II SA/Łd 1700/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 13 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi po rozpoznaniu skargi S. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] wyrokiem z dnia [..] w sprawie [...] uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że w sprawie jednostki organizacyjne, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 55, poz. 294 ze zm.) wydały diametralnie rozbieżne orzeczenia w przedmiocie występowania u skarżącej choroby zawodowej. Organ nie ustosunkował się do tych rozbieżności i nie ocenił ich wiarygodności. Organ administracyjny powinien dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, którymi kierował się, uznając daną okoliczność za uzasadnioną. Sąd zwrócił uwagę, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł., uzyskane w toku postępowania odwoławczego pozbawione jest uzasadnienia, a skarżącej nie stworzono w postępowaniu odwoławczym możliwości wystąpienia o uzyskanie orzeczenia winy jednostki organizacyjnej do tego właściwej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję Państwowego Terenowego Inspektoratu Sanitarnego w Z. z dnia [...] i nie uznał schorzeń występujących u S. P. za chorobę zawodową. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że "w czasie ponownego rozpatrywania sprawy, organ II instancji zwrócił się pismem z dnia 16.06.2003 r. znak: PWIS-NS-HP-422-71/2003 do Instytutu Pracy w Ł. z prośbą o uzupełnienie orzeczenia nr KKA/441/99 z dnia 17.06.1999 r., w takim zakresie, aby nabrało charakteru opinii biegłego zgodnie z art. 84 § 1 kpa, oraz o odniesienie się w niej do orzeczenia WOMP w S. nr 9037/138/98 z dnia 26.08.1998 r. na podstawie, którego organ I instancji wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej. W powyższym piśmie do IMP podkreślone zostało, że istnieje konieczność przedłożenia uzupełnienia w takim wymiarze dowodowym, aby wyeliminowane zostały wszelkie wątpliwości, dając tym samym możliwość PWIS wyboru pomiędzy dwoma przeciwstawnymi w treści orzeczeniami lekarskimi. Samodzielna Pracownia Otolaryngologii i Audiologii IMP w Łodzi w odpowiedzi z dnia 16.07.2003 r. znak KA-113/2003 po ponownej analizie dokumentacji lekarskiej w całej rozciągłości podtrzymała treść poprzedniego orzeczenia nr KKA/441/99 z dnia 17.06.1999 r. uzasadniając szczegółowo swoje stanowisko odnośnie występujących u badanej zmian chorobowych narządu słuchu, które nie mogą być uznane za chorobę zawodową i jednocześnie przedstawiając przyczynę ubytku słuchu. Powyższa odpowiedź zawiera również odniesienie z uzasadnieniem do orzeczenia z dnia 26.08.1998 r. WOMP w S. "obustronne dużego stopnia uszkodzenie słuchu zawodowe" nr 9037/138/98, które było podstawą decyzji wydanej w I instancji. Orzeczenie lekarskie nr KKA/441/99 z dnia 17.06.1999 r. IMP, o którego uzupełnienie zgodnie z wyrokiem NSA wystąpił Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., zawiera rozpoznanie: "zmiany pozapalne w uchu środkowym lewym typu przewodzeniowego. Ubytek słuchu typu mieszanego ucha prawego z przewagą komponentu odbiorczego". We wnioskach są dodatkowe wyjaśnienia dotyczące braku podstaw do rozpoznania u S. P. zawodowego uszkodzenia słuchu. Przedłożona została informacja o wykonanych badaniach specjalistycznych (ukierunkowanych na określenie zawodowego schorzenia), które potwierdziły pozazawodową etiologię ubytku słuchu, a którego przyczyna leży w przebytych wielokrotnie od 1967 r. stanach zapalnych uszu. Instytut Medycyny Pracy w odpowiedzi uzupełnia powyższe orzeczenia lekarskie podając ponownie, ze występujące zmiany w narządzie słuchu nie wykazują związku z narażeniem S. P. na hałas w okresie zatrudnienia w ZPB "A" i nie mogą być uznane za chorobę zawodową, bowiem powodem są przebyte stany zapalne ucha środkowego. Udokumentowane są również wpisami do historii choroby o "zapaleniu ucha środkowego" i "wycieku z ucha prawego" (daty wpisów w kartach chorobowych pochodzą z 27.11.1967 r., 8.05.1968 r. i 11.02.1983 r.). Także potwierdzają to wyniki przeprowadzonych kompleksowych badań audiologicznych przy użyciu m. in. obiektywnych metod oceny (audiometria imedancyjna, pomiary słuchowych potencjałów wywołanych). W wyniku tych badań stwierdzone zostało uszkodzenie słuchu typu przewodze-niowego i mieszanego, które to uszkodzenia są typowym następstwem obustronnego zapalenia ucha środkowego pozostającym bez związku z oddziaływaniem hałasu. Hałas przemysłowy powoduje schorzenie innego typu — uszkadzając ucho wewnętrzne. Odnosząc się do orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia 26.08.1998 r. stwierdzającego uszkodzenie słuchu (a więc przeciwstawne do orzeczenia IMP) - Instytut Medycyny Pracy (jako II instancja orzeczenia) uznał je za słabo udokumentowane i mało wiarygodne, gdyż pomija ono w rozpoznaniu widoczne w badaniu wziernikowym, (które jest badaniem podstawowym) zmiany pozapalne ucha środkowego, a także nie precyzuje typu uszkodzenia słuchu. Przedstawiona wyżej opinia uzupełniająca IMP z dnia 16.07.2003 r. pozwala na jedno-znaczne stwierdzenie, że chociaż w środowisku pracy występował czynnik szkodliwy dla zdrowia w postaci hałasu to jednak nie był on przyczyną powstania u pani S. P. uszkodzenia słuchu, bowiem następstwem oddziaływania hałasu jest uszkodzenie ucha wewnętrznego, natomiast u pani S. P. rozpoznano schorzenie w obrębie ucha środkowego, co potwierdziły kompleksowe badania audiologiczne przeprowadzone przez IMP oraz dokumentacja lekarska obrazująca przebieg stanów zapalnych ucha środkowego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wydając niniejszą decyzję oparł się o orzeczenie IMP z dnia 17.06.1999 r. Nr KKA/441/99 i uzupełniającą je opinię z dnia 16.07.2003 r. uznając, że orzeczenie to daje podstawę do wydania decyzji rozstrzygającej bowiem wymienia rodzaj przeprowadzonych badań, szczegółowe rozpoznanie schorzeń występujących u badanej osoby oraz motywy tego rozpoznania (uzasadnienie) mające charakter opinii biegłego. W ocenie PWIS w Ł. nie można odmówić rzetelności i wiarygodności wspomnianemu wyżej orzeczeniu IMP tylko na tej podstawie, że jest ono niekorzystne dla strony i odmiennie od orzeczenia WOMP w S. (jedn. orzeczniczej I stopnia). Uznając zatem to orzeczenie za rzetelne i wiarygodne, w połączeniu z opinią uzupełniającą z dnia 16.07.2003 r. - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdza, że udowodniony został brak podstaw do orzeczenia u pani S. P. choroby zawodowej. Jednocześnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. odrzucił orzeczenie z dnia 26.08.1998 r. wydane przez WOMP w S. stwierdzające u badanej zawodowe uszkodzenie słuchu, bowiem orzeczenie to jest mało wiarygodne z uwagi na to, że nie wskazuje jakiego rodzaju badanie przeprowadzono u badanej osoby, nie precyzuje typu uszkodzenia słuchu i nie zawiera żadnego uzasadnienia dokonanego rozpoznania, co nie pozwala uznać go za miarodajną opinię biegłego. Biorąc pod uwagę, że do rozpoznania choroby narządu słuchu konieczne jest rozpoznanie lekarskie przewlekłego schorzenia słuchu o etiologii zawodowej i charaktery-stycznych dla takiego uszkodzenia cechach klinicznych oraz konieczne jest stwierdzenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynnika szkodliwego dla zdrowia występującego w środowisku pracy – w tym przypadku hałasu – należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniony jeden z powyższych warunków, czyli brak klinicznego rozpoznania zawodowego uszkodzenia narządu słuchu. Zatem zachodzi podstawa do wydania decyzji w II instancji o nie uznaniu zaistniałego uszkodzenia słuchu u S. P. za chorobę zawodową. S. P. w skardze na tą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o jej uchylenie. Podniosła, że nie rozumie na jakiej podstawie "uszkodzenie w obrębie ucha wewnętrznego" może zostać uznane za chorobę zawodową, a uszkodzenie "w obrębie ucha środkowego" nie. Zarzucała, że uszkodzenie ucha środkowego mogły spowodować tzw. ochraniacze – słuchawki, wata dźwiękochłonna (np. poprzez reakcje alergiczne). Organ administracyjny w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że opinia z dnia 16 czerwca 2003 r. wyczerpująco wyjaśnia, dlaczego stwierdzonego u skarżącej ubytku słuchu nie można uznać za chorobę zawodową wymienioną w wykazie. Odnosząc się do tezy, że uszkodzenia ucha środkowego mogły spowodować infekcje noszenie tzw. ochraniaczy – słuchawek i waty dźwiękochłonnej organ nie wykluczył takiej możliwości. Jednak nie ma tu związku pomiędzy rozpatrywaną sprawą zawodowego uszkodzenia słuchu a chorobą "zapalenia ucha środkowego lewego" i "wycieku z ucha prawego". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Należy zaznaczyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271) weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270). Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów w administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga S. P. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004 r. i do tego dnia postępowania nie zakończono. Skarga ta powinna więc zostać rozpoznana przez wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 tejże ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jak z tego wynika sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd stwierdza naruszenie przepisów postępowania w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. Stosownie do postanowień § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listo-pada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) kopię orzeczenia w sprawie choroby zawodowej, wydanego przez właściwą jednostkę służby zdrowia właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych doręcza się zainteresowanemu. Doręczenie orzeczenia, o którym mowa, następuje po to, aby osoba zainteresowana mogła zapoznać się z jego treścią jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ sanitarny w sprawie choroby zawodowej. Jeżeli osoba, której dotyczy omawiane orzeczenie nie zgadza się z jego treścią, to zgodnie z § 9 ust. 1 wymienionego rozporządzenia może wystąpić z wnioskiem o prze-prowadzenie ponownego badania przez jednostkę lekarską wymienioną w tym przepisie, przy czym wniosek o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie choroby zawodowej, czyli tej jednostki służby zdrowia, która wydała kwestionowane przez stronę orzeczenie. Uregulowanie § 9 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że obowiązkiem jednostki organizacyjnej dokonującej ustaleń w sprawie roz-poznania choroby zawodowej jest, oprócz przekazania stronie kopii orzeczenia w sprawie choroby zawodowej, pouczenie jej o możliwości żądania przeprowadzenia ponownego badania, jeżeli nie zgadza się ona z otrzymanym orzeczeniem lekarskim. Tryb ten powinien zostać wyczerpany jeszcze przed podjęciem przez organ inspekcji sanitarnej decyzji w sprawie. Z dokumentacji sprawy wynika, że uzupełniające orzeczenie lekarskie, jak wynika z pisma z dnia 25 września 2003 r., miała otrzymać skarżąca. Nie została jednak pouczona o prawie żądania ponownego przeprowadzenia badań, jeżeli nie zgadza się z ustaleniami tego orzeczenia. Zwrócić należy uwagę, iż uchybienie to wytknął już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2003 r. To zaś oznacza, że organ rozstrzygający w sprawie musiał stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.) obowiązującej w dniu wydania decyzji, zastosować się do tej oceny. Również art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Wskazuje to, że postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów kpa, a w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 kpa a także z naruszeniem art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych też względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, uchylił zaskarżoną decyzję.