II SA/Łd 1713/03

Dnia 9 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu 1/ uchyla zaskarżoną decyzję 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej B. W. kwotę 270 /dwieście siedemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. TG Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania B. W. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] nr [...] w sprawie odmowy zmiany decyzji nr [...] wydanej w dniu [...] przez Prezydenta Miasta [...] o odmowie zarejestrowania samochodu marki Audi 100 na nazwisko B. W., działając na podstawie art. 138 § l pkt l, art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. l ust. l ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w dniu 30 sierpnia 1991 r. B. W. nabyła i zarejestrowała w Niemczech na swoje nazwisko samochód osobowy marki Audi 100 na dowód czego otrzymała niemiecki dowód rejestracyjny. W dniu 29 września 1991r. w czasie pobytu strony w Polsce samochód został skradziony. Wracając z Niemiec do Polski B. W. sporządziła spis mienia przesiedleńczego, w którym wymieniła samochód osobowy nie podając marki i numeru pojazdu. W 1995 r. samochód został odnaleziony i wydany mężowi strony J. W. W dniu 17 października 1995r. B. W. wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Celnego w Ł. o dokonanie odprawy celnej samochodu marki Audi jako mienia przesiedlenia. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. umorzył postępowanie uznając, że nie można wydać decyzji o wymiarze należności celnych ponieważ upłynęło 2 lata od dnia w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. W dniu 28 listopada 1995 r. B. W. wystąpiła do organu rejestrującego z wnioskiem o zarejestrowanie pojazdu marki Audi 100. Decyzją z [...] nr [...] organ I instancji odmówił zarejestrowania przedmiotowego samochodu. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał tę decyzję w mocy. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2003 r skarżąca oświadczyła, że wnioski złożone w dniu 16 marca 1999 r i 6 grudnia 1999 r są wnioskami złożonymi w trybie art. 154 kpa . Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji po rozpoznaniu wniosku strony działając na podstawie art. 154 w zw. z art. 104 k.p.a. odmówił zmiany decyzji ostatecznej nr [...] wydanej w dniu [...] przez Prezydenta Miasta [...] o odmowie zarejestrowania samochodu marki Audi 100 na nazwisko B. W. W uzasadnieniu wyjaśniono , że postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym służącym do weryfikacji decyzji ostatecznej jeżeli za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ uznał, że w tej konkretnej sprawie brak jest podstaw do zmiany decyzji ostatecznej. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy zważył co następuje. Przepis art. 154 § 1 k.p.a. ustanawia przesłanki wymagane do wzruszenia decyzji, które muszą wystąpić łącznie, aby można było wzruszyć decyzję. Po pierwsze ma to być decyzja ostateczna, czyli taka, od której nie służy odwołanie a po drugie konieczne jest ustalenie, że decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania. Oznacza to, że z treści rozstrzygnięcia strony nie mogą wyciągnąć dla siebie żadnych korzyści prawnych, nie mogą ani wywieść uprawnień, ani też sprecyzowania swoich obowiązków, a ponadto za wzruszeniem decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 k.p.a. organ administracji działa w ramach uznania administracyjnego, co wynika z użycia słowa "może", wprowadzającego dopuszczalność wyboru konsekwencji prawnych przez organ. Wymaga to zachowania przez organ administracji zasady wynikającej z art. 7 k.p.a. co oznacza wykorzystanie możliwości w celu pozytywnego załatwienia sprawy dla strony o ile nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego. Według art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wprawdzie pojęcie interesu społecznego, jak też słusznego interesu obywateli nie zostały ustawowo zdefiniowane, to jednak w każdym przypadku treść temu pojęciu nadaje organ orzekający. Przy rozpatrywaniu sprawy należy mieć na względzie , iż chodzi o "słuszne interesy", a więc nie każdy interes, ale taki, który może być uznany za "słuszny'', ma być brany pod uwagę. Ustawodawca wskazuje, że chodzi o interes godny ochrony, nie pozostający w sprzeczności z prawem, ani zasadami współżycia społecznego. Oznacza to, że w każdym przypadku organ administracji ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny, że wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Wyważenie słusznego interesu w sprawie jest kwestią bardzo trudną, bowiem opiera się na elementach ocennych. Zasada ta obowiązuje w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny organ jest obowiązany dążyć do ustalenia okoliczności faktycznych mających znaczenie dla realizacji interesu indywidualnego, ale w równej mierze i okoliczności mających znaczenie dla realizacji interesu społecznego. Organ rejestrujący wykazał, że nie prowadził postępowania jednostronnie i zachował zasadę wynikającą z art. 7 k.p.a., bowiem pozytywnemu załatwieniu sprawy dla strony sprzeciwiają się racje interesu społecznego. Wyjaśniono, że rejestracja pojazdów wymaga ścisłego przestrzegania wymogów warunkujących dopuszczenie pojazdów do ruchu pod względem wykazania zarówno prawa własności jak i legalności wprowadzenia pojazdów na polski obszar celny. Tożsamość pojazdu jako przedmiotu własności identyfikują obok jego marki, także numer nadwozia pojazdu i numer silnika. Dane te objęte są następnie treścią dowodu rejestracyjnego samochodu i tylko pojazd posiadający oryginalne numery rejestracyjne nadane przez producenta może być dopuszczony do ruchu. Pojazd wprowadzony do ruchu na terenie RP z pominięciem tych reguł podważa zasadę zaufania obywateli do organów administracji. W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. W. zarzuciła naruszenie art. 154 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że strona nie posiada słusznego interesu lub nie istnieje interes społeczny w zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Audi na nazwisko skarżącej i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzji organu I instancji o odmowie zarejestrowania samochodu marki Audi 100. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna . Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi : a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z treścią art. 154 § 1 kpa - decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach wymienionych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.( § 2.) W sprawach należących do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego do zmiany lub uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 oraz w art. 155, właściwe są organy tych jednostek. (§ 3.) W przedmiotowej sprawie organy obu instancji wydały swoje decyzje w oparciu o cyt. wyżej przepis. Organ I instancji odnosząc się w uzasadnieniu swojej decyzji do przesłanek z art. 154 § 1 kpa stwierdził jedynie, iż cyt: " Wobec faktu, iż zakreślona linia postępowania tut. organu rejestrującego dotycząca rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy została jednoznacznie ustalona i określona przez obowiązujące przepisy oraz wieloletnią praktykę a co za tym idzie żądanie zmiany decyzji ostatecznej byłoby sprzeczne z ogólnie pojętym interesem społecznym dlatego w tym stanie faktycznym należało orzec jak w sentencji. " W odwołaniu skarżąca słusznie zwróciła uwagę na to, iż nie została rozważona przez organ I instancji przesłanka słusznego interesu strony. Wnosiła o dokładne zbadanie stanu faktycznego pod kątem tej właśnie przesłanki. Organ odwoławczy oparł się na zebranym przez organ I instancji materiale dowodowym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się jedynie teoretycznie do obu przesłanek i podkreślił, że w tym wypadku pozytywnemu załatwieniu sprawy dla strony sprzeciwiają się racje interesu społecznego. Podkreślono również, iż rejestracja pojazdów wymaga ścisłego przestrzegania wymogów warunkujących dopuszczenie pojazdów do ruchu pod względem wykazania zarówno prawa własności jak i legalności wprowadzenia pojazdów na polski obszar celny. Tożsamość pojazdu jako przedmiotu własności identyfikują obok jego marki, także numer nadwozia pojazdu i numer silnika. Dane te objęte są następnie treścią dowodu rejestracyjnego samochodu i tylko pojazd posiadający oryginalne numery rejestracyjne nadane przez producenta może być dopuszczony do ruchu. Pojazd wprowadzony do ruchu na terenie RP z pominięciem tych reguł podważa zasadę zaufania obywateli do organów administracji. Zarzuty skarżącej zawarte w skardze w dalszym ciągu dotyczyły braku rozważenia przesłanki słusznego interesu strony. Zarzut ten Sąd uznał za zasadny. Sąd podziela stanowisko Kolegium, iż wyważenie słusznego interesu strony jest kwestią bardzo trudną. Tym bardziej wskazać należy, iż skoro jest kwestią bardzo trudną, powinien być dokładnie zbadany i rozważony. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji skupiły się wyłącznie na wskazaniu interesu społecznego. Słuszny interes strony nie był w ogóle przez organy rozważany przez organy . Rozważenia takiego wymagało przede wszystkim stwierdzenie czy interes skarżącej jest rzeczywiście słuszny. Aby to zbadać organy powinny przede wszystkim przesłuchać skarżącą i wyjaśnić okoliczności sprawy. Skarżąca traktuje przedmiotowy samochód jako mienie przesiedleńcze. Do akt administracyjnych załączono kserokopię pisma pn. "Mienie przesiedleńcze " . Kserokopia ta nie pozwala na dokonanie oceny czy był to dokument złożony przez skarżącą w trakcie przesiedlenia i komu został przedstawiony. W dokumencie tym zgłoszono jako mienie przesiedleńcze samochód osobowy nie precyzując danych dotyczących samochodu. W tym czasie samochód nie był w posiadaniu skarżącej , bowiem był skradziony. Skarżąca zatem winna wyjaśnić, czy zgłosiła jako mienie przesiedleńcze ukradziony jej samochód , który nie był w tym momencie włączony faktycznie do mienia przesiedleńczego, czy też jako mienie przesiedleńcze skarżąca przewiozła inny samochód. Ponadto organy nie wyjaśniły we własnym zakresie czy skarżąca nie utraciła własności ukradzionego samochodu poprzez uzyskanie odszkodowania od ubezpieczyciela niemieckiego. Na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącej udzielił odpowiedzi, iż skarżąca nie otrzymała takiego ubezpieczenia, bo samochód nie był ubezpieczony z tytułu auto-casco. Nie przedstawiono jednak żadnych dowodów na tę okoliczność . W tym miejscu podkreślić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 106 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz.1270 ) może z urzędu , albo na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Rolą Sądu nie jest ustalanie stanu faktycznego w sprawie, gdyż do tego zobowiązane są zgodnie a z art. 7 i 77 § 1 kpa organy administracji. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, iż z art. 154 § 1 kpa wynika możliwość wzruszenia decyzji, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie przez ustawodawcę spójnika "lub" oznacza, że wystarczające są racje interesu społecznego bądź też jedynie wzgląd na słuszny interes strony. Wymagania interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego, interesu strony powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. ( wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1999 r I SA 1906/98 nie publikowany ). Należy również podkreślić iż w wyroku NSA z dnia 10 listopada 2000r III SAB 91/99 ( nie publikowany ) stwierdzono , iż możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 Kpa uzależniona jest od wykazania, że za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Sąd w tym składzie w pełni podziela poglądy wyżej wyrażone. W przedmiotowej sprawie jak wykazano słuszny interes strony nie został ani zbadany , ani rozważony, pomimo wniosku skarżącej zawartego w odwołaniu. Doszło zatem do naruszenia art. 7 , 77 § 1 i 107 § 3 kpa co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 tej ustawy . Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe. TG