II SA/Łd 174/18

WyrokWSA w Łodzi2018-03-22

Skład orzekający: Anna Stępień, Barbara Rymaszewska, Renata Kubot-Szustowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy sąd powszechny orzekł o sposobie kontaktów rodzica z dzieckiem, ale nie użył sformułowania "opieka naprzemienna", można uznać, że zachodzi opieka naprzemienna w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uzasadniająca przyznanie świadczenia wychowawczego obojgu rodzicom?
Ratio decidendi
Opieka naprzemienna w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci musi wynikać wprost z orzeczenia sądu powszechnego, które musi zawierać sformułowanie "opieka naprzemienna" lub "miejsce zamieszkania u obojga rodziców". Sama szczegółowość uregulowania kontaktów rodzica z dzieckiem, nawet jeśli wskazuje na dużą częstotliwość tych kontaktów, nie jest wystarczająca do uznania opieki naprzemiennej, jeśli z treści orzeczenia wynika konflikt między rodzicami, który wyklucza taką formę opieki.
Stan faktyczny
Skarżący T.D. domagał się przyznania świadczenia wychowawczego na dwoje młodszych synów, argumentując, że sprawuje nad nimi opiekę naprzemienną z matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia, uznając, że brak jest orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów KPA i ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wskazując na faktyczne sprawowanie opieki naprzemiennej i zmianę miejsca zamieszkania najstarszego syna.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 22 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 roku sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1257), powoływanej dalej jako "k.p.a." oraz art. 1, art. 2, art. 4, art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 1851), zwanej dalej jako "p.p.w.d.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]., znak: [...], odmawiającą T.D. prawa do świadczenia wychowawczego. Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji T.D. zarzucił naruszenie: - art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego; - art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 16 p.p.w.d, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie jest należne wyłącznie rodzicowi, z którym dzieci mają ustalone miejsce zamieszkania; - art. 5 ust. 2 p.p.w.d., poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i nieustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na synów, wyliczonego proporcjonalnie do zakresu opieki nad dziećmi; - art. 2 pkt 16 p.p.w.d., poprzez jego wybiórcze zastosowanie z pominięciem ostatniego zdania w brzmieniu "w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców" i uznaniu, że nie zachodzi przypadek opieki naprzemiennej. Mając powyższe na uwadze odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji organu I instancji poprzez przyznanie świadczenia wychowawczego na małoletnich: S.D. i Ł. D. w kwocie po 250 zł na każde dziecko, począwszy od 1 października 2017r. wraz z ustawowymi odsetkami. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że, jak wynika ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, T.D. w dniu 3 sierpnia 2017r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci tj. S.D., ur. [...] 2007r. i Ł. D., ur. [...] 2010r., traktując synów jako kolejne dzieci w wieku poniżej 18 roku życia. Żądanie strony nie obejmowało ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W przedmiotowym wniosku T.D. , w członkach rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, poza ww. synami, wskazał trzeciego syna – K.D., ur. [...] 2004r. Do akt sprawy dołączono m.in.: 1. wyrok Sądu Okręgowego w Ł. Wydział [...]Cywilny dnia [...], sygn. [...], którym: - powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad synami: K., S. i Ł. D. obojgu rodzicom: ojcu - T.D. i matce – A.D.; - ustalono, że miejscem zamieszkania dzieci będzie każdorazowo miejsce zamieszkania matki; - zasądzono od T.D. alimenty na rzecz synów; 2. postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia [...]