II SA/Łd 1664/02
WyrokWSA w Łodzi2004-09-30
Skład orzekający: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakładająca obowiązek przedłożenia dokumentów w celu legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych może zostać utrzymana w mocy, jeśli nie ustalono jednoznacznie daty zakończenia tych robót oraz nie wyjaśniono, czy roboty te podlegają rygorom prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Kluczowe było niewyjaśnienie przez organy obu instancji daty zakończenia robót budowlanych oraz zakresu i charakteru tych prac, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i określenie obowiązków nałożonych na skarżącą.Stan faktyczny
Skarżąca wystąpiła o zalegalizowanie garażu wybudowanego w 1994 roku bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego stwierdziły wykonanie robót budowlanych w budynku mieszkalnym w 2002 roku bez zgody właściwego organu. Nałożono obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowolnie wykonanych robót. Skarżąca podnosiła, że obowiązuje decyzja o pozwoleniu na użytkowanie z wcześniejszego okresu, a roboty budowlane zakończono przed 1994 rokiem. Organy utrzymały decyzję w mocy, wyznaczając nowy termin na wykonanie obowiązków.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza na rzecz A. P.-P. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. kwotę 10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie : Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant asystent sędziego Ewa Cisowska-Sakrajda, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. P.-P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie przedłożenia inwentaryzacji powykonawczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza na rzecz A. P.-P. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
II SA/Łd 1664/ 02
U Z A S A D N I E N I E
Wnioskiem z dnia 2 marca 2002 roku A. P. P. wystąpiła o zalegalizowanie wybudowanego w 1994 roku bez pozwolenia na budowę garażu na nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A 28A. Podczas przeprowadzonych w dniu 22 lipca 2002r. czynności kontrolnych na nieruchomości w Ł. przy ul. A 28A Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego stwierdził, że inwestor, Pani A. P. - P., zamieszkała w Ł. przy ul. A 28A, w pierwszej połowie 2002r. wykonała roboty budowlane w budynku mieszkalnym położonym na tej nieruchomości bez uzyskania zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej.
Budynek mieszkalny usytuowany na nieruchomości przy ulicy A 28A pierwotnie został wzniesiony na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia nr [...] znak [...]. Decyzja o pozwoleniu na budowę została następnie uchylona decyzją z dnia [...] Nr [...] znak [...]. W dniu [...] wydano ponownie pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego z pomieszczeniem gospodarczym decyzją Nr [...] znak [...]. Decyzja ta wyrokiem NSA z dnia 24 marca 1986r. sygn. akt II SA 1967 / 95 została uchylona.
W dniu 14 stycznia 1987r. ówcześni właściciele nieruchomości, Państwo J. i S. M., zawiadomili o oddaniu budynku do użytkowania. Decyzją z dnia [...] Nr [...] znak [...] udzielone zostało pozwolenie na użytkowanie budynku. W dniu [...] decyzją Nr [...] znak [...] decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.
Z załączonych akt postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie wynika, iż postępowanie kończy się na dacie pisma 17 sierpnia 1994 roku bez podjęcia żadnej decyzji po uchyleniu decyzji z [...] o pozwolenie na użytkowanie decyzją z [...].
W 1994r. nieruchomość zakupili Państwo P. i A. O., którzy: nie wykonali słupków przy wejściu głównym, zmienili funkcję garażu na kuchnię, zrealizowali zabiegową klatkę schodową.
Obecnie właścicielem nieruchomości (od 1994 roku) jest Pani A. P. - P. O. W 2002r. A. P. - P. wykonała roboty remontowe: w elewacji południowej, zamontowane zostały drzwi balkonowe, nad pomieszczeniem gospodarczym wykonano taras, wymieniono podłogi i przybory instalacyjne, naprawione zostały tynki. Na wykonanie tych robót Pani A. P. - P. nie uzyskała zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Na zakres wykonanych robót budowlanych Inwestorzy nie powołali kierownika budowy jak również nie był prowadzony dziennik budowy. Właścicielka do chwili obecnej nie uzyskała decyzji administracyjnej o pozwoleniu na użytkowanie budynku mieszkalnego. W chwili obecnej prowadzenie robót budowlanych zostało zakończone.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] znak: [...] wydaną w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z 51 ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r. nałożył na Panią A. P. - P. obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budynku mieszkalnego jednorodzinnego na posesji zlokalizowanej przy ul. A 28a w Ł., oraz postanowieniem z tej samej daty nałożył obowiązki podobnej treści poelgające na doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem budynku garażowego. Objętego pierwotnym wnioskiem skarżącej z dnia 2 marca 2002 roku. Obowiązki te polegały na złożeniu do dnia 31 października 2002 roku:
1.dokumentu określającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 2.dokumentów określających wykonanie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej;
3.inwentaryzacji budowlanej z przedstawieniem:
a/ opisu technicznego zawierającego charakterystykę techniczną wraz z orzeczeniem o prawidłowości wykonania i możliwości użytkowania,
b/ rysunków przedstawiających obecny stan budowlany;
4.dokumentów określających prawidłowość wybudowania zewnętrznych przyłączy instalacyjnego uzbrojenia terenu,
5. oświadczeń o prawidłowości funkcjonowania instalacji wewnętrznych z załączeniem protokołów badań i sprawdzeń osób posiadających uprawnienia w odpowiedniej specjalności;
6. dokumentów określających prawidłowość funkcjonowania przewodów kominowych;
7. projektu budowlanego robót koniecznych do wykonania dla doprowadzenia do zgodności z wymaganiami obowiązującego prawa, jednorodzinnego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. A 28A.
A. P. - P. złożyła odwołanie tylko od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], podnosząc, że decyzja organu I instancji dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej prawomocną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] Nr [...], znak: [...], która według odwołującej się mimo wyroku NSA obowiązywała. Nie składała odwołania od postanowienia nakładającego obowiązki.
Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] znak [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie nałożonych obowiązków i uchylił w części dotyczącej terminu, wyznaczając nowy termin na ich wykonanie na dzień 31 grudnia 2002 roku. Jako materialnoprawną podstawę swej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał art. 51 ust. l pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z 1994 roku Prawa budowlane.
W uzasadnieniu organ II instancji potwierdził, iż prawidlowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał na podstawie art. 51 ust.l pkt 2 Prawa budowlanego obecnej właścicielce nieruchomości przedlożenie dokumentów niezbędnych w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych w budynku przy ul. A 28A w Ł. do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego. Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu argumentu, iż nadal obowiązuje prawomocna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] Nr [...], znak: [...] organ II instancji podniósł, że w aktach sprawy nie ma żadnej decyzji organu wyższego stopnia ani wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzającego nieważność decyzji Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...], znak: [...] o uchyleniu wyżęj wymienionego pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego przy ul. A 28A w Ł.. Pismo Ministra Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej z dnia 10 listopada 1988 r., znak:PI-2/1243/88, na które powołuje się skarżąca jest jedynie opinią prawną stanowiącą odpowiedź na wystąpienie Urzędu Miasta Ł. dotyczące wyrażenia zgody na odstępstwo w warunków technicznych, nie zawiera natomiast rozstrzygnięcia w sprawie decyzji o uchyleniu pozwolenia na użytkowanie. Zatem przedmiotowa decyzja nadal obowiązuje i w obecnej chwili brak jest pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego przy ul. A 28a w Ł.. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie będzie możliwe po przedłożeniu dokumentów wymienionych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i wykonaniu dodatkowych robót budowlanych, jeżeli będą one przewidziane w projekcie dostarczonym przez zobowiązaną.
Od decyzji organu II instancji A. P. – P. złożyła skargę w dniu 04 listopada 2002 roku do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, podtrzymując swoją argumentację z odwołania. Skarżąca twierdziła nadal, że obowiązuje decyzja z dnia [...] o pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego, gdyż uchylająca ją decyzja z dnia [...] została wydana z naruszeniem prawa co wyjaśnia, w jej ocenie pismo Ministra Budownictwa z 10 listopada 1988 roku. W konkluzji skarżąca wnosiła o szybkie załatwienie sprawy nie precyzując na czym miałoby to polegać.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wnosił o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko i przedstawioną wcześniej argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z uwagi natomiast na treść art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.s.a.) .
Skarga jest zasadna, choć z całą pewnością nie z przyczyn i powodów, które zostały w niej wskazane. W tym zakresie należy podzielić w całej rozciągłości poglądy wyrażóne w uzasadnieniu decyzji przez organ II instancji.
Przedstawiony w pierwszej części uzasadnienia przebieg postępowania adminstracyjnego zmierzający do uzyskania przez inwestorów pozwolenia na budowę, a następnie pozwolenia na użytkowanie wskazuje jednoznacznie, iż na obiekt budowlany wykonany na nieruchomosci położonej w Ł. przy ulicy A 28 A kolejni właściciel nie uzyskali pozytywnych decyzji organów administracji architektoniczno - budowlanej w tym zakresie.
Z całą pewnością mamy do czynienia z bezczynnością organu – Urzędu Miasta Ł. Wydziału Architektury i Urbanistyki, który po wyroku NSA z 1986 roku i decyzji uchylającej pozwolenie na użytkowanie z dnia [...] nie wydał przez siedem lat ( sierpień 1994 rok - na tej dacie kończą się akta administracyjne ) żadnej decyzji w zakresie objętym pierwotnym wnioskiem z 1984 roku o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości, która jest obecnie własnością skarżącej. W sprawie nie działo się nic i dopiero wniosek A. P. – P. z dnia 2 marca 2002 roku spowodował obecny tok postępowania, choć już przed innymi organami.
Przepis art. 35 k.p.a. w § 1 ustanawia generalną zasadę załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, nie precyzując jednak tego pojęcia. Kodeks postępowania administracyjnego zawiera terminy ustawowe przewidziane na załatwienie sprawy, które mogą być nawet skracane na skutek faktycznych sprawnych działań organu. Poczynania organów w sprawie niniejszej naruszają z całą pewnością zasadę załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę bądź użytkowanie obiektów budowlanych na nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A 28 A trwa od 20 lat, przy czym skarżąca będąca właścicielką od 1994 roku dowiedziała się o nim dopiero na skutek swego wystąpienia z wnioskiem z marca 2002 roku. Niewątpliwie upływ czasu jest niezwykle niekorzystny dla właściciela, który nie jest w stanie niekiedy wykazać daty wykonywania kolejnych czynności budowlanych. Ma to miejsce szczególnie wtedy, gdy aktualny właściciel nie budował obiektów budowlanych na zakupionej nieruchomości.
Wbrew twierdzeniom organów obu instancji w toku postępowania, zainicjowanego przez A. P. – P. wnioskiem z dnia 2 marca 2002 roku zmierzającym do zalegalizowania wybudowanego w 1994 roku bez pozwolenia na budowę garażu na nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A 28A, nie zostało wyjaśnione kiedy zostały zakończone prace budowlane na nieruchomości.
Właściwie nie wiadomo na czym organy obu instancji oparły swe twierdzenia o wykonaniu przez skarżącą w 2002 roku w elewacji południowej domu drzwi balkonowych, tarasu nad pomieszczeniem gospodarczym, wymiany podłóg i przyborów instalacyjnych oraz naprawy tynków. Z protokołu wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 22 lipca 2002 roku nie wynika aby budynek mieszkalny był przedmiotem oględzin. Protokół zawiera stwierdzenia, że te prace zostały wykonane w 2002 roku, a roboty budowlane są zakończone. Brak dokładniejszego opisu wykonanych prac co do ich zakresu i aktualnego stanu nie pozwala również na ich umiejscowienie w czasie oraz określenie jednoznaczne czy podlegają one rygorom , wymogom uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia zamiaru ich wykonania. Nie wiadomo na czym polegała naprawa tynków i w jakim odbyła się zakresie, nie wiadomo też gdzie wymieniono podłogi i na czym to polegało zaś określenie ,, wymieniono przybory instalacyjne ,, nie pozwala na zidentyfikowanie dokonanych czynności.
Skarżąca w toku postępowania sądowoadministracyjnego działając przez swego pełnomocnika oświadczyła, że roboty budowlane w domu jak i garażu zostały zakończone przed 1994 roku , a nabycie nieruchomości miało miejsce w 1994 roku.
Ma to o tyle istotne znaczenie, że termin zakończenia prac budowlanych determinuje prawo materialne jakie winno być zastosowane w tej sprawie również co do obowiązków nakładanych na skarżącą odnośnie domu mieszkalnego.
Tak więc zostały naruszone zasady postępowania wyrażone art. 7 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez niewyjąśnienie powyższych okoliczności. Stanowi to takie naruszenie przepisów o postępowaniu, które miało wpływ ma wynik sprawy.
Poczynione wyżej rozważania na gruncie przedstawionego stanu faktycznego uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz wstrzymanie ich wykonanie do czasu uprawomocnienia się wyroku na podstawie przepisu art. 152 p.o.p.p.s.a.
O kosztach postępowania między stronami orzeczono na podstawie art. 200 p.o.p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze i na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło