II SA/Łd 171/26

Dnia 15 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Michał Zbrojewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2026 roku sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 22 stycznia 2026 r. nr 010070/680/4070852/2025 postępowanie: 547000158 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. lp Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 22 stycznia 2026 r., nr 010070/680/4070852/2025 postępowanie 547000158 - na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2024.1576 ze zm.), dalej jako: "u.p.p.", art. 134, art. 39 § 1, art. 57 § 1, art. 127 § 1 i art. 394 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2025.1691 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." i art. 42, art. 41 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U.2024.1045 ze zm.), dalej jako: "u.d.e." - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez I. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2025 r., znak sprawy 010070/680/4070852/2025, postępowanie 547000158 o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. M. na okres świadczeniowy 2025/2026. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że I. M. złożyła 25 kwietnia 2025 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. M. na okres świadczeniowy 2025/2026. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia 16 października 2025 r. organ uchylił prawo do ww. świadczenia na dziecko A. M. na okres świadczeniowy 2025/2026. Zgodnie z urzędowym poświadczeniem doręczenia (UPD nr [...]) decyzja została doręczona stronie 31 października 2025 r. elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE ZUS). Organ wskazując na treść art. 39 § 1 k.p.a. wyjaśnił, że doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych. W nawiązaniu do art. 394 k.p.a., w przypadku doręczenia elektronicznego, do ustalenia dnia doręczenia korespondencji stosuje się przepis art. 42 u.d.e., który stanowi, że korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu następującym po upływie 14 dni od, wskazanego w dowodzie otrzymania, dnia wpłynięcia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.d.e. dowód otrzymania jest wystawiany po wpłynięciu korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu publicznego. Natomiast przez wpłynięcie dokumentu elektronicznego na adres do doręczeń elektronicznych rozumie się zaistnienie warunków technicznych umożliwiających adresatowi odebranie doręczanego dokumentu. Jak podkreślił organ w motywach rozstrzygnięcia, pouczenie decyzji zawierało informację, iż stronie przysługuje prawo do wniesienia odwołania do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Na podstawie art. 57 § 1 k.p.a., termin na wniesienie odwołania rozpoczął bieg w dniu następnym po doręczeniu decyzji. Dokumenty zgromadzone w sprawie potwierdzają, że strona złożyła odwołanie od decyzji w dniu 1 grudnia 2025 r. tj. po upływie ww. ustawowego terminu. Jednocześnie strona nie wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze I. M. wniosła o uchylenie kontestowanego postanowienia w całości, stwierdzenie że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej oraz zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania odwołania. W motywach skargi jej autorka wyjaśniła, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2025 r. została jej doręczona elektronicznie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS w dniu 31 października 2025 r. W tym czasie oraz bezpośrednio przed doręczeniem decyzji strona przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu zakażenia wirusem COVID-19 (kod choroby U07) w okresie od 9 do 19 października 2025 r., co istotnie ograniczało możliwość zapoznania się z korespondencją urzędową i podejmowania czynności procesowych. Decyzję strona faktycznie przeczytała dopiero 30 listopada 2025 r. i niezwłocznie, tj. 30 listopada oraz 1 grudnia 2025 r., złożyła odwołanie. Pomimo istnienia obiektywnych przeszkód - jak wskazała autorka skargi - organ bezpodstawnie uznał, że uchybienie terminu nastąpiło z winy strony, naruszając tym samym art. 58 § 1 oraz art. 59 § 1 k.p.a., a także zasadę pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto skarżąca wyjaśniła, że jej sytuacja pobytowa była i pozostaje stabilna, bowiem w dniu 30 maja 2025 r. uzyskała decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy z tytułu pracy, ważne do dnia 30 września 2026 r., kartę pobytu odebrała 1 sierpnia 2025 r. W dniu 4 sierpnia 2025 r. strona złożyła kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który pozostaje w toku. Dodatkowo, pismem Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 29 stycznia 2026 r. potwierdzono, że jej przekroczenia granicy w 2025 r. były prawidłowo oznaczone jako ewakuacja i nie skutkowało utratą legalności pobytu skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że w odpowiedzi na doręczenie stronie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, skarżąca w dniu 29 stycznia 2026 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W dniu 12 lutego 2026 r. organ wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca 26 stycznia 2026 r. złożyła kolejny wniosek o świadczenie na okres od 2025/2026, składając dokumenty potwierdzające jej legalny pobyt i dostęp do rynku pracy. Po otrzymaniu skargi organ dokonał ponownej analizy sprawy i w dniu 11 lutego 2026 r. wydał decyzję o przyznaniu skarżącej świadczenia i uchyleniu decyzji z dnia 16 października 2025 r. Prawo do świadczenia wychowawczego zostało skarżącej przyznane na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Z tego powodu skarga jest - zdaniem organu - bezzasadna i jako taka powinna zostać oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 stycznia 2026 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2025 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. M. na okres świadczeniowy 2025/2026. W treści odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazał, że w dniu 11 lutego 2026 r. organ wydał decyzję o przyznaniu świadczenia i uchyleniu decyzji z dnia 16 października 2025 r. Prawo do świadczenia wychowawczego - jak napisano w odpowiedzi na skargę - zostało przyznane na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Z tego powodu skarga - zdaniem pełnomocnika organu - jest bezzasadna i jako taka powinna zostać oddalona. Opisana sytuacja - zdaniem Sądu - nie świadczy o bezzasadności skargi i w konsekwencji o konieczności jej oddalenia, a o bezprzedmiotowości postępowania sądowego i w efekcie konieczności jego umorzenia. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w zacytowanym przepisie oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy, postepowanie przed sądem administracyjnym staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (vide wyrok NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. II OSK 378/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy mogącej być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpoznania sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania orzeczenia. W takiej sytuacji drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków zamyka, a jednocześnie kończy bieg postępowania w danej instancji, umorzenie postępowania. W niniejszej sprawie w toku postępowania zaistniały takie okoliczności, które skutkują stwierdzeniem, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe "z innych przyczyn", co - w świetle art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - skutkuje umorzeniem tegoż postępowania. Z treści odpowiedzi na skargę oraz z lektury akt administracyjnych wynika bowiem bezspornie, że organ po otrzymaniu skargi i będącej jej wynikiem ponownej analizy sprawy związanej z przyznaniem stronie prawa do świadczenia wychowawczego na ww. córkę, uchylił decyzję będącą przedmiotem odwołania i przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze za cały okres świadczeniowy, czyli od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Choć organ nie wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, to w obliczu powyższych okoliczności, zbędne jest aktualnie badanie legalności zaskarżonego postanowienia, bowiem z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja, od której strona chciała wnieść odwołanie. Zdaniem Sądu, postępowanie sądowe w sprawie stało się bezprzedmiotowe, co skutkuje koniecznością jego umorzenia. Z opisanych powodów Sąd orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ds