., sygn. [...], którym uregulowano kontakty T.D. z synami; 3. postanowienie (nieprawomocne) Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...]., sygn. [...], regulujące prawo T.D. do kontaktów z małoletnimi. Kolegium stwierdziło, że kwestią wymagającą oceny jest wliczenie synów do rodziny strony i uznanie, że opieka sprawowana nad małoletnimi ma charakter opieki naprzemiennej, co na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, stanowić może podstawę do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, o które wnioskuje. Organ II instancji podkreślił, iż ustawodawca w art. 2 pkt 16 p.p.w.d., uregulował sytuację rodziców zamieszkujących osobno i wychowujących wspólnie dzieci, stanowiąc, iż w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Zdaniem Kolegium, z powyższej normy jasno więc wynika, że warunkiem uwzględnienia dziecka w członkach rodziny obojga rodziców, jest orzeczenie przez sąd o obowiązku sprawowania opieki naprzemiennej nad dzieckiem przez każdego z nich. Organ odwoławczy zaznaczył, iż ani ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, ani ustawa z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 682), zwana dalej "k.r.i.o." nie posługuje się wprost definicją opieki naprzemiennej. W dniu 29 sierpnia 2015r. weszła w życie nowelizacja ustawy o zmianach do ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1822 ze zm.) – w skrócie: "k.p.c." – w zakresie wprowadzenia do prawa polskiego instytucji opieki naprzemiennej, pozwalającej na wywiedzenie, w jaki sposób rodzice powinni sprawować opiekę nad dzieckiem, by miała charakter pieczy naprzemiennej. Organ przytoczył treść art. 58 § 1 i § 1a k.r.i.o. oraz art. 59822 i art. 7562 k.p.c. i stwierdził, że także odnoszą się do takiego orzeczenia sądu, w którym opieka rodzicielska będzie wykonywana, w ten sposób, że "dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Kolegium ponadto wyjaśniło, że dopiero z dniem 29 sierpnia 2015r. sądy powszechne zostały uprawnione do orzekania o pieczy naprzemiennej zarówno w przypadku zgodnego wniosku obojga rodziców (tzn. na podstawie ich pisemnego porozumienia lub planu wychowawczego), jak i w sytuacji, kiedy między rodzicami porozumienia takiego brak - przed nowelizacją przepisów, tj. przed dniem 29 sierpnia 2015r. opieka sprawowana naprzemiennie mogła zostać orzeczona przez sąd jedynie wówczas, gdy rodzice dziecka zawarli pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Zdaniem organu II instancji, dokonując wykładni funkcjonalnej i celowościowej powołanych norm, mając przy tym na uwadze słownikową definicję słowa "naprzemienny" (czyli następujący po sobie na przemian - słownik PWN), opieka naprzemienna jest systemem sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem, w którym to systemie dziecko, po rozstaniu rodziców, przebywa raz u jednego, raz u drugiego rodzica w podobnych okresach czasu i następujących po sobie w sposób cykliczny (np. po dwa tygodnie, po miesiącu). Taka forma wspólnego sprawowania władzy rodzicielskiej zapewnia bowiem równy kontakt obojga rodziców z dzieckiem i taki sam udział w jego wychowywaniu, wykluczając przy tym jedynie "weekendowo-wakacyjną" formę kontaktów. Organ odwoławczy stwierdził, że w dniu wydawania wyroku Sądu Okręgowego w Ł. Wydział [...] Cywilny dnia [...], sygn. [...], pojęcie opieki naprzemiennej nie było znane i nie znajdowało żadnego uregulowania w obowiązujących wówczas przepisach prawa. Z literalnego brzmienia art. 2 pkt 16 p.p.w.d. jasno natomiast wynika, że aby zaliczyć dziecko do członków rodziny obojga rodziców, w orzeczeniu sądu musi znajdować się zapis, że jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Oznacza, to że w wyroku sądowym powinny znajdować się sformułowania: "opieka naprzemienna" lub "miejsce zamieszkania u obojga rodziców". Ponieważ z przyczyn oczywistych w załączonych do akt sprawy dokumentach, tj.: w wyroku Sądu Okręgowego w Ł. Wydział [...] Cywilny dnia [...]., sygn. [...], pojęcia te zawrzeć się nie mogły, Kolegium uznało - kierując się przeprowadzoną wykładnią przytoczonych regulacji - iż jego treść w żaden sposób nie wskazuje by opieka wnioskodawcy sprawowana nad synami miała charakter naprzemienny. Organ II instancji dodał, mając na uwadze brzmienie ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, że również w dacie wydania zarówno postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia [...], sygn. [...], jak też postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...]., sygn. [...], którymi uregulowano sposób kontaktów ojca z małoletnimi dziećmi, orzeczenie o opiece naprzemiennej wymagało, zdaniem organu, podpisania porozumienia (tzw. planu wychowawczego) pomiędzy rodzicami - w przedmiotowej sprawie pomiędzy A.D. i T.D. Ani z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, ani z treści aktów wydanych przez sąd powszechny nie wynika, by porozumienie takie między rodzicami zostało zawarte. Wewnętrze, niesformalizowane zaś uzgodnienia w tym zakresie, między rodzicami osoby małoletniej nie mają wpływu na wynik prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do zmiany, bądź uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Ł. Co więcej, w dacie wydawania powołanych wyżej postanowień, pojęcie opieki naprzemiennej funkcjonowało już w prawie polskim, a zatem, gdyby właśnie taki charakter miała mieć sprawowana nad dziećmi piecza, właściwy organ, tj. sąd powszechny w treści zapadłego orzeczenia orzekłby o ustanowieniu opieki naprzemiennej obojga rodziców. W ocenie Kolegium, przyjąć zatem należało, iż opieka sprawowana przez rodziców: A. D. i T.D. nad synami: S.D. i Ł.D. nie ma charakteru pieczy naprzemiennej w konsekwencji czego w sprawie nie znajduje zastosowania art. 5 ust 2a p.p.w.d. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest postępowaniem wnioskowym, a organ administracji (zarówno I jak i II instancji) jest związany granicami wniosku złożonego przez wnioskodawcę. Jest zatem bezspornym, że organ I instancji decyzją z dnia [...], znak: [...], w całości wyczerpał żądanie T.D. , a treść rozstrzygnięcie, choć niezgodna ze stanowiskiem strony, pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami zarówno postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował normy zawarte w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym w szczególności dotyczące definicji uregulowanych art. 2, a stanowiących o "rodzinie" i "pierwszym dziecku". Samo zaś wyrażenie przez organ administracji odmiennego stanowiska w sprawie, nie może być traktowane jako naruszenie prawa. Kolegium dodatkowo podniosło, mając na uwadze zarzut strony, dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 2 i art. 2 pkt 16 p.p.w.d., że zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2017r., sygn. I OSK 1046/17) zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowanie kontaktów pomiędzy rodzicami, a dzieckiem - jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny - są sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego, a dokładnie tę część, którą stanowi prawo rodzinne i opiekuńcze. Powyższe oznacza, że ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w przypadku braku orzeczenia z takim wskazaniem, istnienia tego rodzaju opieki - nie można w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego wywodzić z oświadczeń stron oraz samej treści orzeczenia sądu. Tym samym - co do zasady - organy administracji publicznej, orzekając w przedmiocie uprawnienia do świadczenia wychowawczego nie są zobowiązane do badania, jaki charakter ma opieka sprawowana przez rodziców rozwiedzionych (lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu) nad małoletnim dzieckiem. Do oceny, czy zachodzi przesłanka do zaliczenia dziecka do członków rodzin obydwojga z nich wystarczającym jest ustalenie, czy w wyroku sądu, regulującym kontakty z dzieckiem zostało użyte sformułowanie "opieka naprzemienna" bądź, czy sformułowania takiego brak. Pozostałe okoliczności faktyczne pozostają poza oceną organów I i II instancji. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył T.D. , zarzucając: 1) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, z pominięciem zakresu faktycznego przyczyniania się każdego z rodziców do utrzymania dzieci i sposobu roztaczania pieczy nad dziećmi, który w świetle prawomocnego postanowienia Sąd Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia [...]. wydanego w sprawie [...] polega na sprawowaniu opieki naprzemiennie przez oboje rodziców, co sprowadza się do tego, że w skali roku sumarycznie każde z rodziców współsprawuje opiekę nad dziećmi w wymiarze: ojciec - 176 dni kalendarzowych, a matka 189 dni kalendarzowych; 2) art. 9 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób uniemożliwiający skarżącemu wykazanie okoliczności jakie mogły mieć wpływ na ustalenie jego prawa do świadczenia wychowawczego poprzez nie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego; 3) art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 16 p.p.w.d. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie jest należne wyłącznie rodzicowi, z którym dzieci mają ustalone miejsce zamieszkania w wyroku rozwodowym, w sytuacji gdy faktycznie dzieci mają dwa miejsca pobytu, a ojciec sprawując opiekę nad dziećmi w okresach wynikających z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia [...] wydanego w sprawie [...] ponosi koszty ich utrzymania ponad kwotę płaconych alimentów i przyczynia się do wychowania i wykształcenia dzieci poprzez osobiste starania w tym zakresie; 4) art. 5 ust. 2 p.p.w.d. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy i nieustalenie prawa skarżącego do świadczenia wychowawczego na syna S.D. i Ł.D. wyliczonego proporcjonalnie do zakresu opieki nad dziećmi; 5) art. 2 pkt 16 p.p.w.d. poprzez jego niezastosowanie i uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w niniejszej sprawie me zachodzi przypadek opieki naprzemiennej obojga rodziców nad dzieckiem, przy czym organ me uwzględnił faktu rzeczywistego sprawowania opieki nad dziećmi przez oboje rodziców oraz treści prawomocnego postanowienia Sąd Rejonowego dla Ł. - W. w Ł. z dnia [...]. wydanego w sprawie [...], ustalającego sposób kontaktów dzieci z ojcem w tak szeroki sposób, że ojciec ponad wszelką wątpliwość współsprawuje opiekę na dziećmi, nie będąc ojcem "weekendowo-wakacyjnym", lecz równorzędnym z matką opiekunem dzieci, co świadczy de facto o ustanowieniu opieki naprzemiennej, pomimo braku użycia w treści orzeczenia sformułowania "opieka naprzemienna". W uzasadnieniu skargi odwołano się do argumentów podnoszonych w toku postępowania administracyjnego. Ponadto wskazano, że od [...] obowiązuje postanowienie sądu o zabezpieczeniu w przedmiocie zmiany miejsca zamieszkania najstarszego syna, które zmienia w tym zakresie wyrok rozwodowy z dnia 22 lipca 2011r. w pkt 2 ustalając, że miejscem zamieszkania K.D. jest każdorazowe miejsce zamieszkania jego ojca T.D. Od 12 maja 2017r., chłopiec pozostaje pod wyłączną opieką ojca, mieszka z nim, a matka w żaden sposób nie partycypuje w kosztach utrzymania dziecka. Matka nie ma z synem na dzień dzisiejszy (a zatem od początku świadczenia zasiłkowego na rok 2018) żadnego kontaktu, a mimo to pobiera w całości świadczenie wychowawcze na dwoje młodszych synów, którzy pozostają cały czas w opiece naprzemiennej. K. (najstarszy syn) ma teraz prawnie ustalone miejsce zamieszkania przy ojcu, a zatem ojciec opiekując się nim w całości (a także naprzemiennie z matką opiekując się pozostałymi synami - 176 dni kalendarzowych w okresie zasiłkowym), powinien przynajmniej w połowie otrzymywać wskazane świadczenie. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności wskazać jednak należy na prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2017r., sygn. akt II OSK 1046/17, którym uchylono wyrok tutejszego Sądu z dnia 15 lutego 2017r., sygn. akt II SA/Łd 787/16 i oddalono skargę T.D. na wcześniejsze decyzje organów pomocowych, odmawiające mu przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w okresie zasiłkowym 2016/2017. Zgodnie zaś z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma przy tym powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 p.p.s.a.). Zakres powagi rzeczy osądzonej, jak i zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego odnosi się zatem do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w konkretnej, rozpoznawanej sprawie. Z powagi rzeczy osądzonej korzysta przy tym jedynie sentencja wyroku, a jego motywy tylko w takich granicach, w jakich stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do wyjaśnienia jego zakresu. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2011r., sygn. akt I OSK 1394/10 i z dnia 7 maja 2010r., sygn. akt II FSK 2103/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem żądania skarżącego było, analogicznie jak w przywołanym wyżej prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, świadczenie wychowawcze na kolejne dzieci w rodzinie (synów S. i Ł. D.), ze wskazaniem sprawowania opieki naprzemiennej nad dziećmi. Odmienne były natomiast okresy świadczeniowe oraz orzeczenie regulujące kontakty skarżącego z dziećmi. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. z dnia [...], wydanym w sprawie o sygn. akt [...], ustalono sposób realizacji kontaktów skarżącego z synami K., S. i Ł.D., określając je precyzyjnie w odniesieniu do poszczególnych dni i okresów (w każdy wtorek od zakończenia zajęć szkolnych a w przypadku braku zajęć od godz.8.00 rano do środy do rozpoczęcia zajęć szkolnych a w przypadku braku zajęć szkolnych do godziny 10.00 rano; w każdy piątek od zakończenia zajęć szkolnych a w przypadku braku zajęć szkolnych od godz.8.00 do godziny 21.00; w tygodniach nieparzystych roku kalendarzowego w każdy weekend od godz.21.00 do poniedziałku do rozpoczęcia zajęć szkolnych, a w przypadku braku zajęć szkolnych do godziny 10.00 rano; w okresie ferii zimowych – od zakończenia zajęć szkolnych w piątek przed feriami, a w przypadku braku zajęć szkolnych w tym dniu od godz.8.00 rano do niedzieli kończącej pierwszy tydzień ferii do godziny 21.00; w okresie wakacji od zakończenia uroczystości kończących rok szkolny do dnia 30 czerwca do godziny 21.00 w latach nieparzystych oraz od 15 lipca od godz. 8:00 rano do 30 lipca do godz.21.00 i od 15 sierpnia od godz. 8;00 rano do 30 sierpnia do godz. 21.00 każdego roku; w okresie Świąt Wielkanocnych – od Wielkiego Czwartku od zakończenia zajęć szkolnych a w przypadku brak zajęć szkolnych w tym dniu od godz.8.00 rano do Wielkiej Soboty do godz.9.00 oraz od Poniedziałku Wielkanocnego od godz.9:00 do wtorku do rozpoczęcia zajęć szkolnych a w przypadku braku zajęć szkolnych we wtorek do godziny 10.00 rano; w okresie Świąt Bożego Narodzenia - od dnia 23 grudnia, poczynając od zakończenia zajęć szkolnych, a w przypadku braku zajęć szkolnych od godz.8.00 rano do dnia 24 grudnia do godz.16.00, jak również 26 grudnia od godz. 9.00 rano do dnia 27 grudnia do godziny 10.00 rano; w dniu 1 listopada od godz. 8.00 rano do godz. 16.00; w Dzień Dziecka o d zakończenia przez dzieci zajęć szkolnych, a w przypadku ich braku od godz.8.00 rano do godz. 18.00; w Dzień Ojca o zakończenia zajęć szkolnych a w przypadku ich braku od godz. 8.00 rano do dnia następnego do rozpoczęcia zajęć szkolnych a w przypadku ich braku do godz. 10.00 rano; w Święto Trzech Króli od godz. 8.00 do dnia następnego do rozpoczęcia zajęć szkolnych a w przypadku ich braku – do godziny 10.00 rano w latach parzystych, w Święto Majowe w latach parzystych od 30 kwietnia od zakończenia zajęć szkolnych a w ich braku od godz.8.00 rano do 4 maja do rozpoczęcia zajęć szkolnych w tym dniu a w ich braku do godz. 10.00 rano; w Boże Ciało – w latach nieparzystych od środy poprzedzającej Boże Ciało, od zakończenia przez małoletnich zajęć szkolnych a w ich braku od godz.8.00 rano do poniedziałku po Bożym Ciele do rozpoczęcia zajęć szkolnych a w przypadku ich braku do godz. 10.00 rano). Według skarżącego podliczenie tychże, prowadzi do wniosku o sprawowaniu przezeń opieki naprzemiennej nad dziećmi w rozumieniu art. 2 pkt 16 p.p.w.d., bowiem oznacza de facto ich pobyt u ojca przez 176 dni kalendarzowych u matki zaś przez 189 dni, co czyni okresy te porównywalnymi. Zgodnie wszakże z przywołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2017r., pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców, nie jest po pierwsze kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, lecz musi wprost wynikać z orzeczenia sądu. Po wtóre sprawowanie opieki naprzemiennej – w swej istocie – może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy niepozostający w związku małżeńskim rodzice dziecka na tyle dobrze ze sobą współpracują, że w danym przypadku mogą dziecku tego rodzaju opiekę zapewnić. Przejawem sprawowania opieki naprzemiennej nie jest przy tym ustalona przez sąd opiekuńczy duża częstotliwość kontaktów dziecka z jednym z rodziców a wręcz przeciwnie – brak ustalenia tych kontaktów. Przy sprawowaniu opieki naprzemiennej stosunki panujące między rodzicami są na tyle dobre, że kwestia ich kontaktów z dzieckiem może być przez rodziców samodzielnie i zgodnie regulowana. Przywołane wyżej poglądy, odnoszące się do sytuacji prawnej skarżącego, pomimo zmiany stanu faktycznego, związanego z wydaniem kolejnego prawomocnego postanowienia regulującego kontakty z synami, nie przestały być wiążące również w rozpoznawanej sprawie. W postanowieniu z dnia 29 maja 2017r. sąd powszechny określił bowiem sposób kontaktów skarżącego z dziećmi, nie operując pojęciem opieki naprzemiennej. Stopień szczegółowości określenia tychże kontaktów, niezależnie od ich intensywności, oraz przedmiot postępowania (ustalenie kontaktów z małoletnimi i zobowiązanie do uczestnictwa w terapii rodzinnej) wskazuje zaś na istniejący pomiędzy rodzicami dzieci konflikt, z istoty wykluczający, jak wskazano w powołanym wyroku, naprzemienny charakter sprawowanej opieki. Nie są przeto zasadne zarzuty skargi, związane z naruszeniem przepisów postępowania, bowiem organy w sposób prawidłowy ustaliły w sprawie stan faktyczny, w zakresie koniecznym do oceny żądania wnioskodawcy, pod kątem spełnienia przesłanek z art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 16 in fine p.p.w.d. Z przytoczonych wyżej powodów nie są również zasadne zarzuty, odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego, jako że poglądy prawne, sformułowane w prawomocnym wyroku NSA z dnia 17 listopada 2017r., odnoszące się do interpretacji pojęcia opieki naprzemiennej, o której mowa w art. 2 pkt 16 in fine p.p.w.d. pozostają wiążące na podstawie art. 170 p.p.s.a. Okoliczność natomiast, że postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017r. Sąd Rejonowy dla Ł. – W. w Ł. ustalił, że miejscem zamieszkania K.D. na czas postępowania w sprawie zmiany miejsca zamieszkania K.D. jest każdorazowe miejsce zamieszkania T.D. nie ma wpływu na ocenę prawną zaskarżonej decyzji, bowiem zapadło już po jej wydaniu. Zgodnie natomiast z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga na podstawie akt sprawy, co oznacza, że bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2017r., sygn. akt II GSK 962/17, z dnia 8 listopada 2017r., sygn. akt I OSK 55/16 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. IB

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło