II SA/Łd 177/19

Dnia 24 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska, Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.), Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 roku sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – adwokatowi P. M. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.tp. Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z [...] odmawiająca uchylenia Z. M. udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego w listopadzie 2018 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508, dalej "u.p.s.") pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz podjęcia działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji zastosował art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Organ I instancji ustalił, iż Z. M. ma 62 lata, jest zdolny do pracy ponieważ posiada tylko lekki stopień niepełnosprawności oraz prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Strona nie posiada własnego dochodu i utrzymuje się z zasiłku okresowego oraz z zasiłków celowych. W przypadku strony dochód na osobę nie przekracza kryterium dochodowego na osobę wynikającego z ustawy o pomocy społecznej. Podkreślono, że dla ustalenia prawa do świadczeń z pomocy społecznej koniecznym jest spełnienie nie tylko kryterium dochodowego, ale też pozostałych kryteriów zawartych w treści ww. przepisu, zgodnie z treścią którego zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ wskazał, że strona nie spełnia powyższych kryteriów, ponieważ nie jest sporne, że Z. M. może pracować legitymując się jedynie lekkim stopniem niepełnosprawności. Podkreślono, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają na celu finansowania kosztów życia a jedynie wspomaganie obywateli, którzy własnymi siłami, mimo podejmowanych starań nie są w stanie zabezpieczyć sobie środków do życia. W przypadku Strony nie jest ona ani osobą bardzo chorą / całkowicie niezdolną do pracy ani bardzo wiekową aby nie podejmować prób zarobkowania na swoje życiowe potrzeby. Stąd też zasadnie w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. organ I instancji odmówił stronie przyznania zasiłku stałego w listopadzie 2018 r. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Z. M. podniósł, że ma orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności przyznane na stałe. Skarżący leczy się, brakuje mu środków na życie, zakup lekarstw, opału, opłaty i bieżące wydatki. Rokowania na przyszłość są złe a niepełnosprawni stopnia lekkiego mają przyznawane zasiłki na stałe. Na rozprawie 24 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, jak wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny ocenia więc zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto, stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., przywołana dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w trybie art. 37 ust. 1 u.p.s. odmawiającą udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego w listopadzie 2018r. Tytułem wstępu wspomnieć należy, jak trafnie podkreślił organ w zaskarżonej decyzji, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zadaniem pomocy społecznej jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest co do zasady brak przysługującego jednostce roszczenia prawnego o ustalenie konkretnego świadczenia z pomocy społecznej, a więc sytuacji, w której przy spełnieniu przez stronę ustawowych przesłanek organ zobligowany byłby uwzględnić jej wniosek i przyznać żądane świadczenie. Wyjątek od tej zasady dotyczy zasiłku stałego, przewidzianego w art. 37 u.p.s., którego celem jest zapewnienie bieżącej egzystencji osobie ubiegającej się o to świadczenie. Zasiłek stały, zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 u.p.s., przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Analiza przepisu art. 37 ust. 2 i 3 u.p.s. jednoznacznie wskazuje, że nie przewiduje on zarówno w kwestii przyznania tego świadczenia, jak również określenia jego wysokości, uznania administracyjnego. Jest to zatem świadczenie o charakterze obligatoryjnym, co oznacza, że spełnienie łącznie wszystkich kryteriów, od których u.p.s. uzależnia przyznanie zasiłku stałego, stwarza gwarancję jego przyznania, w określonej wysokości (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 października 2013r. w sprawie II SA/Bd 898/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący nie mając żadnego dochodu spełnia kryterium dochodowe, od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku stałego. Strona prowadzi też samodzielnie gospodarstwo domowe. Niemniej jednak Z. M. od 2007r. ma na stałe przyznany lekki stopień niepełnosprawności, a tym samym nie spełnia przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 1 u.p.s. Stosownie do treści art. 6 pkt 7 u.p.s. niezdolność do pracy z tytułu wieku - osiągnięcie wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 oraz w art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 39, 730 i 752). Skoro zatem skarżący ukończył 62 lata to uznać należy, że nie osiągnął wymaganego ustawą wieku emerytalnego (65 lat) i tym samym nie spełnia także przesłanki niezdolności do pracy z tytułu wieku. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że skarżący nie spełnia przesłanek zawartych w art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a zatem organy odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku stałego w listopadzie 2018 r. nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 i § 3 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714). a.tp.