II SA/Łd 167/18

Dnia 19 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi S. F. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. S. prowadzącemu A Kancelarię Radców Prawnych w Ł. przy Al. A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł. Wnioskiem z dnia 17 października 2017 r. S. F. zwrócił się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego za deportację do pracy przymusowej określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tekst jednolity - Dz. U. z 2014 r. poz. 1001). Opisał przeżycia i represje jakich doświadczył podczas trwania II wojny światowej. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 61a § 1, art. 16 § 1 oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego za deportację do pracy przymusowej. W uzasadnieniu wskazanego postanowienia organ wyjaśnił, że w Urzędzie toczyło się już postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie na wniosek strony. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...]r. nr [...] odmówił przyznania S. F. uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Decyzja została doręczona stronie 28 grudnia 2005 r. Ponadto w sprawie zapadła decyzja z dnia [...]r. nr [...], utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] r. w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzje organu zostały poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 861/11, skargę strony oddalił. Wyżej wymieniona decyzja została podjęta na podstawie znowelizowanych przepisów ustawy, stosownie do których represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. (...). na co Sąd zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku. Organ wskazał, że zgodnie z 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez inne uzasadnione przyczyny należy rozumieć takie sytuacje, w które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, skarżący złożył tożsamy wniosek z tym, który spowodował już wszczęcie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, przy czym nie powołał żadnego z trybów nadzwyczajnych (art. 145, czy art. 154 K.p.a.). Zażalenie ( wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ) na powyższe postanowienie wniósł S. F., zaskarżając je w całości. Opisał swoją chorobę oraz pobyt w szpitalu niemieckim w 1943 r., pracę w 1955 r. na Targach [...], a później w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego nr 1 w P. oraz przy wyładunku na stacji PKP. Dodał, że brał udział w zamieszkach w czerwcu 1956 r., podczas których został zatrzymany przez Urząd Bezpieczeństwa i izolowany przez ponad 10 dni. Po wypuszczeniu, po dwóch tygodniach, został ponownie zatrzymany na ul. A 25 i przetrzymywany przez tydzień. Po wyjściu, w dalszym ciągu pracował we wspomnianych zakładach, przy rozładunkach i załadunkach na umowę zlecenia. Od 5 stycznia 1957 r. został przyjęty na stałe na umowę o pracę. Wyjaśnił, że informacje te są uzupełnieniem w sprawie przyznania statusu kombatanta. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] r. W opinii organu S. F. po raz kolejny w swym wniosku powołuje się na te same okoliczności, które były już przedmiotem rozpoznania przez organ administracyjny, a rozstrzygnięcia w tym zakresie podlegały kontroli sądowoadministracyjnej. Okoliczności obecnie powoływane przez stronę podlegały wielokrotnej ocenie organu w administracyjnym toku instancji zakończonych decyzjami o odmowie przyznania świadczenia. Wobec tego w ocenie organu należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył S. F. Skarżący wyjaśnił, że odnalazł świadków opisanych przez niego wydarzeń, którzy mogą potwierdzić jego deportację na terytorium państwa Polskiego sprzed 1 września 1939 r. (T. J., R. K., K. K. i Z. P.. Są to nowe dowody - okoliczności w sprawie i powinny być przez urząd rozpoznane, a za zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do powoływanych w skardze do sądu nowych dowodów w postaci świadków, organ wskazał, że skarżący powołał się na nie dopiero w treści skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zatem organ w żaden sposób nie mógł odnieść się do nich jak i zweryfikować na wcześniejszym etapie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub w części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. zostały wydane w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a., który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W nauce i w judykaturze zgodnie przyjmuje się, że jedną z "uzasadnionych przyczyn" obligujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną. Sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (tekst jednolity - Dz. U. z 2014 r. poz. 1001) była już przedmiotem rozpoznania Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który ostateczną decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Decyzja ta w dalszej kolejności podlegała weryfikacji w trybie art. 154 K.p.a. ( decyzja z dnia [...] r.), art.145 a § 1 K.p.a. w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 ( decyzja z dnia [...] r.) i ponownie w trybie art. 154 K.p.a. ( decyzja z dnia [...] r. ). Wszczynane postępowania nie doprowadziły jednak do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Co więcej, tutejszy Sąd w sprawie sygn. akt II SA/Łd 861/11, kontrolując rozstrzygnięcie organu wydane w oparciu o art. 154 K.p.a. tj. decyzję z dnia [...] r., wyjaśnił, że decyzja ta była wydana po zmianie stanu prawnego (art. 2 pkt 2 ustawy) na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 ( Dz.U nr 220, poz. 1734 ). W tych okolicznościach sprawy, Sąd przyznał rację organowi, że w przypadku skarżącego nie zachodzi ustawowa przesłanka deportacji do pracy przymusowej. Mając powyższe na uwadze, należy podzielić pogląd organu administracji, że w sprawie znajdował zastosowanie przepis art. 61a § 1 K.p.a. Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, organ administracji publicznej stoi na straży trwałości decyzji wynikającej z art. 16 § 1 K.p.a. oraz pewności obrotu prawnego. Wydanie decyzji w sprawie, która została już w sposób ostateczny rozstrzygnięta, jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Z tego też powodu prawidłowe skorzystanie przez organ z regulacji art. 61a § 1 K.p.a. prowadzi do uniknięcia ujemnych konsekwencji łączących się z wystąpieniem negatywnego skutku w postaci wydania decyzji obarczonej wadą nieważności. Koniecznym warunkiem wydania postanowienia w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Zgromadzony materiał do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie wskazuje okoliczności innych niż wzięte przez organ pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy na podstawie pierwotnego wniosku z 1999 r. Dlatego też, nie ulega wątpliwości Sądu, że kolejny wniosek S.F. z dnia 17 października 2017 r. został złożony w tym samym przedmiocie sprawy, w której zastosowanie znajdują te same przepisy prawa, tj. ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Z tych też względów organ w obu instancjach prawidłowo zidentyfikował przeszkodę prawną w powtórnym wszczęciu postępowania w tożsamej sprawie. Należy również podkreślić, że S. F. dopiero w skardze wskazał świadków, których zeznania miałyby potwierdzić jego uprawnienie do wnioskowanego świadczenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że na etapie postępowania administracyjnego, organ nie mógł odnieść się do tych dowodów. Zgodnie natomiast z art. 106 § 2 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie jest zatem dopuszczalne przeprowadzanie innych dowodów, w tym z zeznań świadków. Mając powyższe na uwadze skarga w oparciu o art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a oraz § 21 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U. 2016.1715 ze zm.) A.B.