II SA/Łd 1690/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie NSA Janusz Furmanek (spr.), NSA Janusz Nowacki, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi U. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. 2.orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960) – dalej: ustawa o ewidencji ludności – orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego U. J. z dziećmi: Ł. C. oraz K., A. i B.J. z lokalu nr [...] przy ul. A 30 w Ł. Organ ustalił, iż U.J. nie zamieszkuje w ww. lokalu od maja 2001 r.; wraz z dziećmi przebywa natomiast u męża w miejscowości G. Skarżąca zdała sporny lokal do dyspozycji zarządcy w dniu 28 czerwca 2002 r. Aktualnie budynek został wyłączony z użytkowania – trwa remont. Skarżąca nie dostarczyła dokumentów, z których wynikałoby, że opuszczenie lokalu nastąpiło tylko na czas trwania remontu. W ocenie organu opuszczenie lokalu miało związek z zawarciem związku małżeńskiego przez skarżącą. W odwołaniu od tej decyzji złożonym w dniu 26 sierpnia 2003 r. skarżąca podniosła, iż sporny lokal opuściła z powodu remontu budynku i oczekiwała na lokal zastępczy – tak jak pozostali mieszkańcy domu. Aktualnie przebywa w miejscowości G. u swoich teściów. Ma zaległości z płaceniem czynszu ale dług został rozłożony na raty, które spłaca. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie organu II instancji w aktualnym stanie prawnym dla zastosowania art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności znaczenie ma jedynie przesłanka opuszczenia lokalu. Organ ustalił, iż skarżąca nie korzysta ze swego miejsca pobytu stałego tj. lokalu nr [...] przy ul. A 30 w Ł. Co do przyczyn opuszczenia lokalu organ nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej, iż powyższy lokal opuściła w związku z remontem kamienicy. Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy przemawia za przyjęciem, iż skarżąca opuściła przedmiotowy lokal na skutek zawarcia związku małżeńskiego i wspólnego zamieszkania z mężem, znacznie wcześniej niż nastąpiło faktyczne przekazanie lokalu administracji. Powyższe, zdaniem organu, potwierdza nieodbierana przez skarżącą korespondencja kierowana do niej przez Kierownika ds. Eksploatacji Administracji Nieruchomości A w latach 2000-2002 oraz jego wyjaśnienia, z których wynika, że w chwili przejmowania lokal był całkowicie opuszczony i niezamieszkały. Administracja nawiązała kontakt z U.J., co umożliwiło formalne zdanie lokalu w dniu 28 czerwca 2002 r., oraz przyjęcie przez skarżącą zobowiązania do spłaty zaległości czynszowych. Zdaniem organu U.J. od kilku już lat skupiła swoje centrum życiowe w miejscowości G gm. B, a tym samym opuściła przedmiotowy lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Pozostawienie adnotacji o jej zameldowaniu na pobyt stały w lokalu, w którym od kilku lat nie przebywa, byłoby utrzymaniem fikcji meldunkowej, niezgodnej z przepisami prawa. W skardze na powyższą decyzję z dnia [...] U.J. wniosła o uchylenie zarówno decyzji Wojewody [...] jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. zarzucając tym rozstrzygnięciom niezgodność ze stanem faktycznym i naruszenie zasad współżycia społecznego. W uzasadnieniu wskazała, iż przedmiotowy lokal opuściła z powodu generalnego remontu budynku, w którym lokal się znajduje. Zdaniem skarżącej świadczy o tym ugoda, którą zawarła w dniu 8 lipca 2002 r. z Administracją Nieruchomości A, w której ustalono wysokość zadłużenia skarżącej, rozłożono je na miesięczne raty oraz która zawiera zobowiązanie skarżącej do regulowania bieżących należności za najmowany lokal. Wskazała, że opuściła lokal jeszcze przed zawarciem małżeństwa, ale było to spowodowane przygotowaniami do remontu i ustaleniami dokonanymi z Administracją, zgodnie z którymi miała na czas remontu udostępnić puste mieszkanie. W odpowiedzi na skargę z dnia 12 grudnia 2003 r. Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał swoje stanowisko i argumentację zawartą w decyzji z dnia [...]. W ocenie organu U.J. opuściła mieszkanie znacznie wcześniej niż nastąpiło jego przejęcie przez administrację w związku z rewitalizacją budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych (...) (Dz. U. z 2003 r. nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004 r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest zatem do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) – dalej: p.s.a. – Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Skarga U.J. podlega uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisów dotyczących prowadzenia postępowania dowo-dowego. Orzekając w przedmiocie wymeldowania U.J. z miejsca pobytu stałego organy administracji miały obowiązek badania, czy opuściła ona dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Z dniem 19 czerwca 2002 r., po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. K. 20/2001 (OTK-A 2002/2/34) została wyeliminowana druga wcześniejsza przesłanka do wymeldowania - w postaci utraty uprawnienia do przebywania w lokalu. Zatem postępowanie wyjaśniające winne było skupić się na badaniu faktu opuszczenia przez skarżącą przedmiotowego lokalu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opu-szczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r. V SA 3169/2000; wyrok z dnia 22 sierpnia 2000 r. V SA 108/2000). W sprawie niniejszej należało zatem ustalić, czy U. J. opuściła mieszkanie bez zamiaru powrotu do niego oraz czy uczyniła to dobrowolnie. Te okoliczności nie zostały należycie zbadane. Przede wszystkim nie ustalono kiedy i w jakich okolicznościach skarżąca opuściła przedmiotowy lokal. Organ I instancji w istocie poprzestał na ustaleniu aktualnego miejsca pobytu skarżącej, wysnuwając z tej okoliczności wniosek, iż skarżąca dobrowolnie i bez zamiaru powrotu opuściła sporny lokal. Pominął także przy ocenie materiału dowodowego znajdujący się w aktach administracyjnych wniosek skarżącej o przyznanie lokalu zamiennego złożony jeszcze w 2000 r. Organ II instancji dokonał uzupełnienia materiału dowodowego m. in. przez przyjęcie oświadczenia J.C. oraz załączenie kserokopii listów poleconych kierowanych do skarżącej przez Administrację Nieruchomości. Ustalenia poczynione przez organ II instancji nie mogą być uznane za dowód. Stosownie bowiem do treści art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Innymi słowy, bez zapoznania strony z dowodami nie mają one żadnego znaczenia. Na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ ten naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a. Z przepisu tego wynika bowiem obowiązek organów administracji publicznej zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnymi i umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. m. in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001 r. II SA 1095/00, LEX nr 53441; wyrok NSA z 8 lipca 1998 r. III SA 1375/97, LEX nr 44703). Ponadto organ II instancji dopuścił się uchybienia zaliczając w poczet materiału dowodowego oświadczenie złożone przez J.C. W świetle art. 67 § 2 k.p.a. powyższe oświadczenie nie ma żadnej mocy dowodowej. Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w tym m. in. zeznania świadków, mają wartość dowodową tylko wówczas, gdy zostały przez organ utrwalone w formie protokołu zgodnie z art. 67 i nast. kpa. Powyższe okoliczności nie mogą zatem zostać uznane za udowodnione, jeżeli zostały utrwalone w postaci zwykłych adnotacji, oświadczeń itp. (por. wyrok NSA z 13 lipca 1999 r. IV SA 1210/97, LEX nr 47906). Organy administracji obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, z której płynie nakaz podejmowania przez te organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Głównym celem każdego procesu jest dokładne ustalenie okoliczności faktycznych, ich prawidłowe prawne zakwalifikowanie i wydanie na tej podstawie orzeczenia. Niezgodne z prawdą ustalenie stanu faktycznego prowadzi w postępowaniu do naruszenia prawa. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest ustalenie faktów na podstawie wszystkich dostępnych dowodów, zebranych z uwzględnieniem nakazu płynącego z treści art. 77 k.p.a. obligującego organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy administracji nie mogą zatem, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, przerzucać na stronę postępowania administracyjnego ciężaru udowodnienia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Konkludując organy administracji obu instancji prowadzące postępowanie w przedmiocie wymeldowania U.J. dopuściły się naruszenia art. 10 § 1, 67 § 2, 77 § 1 i 81 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu organy administracji obowiązane będą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z uwagi na treść art. 152 p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.