II SA/Łd 1662/03

Dnia 9 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska /spr./, p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 roku sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej odmowy rejestracji pojazdu uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdziło uchybienie przez M.S. terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] uchylającej własną decyzję z dnia [...] w sprawie rejestracji pojazdu marki VOLVO i odmawiającej rejestracji tego pojazdu. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż decyzją z dnia [...] organ I instancji uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] w sprawie rejestracji pojazdu marki VOLVO i odmówił rejestracji tego pojazdu. W decyzji pouczono stronę o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Decyzję doręczono M.S. w dniu 25 sierpnia 2003 r.. M.S. sporządziła odwołanie w dniu 18 września 2003 r. i złożyła je w Starostwie Powiatowym w S. w dniu 19 września 2003 r., a więc po upływie terminu do wniesienia odwołania, bowiem termin ten upłynął w dniu 8 września 2003 r. Powyższe postanowienie M.S. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wskazała, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] była dla niej niezrozumiała. Brak podania faktycznych przyczyn o uchyleniu rejestracji przedmiotowego pojazdu powodował brak możliwości właściwego ustosunkowania się do sprawy w odwołaniu. Skarżąca uznała, iż złożenie odwołania wymagało wpierw podania przez Starostę [...] przyczyn, na które powołuje się Prezydent W. unieważniając własną decyzję z dnia [...] o rejestracji przedmiotowego pojazdu. Stosowne pismo o wyjaśnienie skarżąca złożyła w dniu 2 września 2003 r.. W dniu 7 września 2003 r. skarżąca otrzymała odpowiedź Starosty Powiatowego, z którego to dopiero dowiedziała się, że przyczyną uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu było zarejestrowanie go jako samochodu ciężarowego. W związku z powyższym skarżąca uznała, iż dopiero po przedstawieniu wyjaśnienia możliwe było wniesienie przez stronę odwołania i termin na wniesienie odwołania liczyła od dnia otrzymania odpowiedzi na swoje pismo. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto wyjaśniono, iż skarżąca nie wystąpiła o uzupełnienie decyzji w trybie art.111 kpa , a tylko w takim przypadku termin do wniesienia odwołania uległby przesunięciu. Skarżąca nie wskazała podstawy prawnej swojego wystąpienia. Z tego względu Kolegium uznało, iż żądanie skarżącej mogło by być uznane co najwyżej za żądanie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji ( art. 113 § 2 kpa ), co z kolei nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna . Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia czy jest ono zgodne z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi : a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 9 kpa - organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W cytowanym wyżej przepisie zawarta jest zasada obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej. Rozwiązanie to nie uzależnia obowiązywania lub możliwości stosowania przepisów prawa od znajomości tych przepisów przez obywateli, a w szczególności od znajomości prawa przez strony postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej mają więc obowiązek udzielania stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Podmiotem uprawnionym jest strona i organ obowiązany jest z urzędu udzielać jej informacji. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. Zakres przedmiotowy udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ obowiązany jest zatem do udzielania całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej. Nadto organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. Taki pogląd potwierdził też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92, gdzie przyjął, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Obowiązek zatem udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania, tj. od chwili jego wszczęcia, aż do jego zakończenia decyzją. Udzielenie informacji w fazie wszczęcia postępowania ma dla ochrony interesu prawnego strony zasadnicze znaczenie. Brak bowiem znajomości przepisów prawa może powodować nieudolne określenie żądania, a w wielu przypadkach niezaspokojenie w pełni interesu strony. Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. Jak wynika z akt sprawy, organ administracji nie dopełnił w niniejszej sprawie ciążącego na nim, wyżej opisanego obowiązku. Skarżąca w piśmie z dnia 2 września 2003 r prosiła o uzupełnienie przed złożeniem przez nią odwołania podania przyczyn na które powołuje się Prezydent W. uchylając własną decyzję. Już z samej treści tego pisma organ winien wywnioskować, iż skarżąca nie rozumie treści nadesłanej decyzji , a poza tym uważa, iż skierowanie przez nią pisma o wyjaśnienie powoduje przerwanie biegu terminu do wniesienia odwołania. Organ winien zatem poinformować skarżącą o treści art. 111 kpa. i 113 kpa, ustalić dokładnie treść żądania strony, wyjaśnić, iż wniesienia jedynie pisma trybie art. 111 § 1 kpa zgodnie z § 2 tego przepisu może spowodować, iż termin do wniesienia odwołania będzie biegł od dnia doręczenia odpowiedzi, a w przypadku gdyby zachodziła obawa, iż odpowiedź organu może dotrzeć do skarżącej w takim terminie, że skarżąca uchybi terminowi do wniesienia odwołania organ winien pouczyć skarżącą o treści art. 58 kpa. Wprawdzie w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż skarżąca została prawidłowo poinformowana przez organ I instancji o terminie i trybie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji – jednak na skutek wniesienia przez skarżącą pisma z dnia 2 września 2003 r powstała nowa sytuacja, w której uznać należy, iż informacja ta wymagała uzupełnienia o ustalenie dokładnie treści żądania strony i dokonanie stosownych, wyżej wskazanych pouczeń, tak aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Skoro organ tego nie uczynił - doszło do naruszenia art. 7, 8 i 9 kpa i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Rozważania dotyczące wpływu pisma skarżącej z dnia 2 września 2003 r. na bieg terminu do wniesienia odwołania, a także próby oceny treści żądania strony na tle art. 111 i 113 § 2 kpa organ zawarł w dopiero w odpowiedzi na skargę . Tymczasem - zdaniem Sądu w tym składzie – tego rodzaju rozważania i oceny winny być zawarte w rozstrzygnięciu organu po dokładnym ustaleniu treści żądania strony. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia jest w tym przypadku bezprzedmiotowe