II SA/Łd 165/05

Dnia 5 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek, Asesor WSA: Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. Z. N. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego S. Z. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA/Łd 165 / 05 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem Nr [...], z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie przepisu art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której stroną jest S. Z. N. oraz dopuszczony do udziału w postępowaniu A Związek. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia [...], Nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych "odmówił S. Z. N. uchylenia decyzji własnej w przedmiocie odmowy przyznania stronie uprawnień kombatanckich". W dniu 10 sierpnia 2004 roku dopuszczony do udziału w postępowaniu A Związek wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych "z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy". Organ rozpoznając powyższy "wniosek" doszedł do przekonania, iż postępowanie administracyjne jest oparte na zasadzie dwuinstancyjności, której treścią jest dopuszczalność dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Wyczerpanie tej możliwości powoduje niedopuszczalność odwołania. Dalej Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, iż w wyniku czynności podjętych "w postępowaniu wstępnym" wniosek strony w sprawie uprawnień kombatanckich podlegał dwukrotnemu rozpoznaniu przez tenże organ. W tej sprawie została podjęta decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Natomiast decyzją z dnia [...] organ ten utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. Tym samym strona wyczerpała możliwość dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Organ wskazał również, iż okoliczności będące przedmiotem oświadczeń świadków były już przedmiotem jego oceny. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, iż w decyzji z dnia [...] strona została prawidłowo pouczona o prawie do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekł jak w sentencji. W dniu 14 stycznia 2005 roku skargę na powyższe postanowienie wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. Z. N. Skarżący wskazał, iż trudno jest mu zrozumieć postawę organu, który nie zakwestionował złożonych przez skarżącego dowodów w niniejszej sprawie na okoliczność "pobytu w obozie i pracy w fabryce", a jednocześnie odmówił przyznania "uprawnień kombatanckich". W dalszej części skargi wskazano przebieg pracy skarżącego w okresie okupacji hitlerowskiej, począwszy od 1940 roku. Ostatecznie skarżący stwierdził, iż beneficjentami środków, które winny być przeznaczone na świadczenia dla osób, które przeżyły koszmar wojny, tak naprawdę jest kierownictwo Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, które środki te trwoni. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, postanowienia bądź innego aktu organów administracji pod kątem ich zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla rozstrzygnięcie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu oraz przyczyny wzruszenia postanowienia, a także nie będąc ograniczony zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu naruszeń prawa, rodzących konieczność jego uchylenia. Okolicznością, która ma kapitalne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia jest interpretacja treści pisma uczestnika postępowania z dnia 10 sierpnia 2004 roku (a nie 15 sierpnia 2004 roku, jak błędnie wskazał organ) i następnie jego klasyfikacja. Organ pismo to uznał bowiem za kolejny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i powołując się na przełamanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) stwierdził jego niedopuszczalność. Dokonując analizy powyższego pisma strony wskazać wypada, iż dowolny, a z całą pewnością przedwczesny jest wniosek organu, iż pismo to jest kolejnym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Co prawda z treści tego pisma wynika, iż jego autor wnosi o "ponowne rozpatrzenie sprawy" i o "ponowną weryfikację już złożonych dokumentów", to oceniając inne okoliczności sprawy, a zwłaszcza mając na uwadze jej stan, należy dojść do przekonania, iż stanowisko organu w zakresie klasyfikacji tegoż pisma nie może być uznane za nie budzące wątpliwości. Przeciwko dokonanej przez organ ocenie przedmiotowego pisma przemawia data jego złożenia w "otwartym" terminie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję organu o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Już tylko zestawienie z sobą dwóch spostrzeżeń, a mianowicie: widocznego w każdym zdaniu tegoż pisma niezadowolenia z wydanej decyzji ostatecznej, jak i faktu złożenia pisma w terminie "otwartym" do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, wskazuje na to, iż pismo to może być również uznane za skargę do sądu na decyzję organu o ostatecznym charakterze. W ocenie sądu, przy ocenie przedmiotowego pisma nie sposób nie widzieć okoliczności, które podważają tak jednoznaczną jago klasyfikację, jakiej dokonał organ. Zdaniem sądu istnieją poważne wątpliwości co do charakteru pisma, a możliwe jego klasyfikacje pociągają za sobą zgoła odmienne skutki dla sfery praw i obowiązków uczestników postępowania administracyjnego. Skoro zaś tak, to organ winien raczej domagać się od uczestnika postępowania sprecyzowania treści pisma, nie zaś samodzielnie dokonywać – wbrew istniejącym wątpliwościom – dowolnych w istocie ustaleń co do charakteru tegoż pisma, a w konsekwencji, co do rzeczywistych intencji jego autora. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest również i to, iż uczestnikami przedmiotowego postępowania administracyjnego są osoby w podeszłym wieku, dla których poruszanie się w materii prawnej uregulowanej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego jest szczególnie utrudnione. Z analizy pism strony postępowania wynika dobitnie, iż pragnie ona otrzymać świadczenie będące "dodatkiem do emerytury" w związku z "przeżyciami okresu II wojny światowej". Precyzyjne określenie rodzaju dochodzonego uprawnienia i wskazanie rodzaju doznanej represji – jak się wydaje – ma dla strony znaczenie mniej istotne. Pomimo takiej postawy strony organ administracji nie jest wolny od obowiązku należytego i wyczerpującego jej informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na jej prawa i obowiązki (art. 9 k.p.a.). Obowiązek ten rozciąga się również na zagadnienia prawne z zakresu procedury administracyjnej. Nieudolność zachowań prawnych uczestników niniejszego postępowania administracyjnego jest widoczna w bardzo wielu elementach, w tym również w pismach kierowanych do organu. Okoliczność ta jednak winna być dla organu widomym znakiem, iż nie można w sposób bezkrytyczny i pozbawiony szerszej analizy odczytywać intencji strony z treści poszczególnych zapisów złożonego przez nią pisma. Zaniechanie przez organ dostrzeżenia wątpliwości co do rzeczywistych intencji strony kierującej do organu pismo i w konsekwencji zaniechanie usunięcia tychże wątpliwości prowadzi również do naruszenia zasady pogłębiania przez organy administracji publicznej zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Powyższe okoliczności dobitnie wskazują na to, iż organ administracji w sposób bezkrytyczny i dowolny zaklasyfikował pismo uczestnika postępowania z dnia 10 sierpnia 2004 roku jako kolejny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a tym samym nie mając do tego podstaw prawnych uznał, iż w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 134 k.p.a.. Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości. Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej.