II SA/Łd 1688/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie NSA Janusz Nowacki, p. o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska /spr./, Protokolant asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. B. i S. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zameldowania uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] Nr [...] Wójt Gminy R. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 5 ust.2, art.9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 32 poz. 174 z późń.zm) oraz art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 1 kpa zawiesił postępowanie w sprawie zameldowania S. i W. B. z synem S. na pobyt stały w m. R. ul. A 32 do czasu rozstrzygnięcia przez sąd kwestii istotnych mających charakter zagadnienia wstępnego. Jednocześnie S. i W. B. zostali wezwani do wystąpienia w terminie do dnia 20 września 2001 roku do sądu celem rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w zakresie zastąpienia ewentualnym orzeczeniem sądu braku zgody pozostałych współwłaścicieli na potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że S. i W. B. są w ¼ części współwłaścicielami nieruchomości położonej w R. przy ul. A 32 Wnioskodawcy wyłącznie sami potwierdzili sobie i synowi uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu. Pozostali współwłaściciele nie wyrazili zgody na zameldowanie Państwa B. w przedmiotowym budynku. Stanowi to przeszkodę do zameldowania stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Brak zgody pozostałych współwłaścicieli może zastąpić jedynie orzeczenie sądu powszechnego, którego konieczność uzyskania wymaga zawieszenia postępowania administracyjnego. W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie S. i W. małżonkowie B. podnieśli, że przy ul. A 32 zamieszkują od 7 grudnia 1978 roku. Nieruchomość ta była połączona z nieruchomością przy ul. A 34, która była ich własnością od 1961 roku i w której byli zameldowani. W momencie, gdy przepisali nieruchomość przy ul. A 34 swoim dzieciom chcieli zameldować się w lokalu, w którym faktycznie zamieszkiwali od 1978 roku. Następnie bardzo dokładnie opisali jak wyglądała kwestia własności nieruchomości przy ul. A 32 na przestrzeni lat od momentu jej nabycia do chwili obecnej i jak w tym czasie układały się stosunki między współwłaścicielami. W zażalenie opisali również swoją sytuację rodzinną. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zameldowania organ administracji ustala, czy osoba, której dotyczy obowiązek meldunkowy spełnia warunki określone w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tą ustawą, do zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące niezbędne jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 10 ust.1) oraz przedstawienie potwierdzenia "uprawnienia do przebywania w lokalu" (art. 9 ust. 2). W sprawie nie był kwestionowany fakt, że W. i S. małż. B. wraz z synem S. mieszkają w spornym lokalu. Brak jest jedynie potwierdzenia ich uprawnień do przebywania w nieruchomości, pochodzącego od pozostałych współwłaścicieli. Z uwagi na fakt, iż w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu jest uznawane za czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, dla której dokonania niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, ewentualnie zastąpiona odpowiednim orzeczeniem sądowym – organ odwoławczy uznał, że wydane postanowienie jest prawidłowe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie Wojewody [...] S. i W. B. ponowili argumenty zawarte w zażaleniu. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż podane w skardze. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; Organy administracji obu instancji nie kwestionowały faktu zamieszkiwania S., S. i W. B. w nieruchomości przy ul. A 32. Kwestią sporną był fakt uzyskania przez skarżących zgody na zameldowanie w przedmiotowym lokalu od wszystkich współwłaścicieli tejże nieruchomości. W dniu wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywał przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie K. 20/2001( tekst sentencji – opublikowany w Dz.U. Nr 78 poz. 716; sentencja z uzasadnieniem opublikowana w OTK-A 2002/3/34), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis ten jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskutek tego orzeczenia art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r. i w konsekwencji potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu nie może być uznane za okoliczność istotną dla czynności zameldowania. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. 1997 r. Nr 102 poz. 643) wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). Ponieważ stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to należy przyjąć zasadę że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji lub postanowienia. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji był art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Prowadząc bowiem postępowanie w trybie art. 47 ust. 2 ustawy organ administracji badał, czy w dacie dokonania materialno-technicznej czynności zameldowania spełniona była przesłanka z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, stwierdzając ostatecznie, że skarżący nie przedstawił wymaganego potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, wobec braku zgody potwierdzenia tego uprawnienia przez współwłaścicieli – zawiesił postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, którego orzeczenie mogło zastąpić brak zgody współwłaścicieli. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 kpa, tylko wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, organ administracji publicznej jest obowiązany do zawieszenia postępowania. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego, należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Wobec niekonstytucyjnoci przepisu art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za tego rodzaju "zagadnienie wstępne" w sprawie o zameldowanie skarżących w przedmiotowym lokalu nie może być uznane rozstrzygnięcie sądu powszechnego zastępującego zgodę pozostałych współwłaścicieli. W tym stanie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 li b i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Jednocześnie z uwagi na treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270), w świetle którego w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, Sąd stwierdza, że wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia orzekanie w tej kwestii jest bezprzedmiotowe.