępowanie w przedmiocie wniosku skarżących o nakazanie rozbiórki linii energetycznej 15 kv przebiegającej nad ich działką o numerze 18/4. Jednak już z odwołania M. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z [...] wynikało, iż intencją skarżącego było uznanie wszystkich linii energetycznych przebiegających wzdłuż jego działek 18/3 i 18/4 oraz linii przebiegającej w skos jego działki 18/4 za samowole budowlane. Skoro w wyniku tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, to przedmiotem owego powtórnego rozpatrzenia sprawy nie powinna być wyłącznie linia energetyczna przebiegająca przy zachodniej granicy jego działki 18/4, ale wszystkie linie energetyczne pobudowane nad wymienionymi wyżej działkami skarżącego. Już tylko z tego powodu zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji muszą zostać uchylone, mimo, że wbrew powołanej podstawie prawnej nie są to decyzje umarzające postępowanie, ale w istocie decyzje odmawiające wydania nakazu rozbiórki linii energetycznych, nieuznanych przez te organy za samowole budowlane. Stosownie do art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działając w tym trybie Sąd uznał, że konieczne jest objęcie kontrolą także decyzji Prezydenta P. z [...] nr [...] na mocy, której udzielono Wydziałowi Techniczno-Inwestycyjnemu Urzędu Miejskiego w P. pozwolenia na budowę linii energetycznej 15KV na odcinku od ul. B do ul. C zasilającej osiedle A w P.. Było to niezbędne z dwóch przyczyn. Po pierwsze w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji nie uczestniczyli skarżący, nie doręczono im również tej decyzji. Z pisma organu I instancji z dnia 10 listopada 2000 r. zamieszczonego w aktach administracyjnych, a skierowanego do skarżącego wynika, iż decyzja ta dotyczy linii energetycznej przewieszonej nad działką skarżącego nr 18/4. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela bowiem pogląd zaprezentowany w wyroku Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, iż niezależnie od tego, że wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę niezawinionego przez stronę braku udziału w postępowaniu, podobnie jak w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową bądź ustawą aktu normatywnego na podstawie, którego wydano decyzję administracyjną umożliwia Sądowi administracyjnemu uchylenie decyzji jako zawierającej naruszenie prawa dające podstawę do wznowienie postępowania. Z tego względu ewidentne naruszenie -przez pozwolenie budowlane z 16 maja 1996 r. - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. skutkować musi stwierdzeniem wydania tego pozwolenia budowlanego z naruszeniem prawa z uwagi na przepis art. 146 § 1 k.p.a. uniemożliwiający uchylenie decyzji po upływie 5 lat od dnia jej doręczenia. Po drugie wyżej wskazana decyzja Prezydenta Miasta P. wydana dla strony określonej jako "Wydział Techniczno-Inwestycyjnemu Urzędu Miejskiego w P." wydana została także z wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., jako wydana przez organ, który był wyłączony od załatwienia sprawy z tego powodu, iż stroną w sprawie było miasto P.. Pogląd o konieczności wyłączenia organu gminy od załatwienia sprawy, w której stroną jest ta gmina został przyjęty w uchwale składu 7 sędziów NSA z 19 maja 2003 r., OPS 1/01, ONSA 2003, nr 4, poz. 115. Z tego samego względu także na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. trzeba uznać, że decyzja Prezydenta P. wydana została z naruszeniem prawa Mając na uwadze podniesione wyżej argumenty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. Na podstawie zaś art. 145 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie 2 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji było bezprzedmiotowe.