II SA/Łd 168/06

Dnia 24 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] znak [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy K., na podstawie art. 104 i 108 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 ust. 5 i 6, art. 8 ust. 2, art. 16, art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 109 oraz art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) z dniem 1 października 2005r. wstrzymał E. K. wypłatę zasiłku stałego oraz opłacanie składki zdrowotnej. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, iż zgodnie z ustawą o pomocy społecznej kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku stałego powinno wynosić 632,- zł, natomiast rzeczywisty dochód skarżącej wynosi 673,40 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji E. K. stwierdziła, iż wskazana przez organ I instancji suma 673,40 zł nie jest jej dochodem, lecz środkami przyznanymi jej synowi D. Wyjaśniła, że na kwotę tę składają się następujące świadczenia: 1. zasiłek rodzinny w wysokości 43,- zł; 2. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 300,- zł miesięcznie; 3. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w wysokości 70,- zł miesięcznie; 4. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości 144,-zł miesięcznie. W ocenie skarżącej jej rzeczywistym dochodem jest jedynie zasiłek stały w wysokości 62,50 zł, który otrzymywała do 1 października 2005r. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 6 pkt 3 i 4, art. 8 ust. 2 pkt 2, art. 37 ust. 2 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż z akt administracyjnych wynika, że E. K. mieszka wraz z 12- letnim synem D. w bardzo trudnych warunkach mieszkaniowych. Skarżąca jest osobą niepracującą, systematycznie leczoną, między innymi psychiatrycznie. Kolegium wskazało, że dochód rodziny E. K. składa się z następujących elementów: 1. świadczenia rodzinnego, przyznanego od dnia 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r., w tym: - zasiłku rodzinnego na dziecko w kwocie 43,- zł; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 300,- zł miesięcznie; - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w wysokości 70,- zł miesięcznie; - zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko w wysokości 144,- zł; 2. przychodu z gospodarstwa rolnego w kwocie 116,40 zł (0,60 ha przeliczeniowego). W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że dochód skarżącej wynosi 673,40 zł. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód nie przekracza kwoty 316,- zł na osobę, zwanej kryterium dochodowym na osobę w rodzinie. Ponieważ dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 336,70 zł, E. K. nie przysługuje prawo do otrzymania zasiłku stałego. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, iż otrzymuje ona jedynie zasiłek stały w wysokości 62,50 zł, Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 pkt 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej dochód rodziny jest sumą miesięcznych dochodów osób w rodzinie, a dochód na osobę w rodzinie jest to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Podniesiono ponadto, iż wyliczając dochód skarżącej organ I instancji prawidłowo ustalił dochód E. K. oraz jej syna. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. podniosła, że wskazane w uzasadnieniu decyzji organu II instancji gospodarstwo rolne o areale 1,64 ha jej syn otrzymał w spadku po ojcu J. K. Wyjaśniła, iż ziemia ta uprawiana jest przez matkę J. K. – W. K., która nie uiszcza na rzecz skarżącej opłaty z tytułu dzierżawy. E. K. stwierdziła, że z uwagi na zły stan zdrowia, konieczność sprawowania opieki nad synem oraz znaczne oddalenie wskazanego gospodarstwa od miejsca jej zamieszkania, nie jest w stanie uprawiać ziemi odziedziczonej przez syna. Wyjaśniła ponadto, że wszystkie maszyny i sprzęt rolniczy są w posiadaniu babki D. K. Poinformowała dodatkowo, iż ze strony W. K. nie otrzymuje żadnego wsparcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego bezzasadnego wliczenia do dochodu rodziny przychodu z gospodarstwa rolnego w kwocie 116,40 zł organ wyjaśnił, iż w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej, że gospodarstwo o powierzchni 1,64 ha gruntów rolnych wydzierżawiła, przez co - zdaniem Kolegium - potwierdziła okoliczność posiadania dochodu z tej nieruchomości rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podnoszone przez E. K. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 w/w ustawy ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotową sprawę stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego zaszła konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Jako przyczynę wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego organ I instancji podał przekroczenie przez stronę skarżącą kryterium dochodowego, które w przypadku rodziny E. K. powinno wynosić 632,- zł, natomiast dochód rodziny skarżącej wynosi 673,40 zł. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprecyzowało, jakie kwoty i z jakiego tytułu składają się na dochód rodziny skarżącej. Ustalenia w tym zakresie poczyniono opierając się na informacjach uzyskanych w trakcie wywiadu środowiskowego oraz na podstawie załączonej decyzji z dnia [...] przyznającej skarżącej zasiłek rodzinny na syna wraz z dodatkami, a także oświadczenia z dnia 28 września 2005r., sporządzonego przez E. K., o oddaniu ziemi w dzierżawę. Sąd jednakże stwierdza, że wskazane przez organy przepisy ustawy o pomocy społecznej, podane w decyzjach jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięć, określają przesłanki, jakie powinny być spełnione przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, w tym o przyznanie zasiłku stałego, zadania organów pomocy społecznej oraz obowiązki osób, którym przyznano świadczenie. Podkreślenia natomiast wymaga, iż ani organ I instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wskazały artykułów umożliwiających wydanie decyzji o wstrzymaniu wypłaty przyznanego zasiłku. Sąd stwierdza, iż w ustawie o pomocy społecznej ustawodawca nie przewidział możliwości wstrzymania wypłaty zasiłku stałego i opłacania składki zdrowotnej z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej i przekroczenie kryterium dochodowego przez osoby pobierające świadczenia. W ustawie wskazano bowiem okoliczności mogące stanowić podstawę wstrzymania wypłaty świadczenia, którymi mogą być: - brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną ( art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ); - niezrealizowanie przez uchodźcę zobowiązań uzgodnionych w indywidualnym programie integracji, w szczególności brak aktywnego działania ze strony uchodźcy na rzecz jego integracji ( art. 95 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ). Z powyższego wynika, iż wśród przesłanek umożliwiających wstrzymanie wypłaty świadczenia brak jest zmiany sytuacji dochodowej osoby korzystającej z pomocy społecznej. W przypadku stwierdzenia przez pracownika pomocy społecznej tego rodzaju zmiany zachodzą natomiast podstawy do zastosowania art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W takiej sytuacji organ ma obowiązek zmienić lub uchylić na niekorzyść strony bez jej zgody poprzednią decyzję administracyjną. W rozpatrywanej sprawie w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdzono, że syn skarżącej odziedziczył gospodarstwo rolne, w związku z czym do dochodu rodziny E. K. doliczono dochód z gospodarstwa rolnego wskazany w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, w wyniku czego dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku stałego. Przy przyjęciu powyższych ustaleń zaistniała zatem podstawa do zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej skarżącej zasiłek stały. Organ I instancji powinien zatem wskazać decyzję, którą przyznano skarżącej świadczenie oraz rozstrzygnąć, czy decyzję tę zmienia czy też uchyla. Na gruncie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej brak jest natomiast podstaw do wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego oraz wstrzymaniu opłacania składki zdrowotnej z przyczyn, które zostały przez organ wskazane. Należy ponadto podkreślić, iż zarówno w decyzji organu I instancji, jak również w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego brak jest wskazania daty i numeru decyzji, w której przyznano E. K. zasiłek stały. Decyzja ta nie została również załączona do akt administracyjnych niniejszej sprawy. Dodatkowo sąd zwraca uwagę, iż w komparycji decyzji wydanych w niniejszej sprawie przez organy obu instancji wskazany został przepis art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który dotyczy możliwości podwyższenia w drodze uchwały przez radę gminy niektórych kwot uprawniających do zasiłków okresowego i celowego, który nie ma żadnego zastosowania w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł, jak w punkcie 1-szym sentencji wyroku. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd wyrokował w oparciu o art. 152 p.p.s.a.