II SA/Łd 1728/01

Dnia 7 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA: Ewa Markiewicz Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek (spr.) Protokolant Referendarz sądowy: Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi T. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję własną z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę złotych 10 (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] o pozbawieniu T. T. uprawnień kombatanckich. T. T. otrzymał uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w P. z dnia [...], Nr [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej - służba w Odrodzonym Wojsku Polskim w okresie od 20 września 1947 r. do 4 października 1948 r. W tej sytuacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, iż nabył on uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". W myśl regulacji art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawia się takie osoby uprawnień i w tym stanie prawnym organ decyzją z dnia [...] tak też orzekł. T. T. podał, że brał udział w pracach przymusowych na terenie III Rzeszy, jednak jak podał organ, ustawa normująca tą materię przewiduje, iż termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień do świadczenia z tego tytułu upłynął z dniem 31 grudnia 1999 r. Organ jednocześnie wyjaśnił, iż nie jest zobowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 w/w ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. T. podał, iż walczył z różnymi bandami na terenie województwa rzeszowskiego. Nie starał się wcześniej o uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji, ponieważ korzystał z uprawnień kombatanckich, a to wykluczało przyznanie świadczenia. Ponownie rozpatrując sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcie. Wyjaśnił, że okoliczności podniesione we wniosku, w świetle przepisów obowiązującej ustawy, nie mają wpływu na wynik sprawy. Uprawnienia kombatanckie za roboty przymusowe na terenie III Rzeszy nie przysługują. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył T. T. podając, iż jako mały chłopiec był wywieziony z rodzicami na roboty przymusowe. W okresie od 20 września 1947 r. do 24 października 1948 r. służył w oddziałach KBW w O.. Tak krótki czas służby był spowodowany bardzo długą i ciężką chorobą płuc. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wskazując, że zgodnie z unormowaniem art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron i prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania świadczenia pieniężnego dla skarżącego. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Po myśli art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do pozbawienia uprawnień kombatanckich i aby mógł być zastosowany niezbędne jest wyjaśnienie czy zachodzą przewidziane w nim przesłanki. Oznacza to, iż organ prowadzący postępowanie weryfikacyjne związany jest regułami postępowania dowodowego w administracji. W szczególności, organ stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ jest zobowiązany także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). W przedmiotowej sprawie, w ocenie składu orzekającego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył reguły postępowania dowodowego, gdyż nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na okoliczność argumentów podniesionych przez T. T.. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, skarżący w pismach kierowanych do organu wyjaśniał, iż jako małe dziecko został wywieziony do Niemiec, przede wszystkim jednak podał, że w trakcie służby w Wojsku Polskim walczył z bandami. Organ w tym stanie faktycznym nie przeprowadził postępowania mającego na celu ustalenie charakteru band z jakimi walczył oddział KBW, w którym służył T. T.. Konkludując, Sąd spostrzegł, iż organ orzekający naruszył reguły postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 132, 135, 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na mocy art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) przy zastosowaniu art. 97 § 2 przepisów wprowadzających.