II SA/Łd 1715/02

Dnia 3 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. Sędziego WSA: Arkadiusz Blewązka, Protokolant Referendarz sądowy: Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej – Filia Ł.-B. z dnia [...] Nr [...]; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Łd 1715/02 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu [...] przez Kierownika Filii Ł.-B. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznaniu E. W. zasiłku celowego w miesiącu wrześniu w wysokości 50 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i akt sprawy wynika, że E. W. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada status osoby bezrobotnej, zarejestrowanej od dnia 8 sierpnia 1992 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku. Zajmuje pokój z kuchnią w starym budownictwie i w okresie od listopada 2001 r. do kwietnia 2002 r. korzystał z dofinansowania do czynszu w wysokości 136,98 zł. Od maja 2002 r. do października 2002 r. otrzymuje również dodatek mieszkaniowy w wys. 35,03 zł. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż strona spełnia warunki uprawniające do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej. Przyznana zaś kwota zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania, podyktowana została możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej. Z pewnością nie jest to kwota wystarczająca, lecz brak dostatecznej ilości środków spowodował, iż nie było możliwości przyznania wyższej kwoty zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło przy tym, że zadania realizowane przez Ośrodki Pomocy Społecznej dzielą się na zadania o charakterze obligatoryjnym, tj. takie, które muszą być wykonane oraz zadania o charakterze fakultatywnym, czyli takie, które mogą być zrealizowane dopiero po zaspokojeniu podstawowych potrzeb podopiecznych, do których należy przyznawanie zasiłków celowych. Ustawodawca nie nakłada na organy I instancji obowiązku udzielenia pomocy w przypadku form fakultatywnych- zasiłków celowych, zaś szczupłość środków bezsprzecznie skłania Ośrodki Pomocy Społecznej do udzielania pomocy osobom najbardziej potrzebującym. Następnie przedstawiając trudną sytuację finansową Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. organ II instancji wskazał, iż Ośrodek ten otrzymuje ok. 90 tys. zł na zadania własne. Z tych środków Filia zobowiązana jest do zabezpieczenia kwoty ok. 40 tys. zł na świadczenia o charakterze obowiązkowym oraz pokrycie kosztów posiłku w szkołach dla dzieci z rodzin najuboższych. Pozostałą część tj. ok. 50 tys. zł. Filia Ł.-B. przeznacza na zasiłki celowe na żywność. W okresie od stycznia 2002 r. do maja 2002 r. z tej formy pomocy skorzystało 1408 osób, natomiast średnia wysokość pomocy wynosiła 53 zł. Organ odwoławczy podniósł ponadto, iż E. W. w okresie od 1 stycznia 2002 r. do sierpnia 2002 r. korzystał z pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania w wys. 50 zł miesięcznie. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przyjęło, iż rozstrzygnięcie organu I instancji nie przekracza granic uznania administracyjnego i jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Na decyzję organu II instancji z dnia [...] skargę do NSA, Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, złożył E. W. Zakwestionował w niej wysokość zasiłku celowego oraz wniósł o jego zwiększenie do minimum socjalnego przewidzianego w Konstytucji RP. Jednocześnie podniósł zarzut braku otrzymywania zasiłku okresowego na poziomie owego minimum socjalnego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji raz jeszcze przedstawił argumenty, w oparciu o które podjęta została zaskarżona decyzja, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi. Po przesłaniu odpowiedzi na skargę, skarżący w drodze pisma procesowego z dnia 21 stycznia 2003 r. wyjaśnił, iż zarówno we wcześniej złożonym odwołaniu, jak i obecnej skardze domaga się przyznania mu nie zasiłku celowego, lecz zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia, o którym stanowi Konstytucja RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 wyżej powołanego aktu). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej ustawą o p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji była kwestia przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Do akt sprawy załączone są wywiad środowiskowy z dnia 29 stycznia 1998 r. oraz aktualizacja wywiadu środowiskowego z dnia 16 kwietnia 2002 r. W aktach sprawy jak również w treści załączonych wywiadów środowiskowych brak jest oświadczenia bądź wniosku podopiecznego o jakiego rodzaju świadczenie z pomocy społecznej on się ubiega. W odwołaniu z dnia 30 września 2002 r. od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...] kwestionuje on przyznanie mu zasiłku celowego i jego wysokość podnosząc, iż powinien otrzymać zasiłek okresowy. Z decyzji organu I instancji jak i decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym, nie wynika by świadczenie w formie zasiłku celowego było przyznane skarżącemu z urzędu stosownie do treści art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm.). Oznacza to, iż orzeczenie powinno być podjęte na wniosek zainteresowanych lub innej osoby za zgodą zainteresowanego. Pełnomocnik organu w toku rozprawy przed Sądem oświadczył, iż świadczenie przyznane było na wniosek, przy czym wnioskiem takim nie dysponuje. W przytoczonym stanie faktycznym powstaje uzasadniona wątpliwość, czy postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte. W przypadku, gdyby potwierdziło się stanowisko pełnomocnika organu administracyjnego, iż wniosek był złożony, należałoby wyjaśnić jakie było rzeczywiste żądanie strony. Treść tego żądania wyznacza bowiem normę prawa materialnego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu przedmiotowego postępowania. Z treści odwołania złożonego od decyzji organu I instancji wynika, iż oczekiwał on przyznania mu zasiłku okresowego a nie celowego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 61 § 1 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie, w związku z wejściem w życie z dniem 1 maja 2004 r., ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ), powstało zagadnienie, czy postępowanie sądowe w sprawie nie powinno zostać umorzone. Stosownie do treści art. 149 ust. 1 tej ustawy, z dniem jej wejścia w życie wygasają bowiem decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Zdaniem składu orzekającego, unormowanie to dotyczy jedynie skutków prawnych decyzji, których zakres obowiązywania wykracza poza datę 1 maja 2004 r., t.j. takich, na podstawie których osoby uprawnione miały przyznane świadczenia także w kolejnych miesiącach ( czerwiec, lipiec itd. ). Odmienne rozumienie tego przepisu, prowadziłoby do sytuacji, w której adresaci decyzji pozbawieni by zostali zagwarantowanego im konstytucją prawa do sądu. Ponadto wszystkie świadczenia przyznane w okresie przed 1 maja 2004 r., które nie zostały zrealizowane przed tą datą ( np. nie zdążono dokonać wypłaty ) nie mogłyby być po tej dacie wypłacone, mimo że decyzje były ostateczne i służyło im domniemanie legalności. Z przytoczonych powodów skład orzekający uznał, iż w konkretnej sprawie nie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1, pkt 3 ustawy o p.s.a. Mając powyższe na uwadze jak i fakt, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przytoczonych wcześniej przepisów postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c i art. 135 ustawy o p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O wstrzymaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy o p.s.a.