II SA/Łd 1718/03
WyrokWSA w Łodzi2005-02-24
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Anna Łuczaj, Ewa Cisowska-Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę może zostać wydana bez dostatecznego wyjaśnienia kwestii zacienienia sąsiedniej nieruchomości oraz legalności okien w budynku usytuowanym w granicy działki?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wyjaśniły dostatecznie okoliczności niezbędnych do merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym kwestii zacienienia sąsiedniej nieruchomości oraz legalności okien w budynku granicznym, naruszając tym samym zasady postępowania określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7, 10, 77, 81, 89, 107 § 1 i 3 k.p.a.).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. Z. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalno-usługowego. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów dotyczących sytuowania budynków w granicy działki, wybiórcze stosowanie przepisów, nieprawidłowe obliczenie zacienienia oraz negatywny wpływ inwestycji na jego działkę. Organy administracji udzieliły pozwolenia, uznając, że inwestor spełnił wymagane prawem przesłanki, a kwestie sporne zostały rozstrzygnięte lub nie stanowiły podstawy do odmowy pozwolenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądził od Wojewody na rzecz J. Z. zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 24 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia NSA Anna Łuczaj, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2005 roku na rozprawie przy udziale – sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...], znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] Nr [...] z dnia [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. Z. kwotę 10,00 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Syg. akt II SA/Łd 1718/03
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją nr [...], znak: [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą P. P. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalno – usługowego na działce nr 85 w P. przy A.
W uzasadnieniu powołał się na przepis art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2000 roku Nr 106, poz. 1126 z póz. zm.), wywodząc, iż inwestor spełnił wszystkie przesłanki wynikające z powyższego przepisu, a mianowicie do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył projekt budowlany wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi, dowód stwierdzający prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz prawomocną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a przedłożona przez inwestora dokumentacja projektowa została opracowana zgodnie z załączoną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Wojewoda [...] zauważył nadto, iż planowana rozbudowa budynku mieszkalnego nie koliduje z obecną zabudową na działce skarżącego. Nie ogranicza korzystania z działki sąsiedniej ponad przeciętną miarę i nie utrudnia ewentualnej jej zabudowy. Podkreślił również, iż przedmiotowa rozbudowa została zaprojektowana w sposób zapewniający ochronę interesów osób trzecich.
Organ odwoławczy stwierdził również, iż określony w projekcie zagospodarowania działki sposób usytuowania spornego obiektu nie narusza ustaleń zawartych w § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999r., Nr 15, poz. 140 z póź. zm.) dopuszczających sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki. Wojewoda [...] ustosunkowując się do okoliczności zawartych w odwołaniu stwierdził, iż Starosta [...] postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na rozbudowę usytuowanego bezpośrednio przy granicy z działką o nr. ew. gruntów 84, stanowiącą własność B. i J. Z., o nr ew.86, stanowiącą własność E. i C. G. oraz działką o nr. ew. 91/1, stanowiącą własność M. i Z. P., budynku mieszkalno – usługowego przeprowadził w świetle obowiązujących wówczas warunków technicznych, których przepisy w zakresie konieczności uzyskania zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości na usytuowanie budynku w granicy utraciły moc wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Powołał się na wyrok NSA, w którym sąd, zdaniem organu odwoławczego, kategorycznie stwierdził, iż umieszczenie okien w budynku odwołującego się było i jest sprzeczne z przepisami prawa budowlanego i nie może podlegać ochronie prawnej, a w szczególności stanowić podstawy do odmówienia pozwolenia na budowę na sąsiedniej nieruchomości. W konkluzji decyzji Wojewoda [...] stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zasadna i nie narusza obowiązującego prawa.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł J. Z.. W uzasadnieniu skargi, powołując się na § 12 ust 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1994r., Nr 15), stwierdził, iż przepis ten zastosowano wybiórczo, skoro bowiem wniosek o pozwolenie na budowę złożono w dniu 9 listopada 1998r, to stosownie do obowiązujących wówczas przepisów konieczne było uzyskanie zgody właściciela sąsiedniej działki na usytuowanie budynku w granicy, gdyż wymóg uzyskania tej zgody uchylono wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dopiero w dniu 11 maja 1999r.
Skarżący zauważył nadto, iż projektant obliczając wysokość przesłaniania w stosunku do budynku znajdującego się na sąsiedniej działce zastosował przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U.Nr 75, poz.690 z 2002r./, a organy to uwzględniły, podczas gdy powołanie się przez skarżącego na przepisy tego rozporządzenia uniemożliwiające wydanie przedmiotowego pozwolenia (§ 12 ust. 6 pkt 1 i 2 a,b) zostało skwitowane ogólnikowym stwierdzeniem, iż w sprawie opierano się o przepisy obowiązujące w dniu 9 listopada 1998r. To zaś, zdaniem skarżącego, dowodzi o braku konsekwencji ze strony organów.
J. Z. nie zgodził się także ze stwierdzeniem, iż zamierzona inwestycja nie koliduje z obecną zabudową na działce sąsiedniej i nie ogranicza korzystania z działki sąsiedniej ponad miarę, działki nr 84 i 85 stanowią bowiem jedno podwórko, a ewentualna realizacja zamierzeń budowlanych przez P. P. w bardzo istotny sposób utrudni wjazd na podwórko i z działki skarżącego stworzy tzw. podwórko – studnię, a także rażąco zmniejszy jej wartość handlową.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był przeto rozpoznać skargę w oparciu o przepisy nowej ustawy. O wpisie i innych kosztach sądowych, stosownie do § 2 art. 97 powołanej ustawy, orzekł na podstawie przepisów dotychczasowych.
W myśl art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność decyzji Wojewody [...] [...], znak: [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą P. P. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalno – usługowego na działce nr 85 w P. przy A 4. Podstawę prawną tych decyzji stanowi przepis art. 32 ust. 4 i art. 35 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000, Nr 106, poz. 1126 ze zm.).
Wedle art. 32 ust. 4 powołanej ustawy pozwolenie na budowę może być udzielone temu, kto złożył wniosek o pozwolenie na budowę w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeśli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym oraz wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zgodnie zaś z art. 35 ust. 1 przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ stwierdza:
1.zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z;
a)miejscowym planem zagospodarowania terenu i wymaganiami ochrony środowiska,
b)wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
c)przepisami, w tym techniczno – budowlanymi,
2.kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3.wykonanie projektu przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane.
W myśl ust. 4 przepisu art. 35 powołanej ustawy właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w razie spełnienia wymagań określonych w powołanym wyżej art. 32 ust. 4 i ust. 1 art. 35.
Z powołanych przepisów wynika, iż pozwolenie na budowę może być udzielone jedynie wówczas, gdy wszystkie wymienione w powołanych przepisach warunki zostaną spełnione łącznie. Użyty w ust. 4 art. 35 powołanej ustawy zwrot "organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę" oznacza, że organ administracji architektoniczno – budowlanej w razie spełnienia tych przesłanek jest związany powyższymi przepisami i ma obowiązek podjąć rozstrzygnięcie zgodne z żądaniem wnioskodawcy. A contrario rozumując dopiero brak którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia podjęcie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Z ustaleń poczynionych w analizowanej sprawie wynika, iż inwestor złożył wniosek o pozwolenie na budowę w terminie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a do wniosku, oprócz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] znak:[...], załączył projekt budowlany, analizę zacienienia, oraz zgodnie z wymogami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu postanowienie Państwowej Służby Ochrony Zabytków z dnia [...] w sprawie uzgodnienia projektu budowlanego, postanowienie Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] uzgadniającego projekt bez zastrzeżeń oraz pismo Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] o braku konieczności wyłączania gruntów z produkcji rolnej.
Kontrolując poczynione przez organy administracji publicznej ustalenia, Sąd doszedł do przekonania, iż przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany nie został uzgodniony w ZUD, jak również nie został ostemplowany przez organ administracji architektoniczno – budowlanej jako załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...]. W aktach sprawy brak jest nadto oświadczenia inwestora o prawie do terenu, jak również jakiegokolwiek innego dokumentu potwierdzającego to prawo oraz dokumentu, z którego wynikałoby, iż projekt sporządziła osoba posiadająca uprawnienia do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. W projekcie w części zatytułowanej Opis techniczny, Dane ogólne podano, iż projektowany budynek wyposażony będzie w instalację wodnokanalizacyjną, ogrzewczą, elektryczną i telefoniczną, a instalacje te będą wykonane poprzez rozbudowę infrastruktury w istniejącym budynku, brak jest jednak rozwiązań w tym zakresie w projekcie zarówno w części opisowej, jak i rysunkowej. W ocenie Sądu, samo wymienienie rodzaju instalacji, w jakie będzie wyposażony rozbudowywany, a w zasadzie dobudowywana nowa część do już istniejącego budynku, nie jest wystarczające do tego by organ administracji publicznej mógł stwierdzić, czy zamierzone do wykonania przez inwestora instalacje spełniają wymogi określone przez przepisy prawne.
Zastrzeżenia budzi także przedłożona przez inwestora analiza zacienienia. Przede wszystkim zauważyć należało, iż analiza ta, poza szczegółowymi wyliczeniami matematycznymi i nieczytelnym, bo nie opisanym rysunkiem – przekrojem poprzecznym działki nr 84 i 85, nie zawiera żadnych wniosków, pozwalających na nie budzącą wątpliwości ocenę, czy projektowany budynek spowoduje zacienienie działki skarżącego czy też nie. Oceny tej kwestii nie można, zdaniem Sądu, opierać na domysłach, czy domniemaniach. Dodatkowo podkreślić należy, iż analiza ta została sporządzona na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz. U. nr 75, poz. 690). Tymczasem wniosek o pozwolenie na budowę złożono w dniu 9 listopada 1999r., co oznacza, iż w sprawie zastosowanie miało rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 1999r., Nr 15, poz. 140 z póź. zm.). Stosownie bowiem § 330 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeśli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów. Skoro tak, to analizę zacienienia należało opracować na podstawie § 13 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994r, nie zaś jak to miało miejsce w analizowanej sprawie na podstawie § 13 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r.
Badając zaskarżoną decyzję Sąd zauważył nadto, iż budowa obiektu budowlanego w granicy jest wyjątkiem od wyrażonej w § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999r., Nr 15, poz. 140 ze zm.) zasady sytuowania obiektów w odległości nie mniejszej niż 4 m od granicy – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Stosownie do ust. 6 powołanego przepisu dopuszcza się usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległościach mniejszych od określonych w ust. 4 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeśli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej. Ustanowiony w powołanym przepisie wyjątek jak każdy wyjątek od zasady winien być interpretowany ściśle. To zaś oznacza, iż organy administracji publicznej udzielając pozwolenia na budowę obowiązane były do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do zasadności usytuowania budynku w granicy i dokonać analizy zasadności takiego usytuowania obiektu, biorąc pod uwagę bądź to ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bądź rozmiary działek i zabudowę działek sąsiednich. W ocenie Sądu, organ orzekający powinien przede wszystkim pouczyć zarówno właściciela sąsiedniej działki sprzeciwiającego się rozbudowie budynku mieszkalno - usługowego przy granicy jego nieruchomości, jak i inwestora o potrzebie uzasadnienia stanowiska w sprawie. Dopiero brak uzasadnienia stanowiska jednej bądź wszystkich stron postępowania w sprawie stwarzał po stronie organu możliwość rozstrzygnięcia sprawy, kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów. Rozstrzygając sprawę organ administracji publicznej powinien także mieć na uwadze zasadę ogólną wyrażoną w art. 7 k.p.a., wymagającą uwzględnienia słusznego interesu stron. Pozytywnie powinien rozstrzygnąć wniosek tej strony, która wykaże w toku postępowania, iż budowa przy granicy z nieruchomością sąsiednią nie narusza zasad współżycia społecznego i nie zakłóci korzystania z niej ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno – gospodarczego przeznaczenia nieruchomości, a ponadto nie utrudni zabudowy działki sąsiedniej. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż wskazane zagadnienie nie było przedmiotem analizy organu odwoławczego. Organy administracji publicznej obu instancji udzielając pozwolenia na budowę pominęły także kwestię samowolnie wykonanych okien w ścianie budynku usytuowanego w granicy na nieruchomości będącej własnością E. i C. G.. Kwestia legalności przedmiotowych okien nie była przedmiotem odrębnego postępowania przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego, jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, iż kwestia ta została rozstrzygnięta wyrokiem NSA, co potwierdza następujący fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji: "NSA w swoim wyroku kategorycznie stwierdza, że umieszczenie okien w budynku odwołującego się, było i jest sprzeczne z przepisami prawa budowlanego i nie może podlegać ochronie prawnej a w szczególności stanowić podstawy do odmówienia pozwolenia na budowę na sąsiedniej działce". Z zapadłego w toku poprzednio prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2002r., II SA/Łd 372/99 wynika, iż Sąd, uchylając poprzednio zapadłą w tej sprawie decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] Nr [...], wskazał na konieczność w toku ponownego postępowania rozważenia kwestii legalności spornych okien. Bez rozważenie tej kwestii, w ocenie Sądu, nie możliwym jest bowiem rozpoznanie wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę. Okoliczność ta ma bowiem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy pozwolenia na rozbudowę i wymaga ona poczynienia stosownych ustaleń w toku ponownie prowadzonego postępowania przez organy administracji publicznej.
Powyższe rozważania dowodzą więc, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] Nr [...], znak: [...] z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą P. P. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalno – usługowego na działce nr 85 w P. przy A 4 zostały bowiem podjęte bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do merytorycznego rozpoznania sprawy, tj. bez rozważenia kwestii zacieniania sąsiedniej nieruchomości, a także pomimo nie wyjaśnienia sprawy legalności okien znajdujących się w usytuowanym w granicy budynku, będącym własnością E. i C. G..
Uchylając się od rozważenia powyższej kwestii organy administracji obu instancji naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000, Nr. 98, poz. 1071 z póź. zm.), zwanej dalej k.p.a.
Przepisy te ustanawiają naczelną zasadę postępowania, która ma wpływ na ukształtowanie całego postępowania, tj. na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co z kolei stanowi niezbędny element prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Stosownie do tej zasady na organach ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organy winny więc określić z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne, a następnie zarządzić przeprowadzenie z urzędu wskazanych dowodów (wyrok NSA z 26 października 1984 r., II SA 1205/84, ONSA 1984, Nr 2, poz. 98).
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd dopatrzył się także naruszenia innych przepisów procesowych. Przede wszystkim podkreślić należy, iż Wojewoda [...] naruszył przepis art. 81 k.p.a., stosownie do postanowień powołanego przepisu okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeśli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Powołany przepis ustanawia prawo strony do wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie było więc pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Przeprowadzenie dowodu czyni bowiem wiarygodną okoliczność faktyczną dopiero wtedy, gdy strona mogła się wypowiedzieć co do dowodu. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu. Zaniechanie przez organ powyższych czynności stanowi z kolei naruszenie wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Tymczasem w aktach sprawy brak jest końcowego oświadczenia stron oraz dowodu potwierdzającego zawiadomienie stron o zakończeniu postępowania dowodowego i wezwania skarżących do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości okoliczność, iż skarżący o poczynionych przez organ ustaleniach dowiedzieli się dopiero z uzasadnienia kwestionowanej decyzji.
Wojewoda [...] naruszył także art. 89 § 2 k.p.a., wbrew postanowieniom tego przepisu nie przeprowadził bowiem rozprawy administracyjnej. Rozprawę tą, stosownie do tego przepisu, organ administracji publicznej powinien przeprowadzić, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Skoro zatem w postępowaniu występują co najmniej dwie strony, a ich interesy nawzajem wykluczają się w całości lub części organ obowiązany jest przeprowadzić rozprawę (wyrok NSA z 10 listopada 1981r., SA/Kr 173/81, ONSA 1981, Nr 2, poz. 111). Celem rozprawy jest doprowadzenie do konfrontacji stron, która umożliwia organowi wyważenie słusznych interesów stron w danej sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie występują strony o spornych interesach, z jednej strony mamy bowiem skarżącego, sprzeciwiającego się budowie budynku w granicy, z drugiej zaś inwestora.
Decyzja Wojewody [...] nie spełnia wymogów, określonych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Stosownie do powołanych przepisów obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej jest uzasadnienie prawne, które powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Użycie w § 3 powołanego przepisu zwrotu, iż uzasadnienie powinno wyjaśniać podstawę prawną oznacza, iż organ winien wyjaśnić stronom zasadność zastosowania przepisu prawnego, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy, jak również treść tego przepisu. W szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego oraz ocenę ustalonego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie winno stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego ocenę w świetle obowiązujących przepisów prawnych. W ocenie Sądu, strona ma prawo znać motywy i przesłanki podjętej decyzji, gdyż bez tego nie może bronić swoich słusznych interesów oraz prowadzić polemiki z organem. Obowiązek uzasadniania decyzji wynika nie tylko z powołanego przepisu, ale także z ogólnych zasad k.p.a., przede wszystkim zaś z zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania strony o słuszności podjętego przez organ rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.)(wyrok NSA z 15 lutego 1984r., SA/Po 1122/83, GAP 1986r, nr 4, s. 45). W sprzeczności z tymi zasadami, w ocenie Sądu, pozostaje decyzja, w której uzasadnieniu "owo" wyjaśnienie organ ograniczył, jak to miało miejsce w analizowanej sprawie, do przedstawienia stanu faktycznego nie wyjaśniając motywów, jakimi kierował się przy wydawaniu decyzji. Nie ustosunkowanie się przez organ do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, stanowi, w ocenie Sądu, uchybienie powołanym zasadom (por. uzasadnienie wyroku NSA z 19 stycznia 1982r., SA/Kr 583/81, ONSA 1982, nr 1, poz. 12, wyroku NSA z 4 czerwca 1982r., I SA 255/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 53 czy wyrok NSA z 6 sierpnia 1984r., II SA 742/84, ONSA 1984r., nr 2, poz. 67).
Analiza obu decyzji dowodzi, iż nie spełniają one wymogów powołanego przepisu. W uzasadnieniu decyzji Starosty [...] nr nr [...] z dnia [...] nie tylko nie wyjaśniono przepisu prawnego stanowiącego podstawę prawną, ale nawet nie przytoczono treści tego przepisu, ograniczono się do zaprezentowania stanu faktycznego sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano wprawdzie przepisy prawne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sprawy, stwierdzając iż inwestor spełnił wszystkie wymagania określone w tych przepisach, nie przytoczono jednak ich treści i nie dokonano analizy sprawy w świetle tych przepisów, w szczególności zaś nie wykazano w dostateczny sposób zasadności budowy przedmiotowego budynku w granicy.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 10, art. 77, art. 81, art. 89 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W kwestii kosztów zastosowanie ma art. 55 ust. 1 zdanie drugie ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Stosownie do treści tegoż przepisu w orzeczeniu uwzględniającym skargę Sąd orzeknie zwrot kosztów na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności. Ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...] zawierały wady w istotny sposób wpływające na rozstrzygnięcie sprawy, co stanowiło z kolei podstawę do ich uchylenia, Wojewoda [...] obowiązany jest wypłacić na rzecz skarżącego J. Z. tytułem poniesionych przez nich kosztów postępowania kwotę 10,00 (dziesięć) złotych.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Stosownie bowiem do powołanego przepisu w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.
Mając na uwadze fakt, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji nr [...], znak: [...] z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] nie wyjaśniono wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy, iż decyzje te są niezgodne z prawem i podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z art. 97 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło