II SA/Łd 1693/02

Dnia 12 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, p.o. Sędziego WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 12 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. i J. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz J. O. i J. O. solidarnie kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 264, art. 265 w zw. z art. 263 § 2 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego ( "Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071") ustalił, że w skład kosztów postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, położonej w Ł., przy ul. A 53, wchodzą koszty operatu szacunkowego, wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego, w wysokości 427,00,-zł. oraz zobowiązał J. i J. O. do ich "poniesienia i uregulowania" w terminie do dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne, wskazując jednocześnie rachunek bankowy na który winna zostać dokonana wpłata oraz pouczając, iż nieuiszczenie żądanych kosztów w terminie spowoduje ich ściągnięcie w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż na wniosek J. i J. O. wszczęte zostało postępowanie, dotyczące przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności pisanego wyżej gruntu. "Postępowanie zostało pozostawione bez rozpoznania", zaś koszty wykonanego operatu szacunkowego, związane bezpośrednio z postępowaniem w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego wyniosły 427, przeto koniecznym jest orzeczenie o obciążeniu nimi wnioskodawców. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyli J. i J. małżonkowie O. podnosząc, iż nie poczuwają się do poniesienia kosztów operatu szacunkowego, bowiem po zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, złożony przezeń w dniu 1.kwietnia 1999r. wniosek o przekształcenie, nie został pisemnie ponowiony. Tym samym, zdaniem odwołujących, roszczenia organu o pokrycie kosztów sporządzonego operatu są bezpodstawne. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie, podnosząc w uzasadnieniu, iż użytkownicy wieczyści dwukrotnie informowani byli o konieczności poniesienia kosztów postępowania w sprawie o przekształcenie przysługującego im prawa w prawo własności, zatem fakt iż nie cofnęli wniosku o przekształcenie, zaś operat szacunkowy sporządzony został w ich interesie, skutkować musiał obciążeniem ich kosztami jego wykonania. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyli J. i J. małżonkowie O.. Wskazali, iż prowadzone postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność po zmianie stanu prawnego, było "bezpodstawne", zwłaszcza wobec treści pism otrzymywanych z Urzędu Miasta Ł., wskazujących na potrzebę pisemnego potwierdzenia, złożonego uprzednio wniosku. Ponieważ zaś potwierdzenia takiego nie dokonali, pozostawali w przekonaniu iż "dalsze postępowanie nie będzie prowadzone". Tym samym, obciążenie ich kosztami operatu szacunkowego, uznali za niesprawiedliwe, zaś rozpoznanie zażalenia przez organ odwoławczy za "niekompetentne" i dokonane "bez wglądu w zażalenie, złożone w dniu 4.września 2002r." W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonym postanowieniu. Zarzut braku wglądu w złożone zażalenie uznało za chybiony, wskazując, iż właśnie ono było przedmiotem rozpoznania przez organ odwoławczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza normy procedury administracyjnej, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Zgodnie z treścią art. 264 § 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań k.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Po myśli art. 263 § 1 k.p.a. natomiast, do kosztów postępowania zalicza się m.in. należności biegłych. Koszty wspomniane obciążają przy tym stronę o ile wynikły z jej winy albo też zostały poniesione w interesie strony lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w Ł., przy ul. A 53, złożony został przez J. i J. małżonków O. w dniu 1.kwietnia 1999r. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 4.września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. Nr 123, poz. 781 ze zm.) uzależniała wysokości opłaty za przekształcenie, od wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, zatem do jej ustalenia nie było konieczne sporządzanie operatu szacunkowego (art.art. 5 i 5a ustawy). W związku ze zmianą wskazanej wyżej ustawy, dokonaną ustawą z dnia 21.czerwca 2001r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U.Nr 72, poz. 749), poczynając od dnia 28.lipca 2001r. wprowadzony został, co do zasady, obowiązek ustalania opłaty za przekształcenie, w oparciu o przepisy art. 67 ust. 1, art. 69 oraz art. 70 ust. 2-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) – art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 4.września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jednolity Dz.U. Nr 120 z 2001r., poz. 1299) .U. Nr 123, poz. 781 ze zm.). Oznaczało to konieczność ustalania wartości nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego. Zgodnie natomiast z treścią art. 3 ustawy z dnia 21.czerwca 2001r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U.Nr 72, poz. 749) do postępowań wszczętych przed datą jej wejścia w życie lecz niezakończonych decyzją ostateczną, stosować należało przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Zatem wniosek skarżących, pomimo, iż złożony przed dniem 27.lipca 2001r., podlegał załatwieniu w oparciu o przepisy obowiązujące po tej dacie. Wiązała się z tym konieczność ustalenia wartości nieruchomości gruntowej, objętej przekształceniem przez rzeczoznawcę majątkowego, a tym samym obowiązek poniesienia stosownych kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie wszakże, decyzja administracyjna, załatwiająca sprawę, w rozumieniu art. 104 k.p.a., nie została wydana. Wniosek skarżących pozostawiony został bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., na skutek nieusunięcia jego braków. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki, wymienione w art. 264 § 1 k.p.a., pozwalające na wydanie postanowienia w sprawie kosztów postępowania, ponieważ nie zostało ono zakończone decyzją. Abstrahując bowiem od oceny zasadności takiego stanowiska organu, wykraczającej poza ramy niniejszego postępowania, podkreślić należy, iż warunkiem prowadzenia postępowania dowodowego jest skuteczne wszczęcie postępowania administracyjnego. Pozostawienie podania (wniosku) bez rozpoznania, możliwe jest zaś wyłącznie wówczas, gdy nie pozwala ono na wszczęcie postępowania, z uwagi na uchybienia natury formalnej. Skoro zatem organy uznały wniosek skarżących za dotknięty brakami, brak było podstaw do prowadzenia w oparciu o niego postępowania dowodowego. Dodatkowo operat szacunkowy sporządzony został w czasie, gdy postępowanie było zawieszone, co pozostaje w sprzeczności z treścią art. 102 k.p.a., który w czasie zawieszenia, pozwala jedynie na podejmowanie czynności niezbędnych w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Zgodzić się również należy z argumentami skarżących, iż wobec jednoznacznych w treści pism organu I instancji, żądających "pisemnego potwierdzenia wniosku" o przekształcenie, w związku ze zmianą stanu prawnego, mogli oni zasadnie przypuszczać, iż brak stanowiska w tym przedmiocie, spowoduje "zaniechanie dalszego postępowania". Przystąpienie do prowadzenia postępowania dowodowego, pomimo braku żądanego uprzednio "pisemnego potwierdzenia wniosku", winno było być zatem poprzedzone stosowną informacją skierowaną do skarżących. Niezależnie od tego, na marginesie już jedynie wskazać należy, iż koszty sporządzenia operatu szacunkowego, którymi obciążeni zostali skarżący, nie zostały w żaden sposób uzasadnione ani też udokumentowane. Akta sprawy nie zawierają żadnego dokumentu (np. rachunku), potwierdzającego, iż koszty te, we wskazanej wysokości faktycznie poniesione zostały przez organy. Uwzględniając, wskazane wyżej uchybienia w toku postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.s.a. w zw. z art. 135 p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją orzeczenia organu I instancji. Po myśli art. 152 p.s.a. natomiast, orzeczono w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wobec tego, iż zasądzeniu na rzecz skarżącego podlegał jedynie uiszczony przezeń wpis sądowy.