II SA/Łd 1691/02

Dnia 2 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska(Spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referent-stażysta Marcin Stańczyk, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz J.J. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...], Nr [...] nakazującą J.J. przywrócenie odpływu kierunku wód zgodnie ze stanem poprzednim przez odbudowę rowu RN na działkach nr ewid. 386, 387, 388 i 389 we wsi G. w terminie do dnia 30 września 2002 r. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy P. podał, iż w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że rów RN istnieje w ewidencji i na mapach urządzeń melioracyjnych, a został w 1994 roku samowolnie zasypany przez J.J. Rów ten odprowadzał wody od rowu przydrożnego do melioracyjnego. Spowodowana zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na pozostałych mieszkańców wsi G. W toku postępowania administracyjnego (rozprawa wodno - prawna przeprowadzona przez Urząd Gminy w P. w miejscowości G. w dniach 25 lutego 2002 r. i 19 lipca 2002 r.) stwierdzono, że podczas wiosennych roztopów śniegu oraz dużych opadów deszczu woda płynie rowem przydrożnym, a następnie wylewa się na drogę i rozlewa podtapiając działki zlokalizowane na wsi. Spływający duży nadmiar wód może być odprowadzony jedynie do rowu melioracyjnego przez zasypany rów RN. Wykopany przez J.J. rów przy granicy działek wsi G. i G. nie zapobiega szkodom, dlatego obiekt ten nie może zastąpić zasypanego rowu RN. Odbudowa rowu na działkach o nr 386, 387, 388 i 389 ma doprowadzić do stanu poprzedniego, czyli do wymiarów o szerokości dna 40 cm, głębokości 70 cm i nachyleniu skarpy 1:1. W odwołaniu J.J. podał, iż rowy i urządzenia melioracyjne od kilku lat były zaniedbane, zarośnięte i przestały spełniać swoją rolę. Poziom wód gruntowych we wsi jest wysoki przez większą część roku, gdyż najbliższa okolica jest tak ukształtowana, że zawsze będą tu spływały wody z terenów ulokowanych wyżej. Rów który powinien on wykopać jest czwartym obiektem tego typu wokół jego gruntu, a i tak nie będzie spełniał wszystkich zadań. Teren obejmujący rów, który częściowo zakopał nigdy nie był wywłaszczony. Rów nigdy nie był oczyszczany. W dalszej części odwołania przedstawił propozycję rozwiązania problemu. Odwołujący się wskazał na liczne nieprawidłowości w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, w szczególności dotyczące sposobu przeprowadzenia i rzetelności rozprawy wodno - prawnej przez pracowników Urzędu Gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach swojego stanowiska organ wyjaśnił, iż zgodnie z unormowaniem ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 155, poz. 1229 ze zm.) na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na gruncie na wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 prawa wodnego). Między działaniem właściciela gruntów a szkodą powstałą na nieruchomości sąsiedniej musi istnieć związek przyczynowy. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest okoliczność, iż rów na działce nr 386, 387, 388 i 389 został zasypany przez właściciela – J.J. Nie zmienia tego faktu wykopanie nowego rowu, który zdaniem strony odwołującej się lepiej spełnia przeznaczone funkcje. Ustalenia dokonane przez organ I instancji wskazują, że na terenie wsi woda podtapia grunty oraz budynki co jest skutkiem zasypania rowu i powoduje starty u pozostałych mieszkańców wsi. W kontekście prowadzonego postępowania i unormowania art. 65 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 29 ust. 3 prawa wodnego, zarzuty odwołania nie wydają się zasadne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.J. wniósł o uchylenie decyzji II, jak i I instancji oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego. Zdaniem skarżącego decyzja II instancji nie odzwierciedla faktycznego stanu przyczynowo - skutkowego zaistniałego w sporze. Wnioski wysnute z zachowania części mieszkańców wsi nie zostały potwierdzone obiektywnymi opiniami biegłych. Wybudowanie przez skarżącego nowego rowu spowodowało ewidentne osuszenie rozległego kompleksu rolnego wsi G. i G.. Skutki pozytywnego oddziaływania nowego rowu są sprzeczne z wywodami podniesionymi w uzasadnieniu decyzji. W sprawie nie wspomniano, że sporny obszar został zmeliorowany, a konfliktowy odcinek rowu odłączono od sieci rowów melioracyjnych, znacznie pogłębionych i usytuowanych w zmienionych kierunkach odpływu wód. Melioracja i wyłączenie odcinka rowu nastąpiło w czasie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 2302 ze zm.), a nie aktualnie obowiązującej ustawy datowanej na dzień 18 lipca 2001 r. Zgodnie z brzmieniem art. 40 ust. 3 ustawy z 1974 r. w sprawie z upływem trzech lat od dnia ujawnienia powstawania szkody, przedawniło się roszczenie o przywrócenie stosunków wodnych do stanu poprzedniego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do argumentów skargi organ wyjaśnił, iż nie podziela zarzutu naruszenia prawa materialnego. Chybiony jest również zarzut przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu administracji publicznej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 kpa ). Dowodem zaś może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy ( art. 75 § 1 zdanie pierwsze kpa ). Z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, że sporny rów został samowolnie zasypany przez skarżącego w 1994 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze mianami). W złożonej skardze J.J. powołał się na przedawnienie roszczenia o przywrócenie do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie jako prawa nabytego. Zgodnie bowiem z art. 40 pkt 3 tej ustawy okres przedawnienia wynosił 3 lata od daty ujawnienia się szkody. Organy obu instancji pominęły jednak tę istotną dla rozstrzygnięcia okoliczność sprawy nie wyjaśniając, kiedy nastąpiło ujawnienie szkody i czy przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229) roszczenie o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie uległo przedawnieniu. Nie można również odmówić racji stanowisku skarżącemu, iż wydając zaskarżoną decyzję organ nie dysponował obiektywnym i nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości materiałem dowodowym pozwalającym na jednoznaczne ustalenie, iż w wyniku zasypania rowu nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie powodująca zalewanie nieruchomości sąsiadów. Ustalenia w tym zakresie oparte bowiem zostały na wyjaśnieniach sąsiadów - rolników, a więc osób nie dysponujących wymaganymi kwalifikacjami do ustalania przyczyn zaistniałego stanu rzeczy, którzy – co istotne – wcześniej nie zgłaszali żadnych zastrzeżeń w stosunku do skarżącego związanych z zasypaniem rowu. W tej sytuacji należy zgodzić się ze skarżącym, że jedynym obiektywnym dowodem pozwalającym na ustalenie, czy w wyniku zasypania rowu nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie, winna być opinia biegłego specjalisty z zakresu rolnictwa, bądź melioracji wodnych. Takiego dowodu jednak w toku postępowania administracyjnego nie przeprowadzono uchybiając zasadzie wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy. Należy również zgodzić się ze skarżącym, że decyzja organu I instancji nie zawiera takich istotnych elementów, jak : głębokość rowu, jego szerokość i kąt nachylenia skarpy, a tym samym praktycznie jest niewykonalna. Ewentualna ekspertyza biegłego parametry te winna jednoznacznie określić. Dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, wyjaśnienia wymaga również ustalenie przydatności nowego rowu wykopanego przez skarżącego w marcu 2002 r., i jego zdaniem skutecznie odprowadzającego nadmiar wody oraz zapobiegającego podtapianiu gruntów. Z uwagi na to, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad określonych powołanymi powyżej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną kwestionowanej skargą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz organu I instancji. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami ) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznając, iż wydane one zostały z naruszeniem powołanych powyżej przepisów prawa materialnego i procesowego, a nadto w oparciu o art. 152 powołanej ustawy stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku. O zwrocie poniesionych przez skarżącego kosztów wpisu sądowego orzeczono zgodnie z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami ).